ىشكى ساياساتتا كەمەل ادام قالىپتاستىراتىن يدەولوگيا بولۋى ءتيىس - ەدىل جاڭبىرشين
استانا. KAZINFORM - ىشكى ساياسات تۇجىرىمداماسى رۋحاني مىقتى، عىلىم-بىلىممەن قارۋلانعان، جۇرەگىندە ادامگەرشىلىك مەيىرىم مەن ادىلەتتىك پرينتسيپتەرى بار ادامدى قالىپتاستىرۋى ءتيىس. مۇنداي پىكىردى پودكاستا ءماجىلىس دەپتۋتاتى ەدىل جاڭبىرشين ءبىلدىردى.
- كەڭەس وداعى ىدىراعاننان كەيىن بۇرىنعى كوممۋنيستىك يدەولوگيا قۇردىمعا كەتتى دەپ ەسەپتەيىك. سودان كەيىن بىزدە يدەولوگيالىق ۆاكۋۋم پايدا بولدى. مەملەكەت يدەولوگيا جاعىنان ءوزىنىڭ ناقتى تۇجىرىمداماسىن نەمەسە ستراتەگياسىن جاساقتاي المادى. كەڭىستىك بوس تۇرمايدى. سوندىقتان جان- جاقتان كوپتەگەن ءارتۇرلى يدەولوگيالىق اعىم كىردى. 90-جىلداردىڭ باسىندا «حارە كريشنا» دەپ قازاق بالالارىنىڭ كوشەدە جۇرگەنىن بىلەمىز. يەگوۆا، ۋاحابيزم بوس تۇرعان كەڭىستىككە ەندى. مەملەكەتتىڭ ولارعا توسقاۋىل قوياتىن نەمەسە ىشكى يدەولوگياسىن جۇرگىزەتىن مۇمكىندىگى بولمادى. مىنە، وسى ماسەلەنى كوپتەن بەرى ايتىپ كەلە جاتىرمىز. قۇرىلتايدا دا بۇل ماسەلە كوتەرىلدى. شەشىم قابىلدايتىن ازاماتتارمەن جەكە كەزدەسكەندە دە ايتىلىپ ءجۇر. پارلامەنت تورىندە بىرنەشە رەت ايتىلدى. بۋرابايداعى قۇرىلتايدا پرەزيدەنت ءبىرىنشى رەت ىشكى ساياساتتاعى شارۋانىڭ ءبارىن جۇيەلەيتىن ءبىرتۇتاس تۇجىرىمدامالىق قۇجات ازىرلەۋ باستاماسىن كوتەردى، - دەدى دەپۋتات.
ونىڭ اتاپ وتۋىنشە، قۇجاتتىڭ تۇجىرىمداما الدە دوكترينا نە ستراتەگيا بولاتىندىعىن جان-جاقتى پىسىقتاۋ قاجەت.
- مەنىڭشە، ستراتەگيا نەمەسە دوكتورينا بولۋى كەرەك سياقتى. ويتكەنى، ول ۇزاق جىلدارعا جالعاساتىن دۇنيە بولۋى ءتيىس. جالپى، مەملەكەتتىڭ ىشكى يدەولوگيادا ءبىر ۇستانىمى بولۋى قاجەت. مەنىڭ تۇسىنىگىمدە سوناۋ ءتول تاريحىمىزبەن، تەرەڭ تاريحىمىزبەن بايلانىستىرۋ كەرەك. وندا ءداستۇر، رۋحاني ماسەلەلەر، قازاق ۇلتىنا ءتان ۇستانىمدار مەن قاعيدالار بولۋى ءتيىس. ءبىز كەشە پايدا بولعان مەملەكەت ەمەسپىز. تاريحىمىز وتە تەرەڭ. سونى ىرگەتاس قىلىپ، قۇجاتقا ەنگىزۋىمىز قاجەت. سەبەبى ول ادامنىڭ قانىندا، گەنىندە بار. ەگەر ءبىز وعان جول تابا المايتىن بولساق، وندا جازىلعان قۇجات بوس دۇنيە بولىپ قالادى، - دەدى ەدىل جاڭبىرشين.
ءماجىلىس دەپۋتاتى پرەزيدەنتتىڭ «ادال ازامات»، «ەستيتىن مەملەكەت»، «تازا قازاقستان»، «مىقتى پرەزيدەنت، ىقپالدى پارلامەنت، ەسەپ بەرەتىن ۇكىمەت» سياقتى كوپتەگەن ۇستانىمى دا وسى قۇجاتتا ورىن تابۋى كەرەكتىنە نازار اۋدارتادى.
- توقەتەرى بۇل ساياسي يدەولوگيانىڭ نەگىزگى ماقساتى نە؟ ەڭ باستى ماقساتى كەمەل ادامدى، مىقتى ادامدى قالىپتاستىراتىن يدەولوگيا بولۋى ءتيىس. ول ادام رۋحاني مىقتى، عىلىم-بىلىممەن قارۋلانعان، جۇرەگىندە ادامگەرشىلىك مەيىرىم مەن ادىلەتتىك پرينتسيپتەرى بار تۇلعا بولۋى قاجەت، - دەدى ول.
ەسكە سالساق ۇلتتىق قۇرىلتايدىڭ IV وتىرىسىندا مەملەكەت باسشىسى قاسىم جومارت توقايەۆ ۇلتتىق بولمىسىمىزدىڭ ماڭىزدى كورىنىسى ۇلتتىق كيىمدى جان-جاقتى دارىپتەۋ كەرەك ەكەنىن ايتقان ەدى.