ىستامبۇل مەرىنىڭ تۇتقىندالۋى: ساياسي جانجال الدە ءادىل ايىپتاۋ ما

تۇركيانىڭ اقپارات الاڭىندا تاراپ جاتقان مالىمەتتەرگە قاراعاندا، يماموگلۋنى تۇتقىنعا الۋ شاراسى عالامتوردا تاراعان ۆيدەو ماتەريالدان باستالعان. اتالعان دەرەكتە قالا باسشىسىمەن بايلانىسى بار ادامداردىڭ زاڭسىز جولمەن الىنعان مول اقشانى ساناپ جاتقانى تاسپالانعان.

ىستامبۇل مەرىنە قارسى قوزعالعان ايىپتاۋ نەگىزگى 2 اسپەكتىنى قامتيدى: تەندەردەگى استىرتىن ارەكەت جانە تۇركيادا تىيىم سالىنعان كۇردىستان جۇمىسشىلار پارتياسىمەن بايلانىس. ونىڭ تۇتقىنعا الىنۋى ەلدەگى اۋقىمدى ساياسي جانە ەكونوميكالىق شيەلەنىسكە تۇرتكى بولىپ وتىر. تۇركيا قوعامى بۇگىندە ەكىگە جارىلعان. ءبىرى قالا باسشىسىنىڭ تۇتقىنعا الىنۋىن زاڭدى تەرگەۋ ءىس-شاراسى ساناسا، ەندى ءبىرى ساياسي قىسىم جاساۋعا تىرىسۋمەن بايلانىستىرىپ وتىر.

وپپوزيتسيا رەاكسياسى:

يماموگلۋدىڭ تۇتقىنعا الىنۋى وپپوزيتسيا تاراپىنان نارازىلىق تۋدىرىپ وتىر. «رەسپۋبليكالىق حالىق پارتياسىنىڭ» جەتەكشىسى وزگيۋر وزەل بيلىك ارەكەتىن ايىپتاپ، بولعان جايتتى «توڭكەرىس» دەپ اتادى جانە مۇنداي ارەكەتتەر توقتاتىلماسا، وندا تۇركيادا ەركىن سايلاۋ بولمايتىنىن ەسكەرتتى. وسىنىڭ اياسىندا پارتيا ءوز كۇشىن جۇمىلدىرىپ، بۇكىل ەلدى ميتينگىلەر مەن نارازىلىق اكسيالارىنا شىعۋعا شاقىردى. ميتينگىلەر دەموكراتيا ءۇشىن جانە ساياسي قۋعىن-سۇرگىنگە قارسى كۇرەس ۇراندارىمەن ءوتتى.

نارازىلىق اكسيالارىنا جاۋاپ رەتىندە بيلىك ىستامبۇلدا قاۋىپسىزدىك شارالارىن كۇشەيتىپ، جيىن وتكىزۋگە تىيىم سالدى. نەگىزگى كولىك توراپتارىن جاۋىپ، الەۋمەتتىك جەلىلەردى شەكتەدى. قالا گۋبەرناتورى مۇنداي قادامنىڭ ارانداتۋشىلىقتىڭ الدىن الۋ قاجەتتىلىگىنەن تۋىنداعانىن العا تارتتى.

تۇتقىنداۋ شاراسىنىڭ ەكونوميكالىق سالدارى: ليرا قۇلدىراپ بارادى

يماموگلۋدىڭ قاماۋعا الىنعانى تۋرالى حابار قارجى نارىعىنا بىردەن اسەر ەتتى. تۇرىك ليراسى قۇنىن 11 پايىزعا جوعالتىپ، ءبىر دوللار ءۇشىن 40 ليرا بولدى. BIST 100 يندەكسى 7 پايىزعا تومەندەپ، بۇل ساۋدا-ساتتىقتىڭ توقتاۋىنا تۇرتكى بولدى. تۇركيانىڭ قارجى مينيسترلىگى ەكونوميكالىق جاعدايدى تۇراقتاندىرۋ ءۇشىن قاجەتتى شارالاردى قابىلدايتىنىن مالىمدەپ وتىر.

تۇركيا ورتالىق بانكى دوللار رەزەرۆتەرىن ساتۋ ارقىلى تۇرىك ليراسى باعامىن بەلسەندى تۇردە قولداۋىن جالعاستىرىپ وتىر. Bloomberg اگەنتتىگىنىڭ حابارلاۋىنشا، تۇركيا رەسپۋبليكاسىنىڭ ورتالىق بانكى بۇگىنگە دەيىن 8 ميلليارد دوللاردان استام ساتقان، ال Reuters باعالاۋى بويىنشا شامامەن 10 ميلليارد دوللار. بۇل شارالار ۇلتتىق ۆاليۋتا باعامىن تۇراقتاندىرۋعا باعىتتالعان.

تەرگەۋ زاڭدىلىعى: بيلىكتىك رەسمي ۇستانىمى

ۇكىمەت جاقتاستارى يماموگلۋعا قارسى تەرگەۋ تەك زاڭدى پروتسەسس ەكەنىن العا تارتادى.

تۇركيا پرەزيدەنتى جانىنداعى قوعاممەن بايلانىس ديرەكتوراتىنىڭ باسشىسى فاحرەتتين التۋن ەل پرەزيدەنتىنىڭ قۇقىعى قورعالاتىنىن ايتادى.

- ءبىز تەرگەۋدىڭ مازمۇنى مەن ەگجەي-تەگجەيىنە ءمان بەرمەي، پرەزيدەنتىمىزگە قارسى ويعا كەلمەيتىن جالا جابىلعانىنا كۋا بولىپ وتىرمىز. ءبىز پرەزيدەنتىمىزدىڭ قۇقىعىن قورعايمىز، - دەدى التۋن.

سونىمەن قاتار «ۇلتتىق قوزعالىس پارتياسىنىڭ» ءتوراعاسى ديەۆلەت باحچەلي سوت جۇيەسىنىڭ وبەكتيۆتىلىگىنە سەنىم بىلدىرسە، ادىلەت ءمينيسترى يىلماز تۋنچ ءىستى ساياسيلاندىرۋ ارەكەتتەرىن ايىپتاپ، تۇركيا سوتتارىنىڭ تاۋەلسىزدىگىن باسا اتاپ ءوتتى.

تاريحي ۇقساستىق: ەردوعان مەن يماموگلۋ تاعدىرى

كوپتەگەن ساياساتتانۋشى يماموگلۋدىڭ تۇتقىندالۋىن 1990 -جىلدارداعى وقيعالارمەن ۇقساس كورەدى. ول كەزد ىستامبۇل مەرى بولىپ تۇرعان رەجەپ تايىپ ەردوعان ءدىني ولەڭ وقىعانى ءۇشىن قاماۋعا الىنعان-دى. بۇل قاماۋعا الۋ، سايىپ كەلگەندە، ونىڭ ساياسي مانسابىنا تۇرتكى بولدى، ال ەردوعاننىڭ ءوزى كەيىننەن ەل باسشىسى بولىپ سايلاندى. ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا، يماموگلۋدىڭ قاماۋعا الىنۋى ونىڭ بيلىككە قارسى كۇرەس سيمۆولىنا اينالۋىنا جانە وعان دەگەن ساياسي قولداۋدىڭ ارتۋىنا الىپ كەلۋى مۇمكىن. بۇل ونىڭ الداعى پرەزيدەنتتىك سايلاۋداعى ۇستانىمىن ودان ءارى نىعايتا تۇسەدى.

ىستامبۇل مەن تۇركيا بولاشاعى: مۇنان ارى نە بولماق؟

كەيبىر ساراپشىلار اتاپ وتكەندەي، بيلىك «كايۋم» (تۇرىكشە: kayyum)، ياعني ىستامبۇل مەرى ءۇشىن سىرتقى باسقارۋدى تاعايىنداۋى مۇمكىن. ال بۇل يماموگلۋدىڭ ءىس جۇزىندە قىزمەتىنەن كەتۋىنە الىپ كەلەدى. وسىعان ۇقساس شارالار تۇركيانىڭ وڭتۇستىك-شىعىسىندا مەملەكەت باقىلاۋىنا وتكەن مۋنيتسيپاليتەتتەر ءۇشىن بۇرىن دا قابىلدانعان بولاتىن. الايدا مۇنداي قادام حالىقتىڭ جاپپاي نارازىلىعىن تۋدىرىپ، ەلدەگى ساياسي جاعدايدىڭ ودان ءارى ناشارلاۋىنا اكەلۋى مۇمكىن.

يماموگلۋدىڭ ءوزى ادۆوكاتى ارقىلى جاقتاستارىنا جىگەرلەندىرەتىن مىناداي حابارلاما جولدادى: «ءبىز بۇل سىناقتان ءدا وتىپ، تەك مىقتى بولا تۇسەمىز. حالىقتىڭ ەرىك-جىگەرى مەن اقىل-پاراساتىنان جوعارى ەشتەڭە جوق - حالىق قاشاندا ءبىر ادامنان كۇشتى».

وقيعا ناتيجەسى جانە تۇركيانىڭ بولاشاعى ءۇشىن ماڭىزدى ءسات

ەكرەم يماموگلۋدىڭ تۇتقىندالۋى سوڭعى جىلدارى تۇركيادا بولعان ەڭ ۇلكەن ساياسي وقيعاعا اينالدى. بىرەۋلەر مۇنى سىبايلاس جەمقورلىقپەن زاڭدى كۇرەس دەپ باعالاسا، ەندى بىرەۋلەر بۇل ەڭ ماڭىزدى سايلاۋ الدىندا رەجەپ تايىپ ەردوعاننىڭ باستى قارسىلاسىن جويۋ ارەكەتى دەپ ەسەپتەيدى.

بۇعان دەيىن تۇركيا پرەزيدەنتى رەجەپ تايىپ ەردوعاننىڭ باستى ساياسي قارسىلاسى ىستامبۇل قالاسىنىڭ مەرى ەكرەم يماموگلۋ مەن ونىڭ باسپا ءسوز كەڭەسشىسى مۇرات ونگۋن ارنايى وپەراتسيا كەزىندە تۇتقىندالىپ، سوتقا بەرىلگەنىن جازعان ەدىك.

كەشە ىستامبۇل، انكارا، يزمير جانە ريزە قالالارىندا جاپپاي شەرۋلەر مەن نارازىلىق شەرۋلەرى ءوتتى. الايدا تۇركيانىڭ ەڭ ءىرى مەگاپوليسىندە جينالىستار مەن ميتينگىلەرگە تىيىم سالىندى.

اۆتور

مارلان جيەمباي

ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى