ترامپ كانادانى 51-شتات ەتىپ قالىپتاستىرۋ يدەياسىن العا تارتىپ وتىر
استانا. KAZINFORM — بۇعان دەيىن ا ق ش- تىڭ سايلانعان پرەزيدەنتى دونالد ترامپ كانادانى امەريكانىڭ 51-شتاتىنا اينالدىرۋدى «كەرەمەت يدەيا» دەپ سانايدى دەگەن قاۋەسەت تاراعان بولاتىن. بۇل تۋرالى Kazinform مەنشىكتى ءتىلشىسى Newsweek-كە سىلتەمە جاساپ حابارلايدى.
بيىلعى جىلدىڭ 30-قاراشاسىندا كانادانىڭ پرەمەر-ءمينيسترى دجاستين تريۋدو ا ق ش- تىڭ سايلانعان پرەزيدەنتى دونالد ترامپپەن فلوريداداعى مار-ا-لاگو رەزيدەنسياسىندا كەزدەستى. بۇعان دەيىن ترامپ ەگەر ولار ا ق ش شەكارالارىن زاڭسىز كوشى-قون جانە فەنتانيل ەسىرتكىسىنەن قورعاۋ بويىنشا ىنتىماقتاستىق ورناتپاسا، كانادا مەن مەكسيكادان كەلەتىن تاۋارلارعا 25 پايىزدىق باج سالىعىن ەنگىزەمىز دەپ قورقىتقان بولاتىن.
اتى اتالماعان دەرەككوزدەردىڭ ايتۋىنشا، ترامپ ەگەر بۇل يدەيا تريۋدوعا ۇناماسا، كانادا 51-شتات، ال تريۋدونىڭ ءوزى شتات گۋبەرناتورى بولا وتىرىپ، تاريفتەن قۇتىلا الادى دەپ ازىلدەگەن.
ترامپتىڭ جاقتاستارى راستالماعان قاۋەسەت رەتىندە قابىلدانعان بۇل «جامان» ءازىلدى الەۋمەتتىك جەلىلەردە بەلسەندى تۇردە تاراتتى. دەگەنمەن، دونالد ترامپ ءوزىنىڭ Truth Social قوسىمشاسىندا كانادا تۋىنىڭ جانىنداعى تاۋدىڭ باسىندا تۇرىپ، باسقا شىڭعا (الپىدەگى ماتتەرحورنعا ۇقساس) قاراپ تۇرعان مەمدى جاريالاپ، استىنا «و، كانادا!» جازباسىن قالدىردى. ءبىراق جاعداي جاڭاشا دامىدى.
- ءبىز كاناداعا جىلىنا 100000000 دوللاردان استام سومانى نەگە سۋبسيديالايمىز دەگەنگە نەگە ەشكىم جاۋاپ بەرە المايدى؟ بۇل ماعىناسىز! كانادالىقتاردىڭ كوبى ونىڭ 51-شتات بولعانىن قالايدى. ولار سالىقتار مەن اسكەري قورعانىستى ايتارلىقتاي ۇنەمدەيتىن ەدى. مەنىڭ ويىمشا، بۇل تاماشا يدەيا. 51-شتات!!!، - دەپ جازدى ترامپ سارسەنبى كۇنى تاڭەرتەڭ ءوزىنىڭ «Truth Social» سايتىندا.
الايدا كانادانىڭ وداققا كىرۋىنە ايتارلىقتاي پراكتيكالىق جانە ساياسي كەدەرگىلەر بار. The National Post باسىلىمىنا بەرگەن سۇحباتىندا «elections Canada» (كانادا سايلاۋى) زاڭ كەڭەسشىسى گرەگوري تاردي بۇل يدەيا كانادانىڭ 1982-جىلعى كونستيتۋتسياسىنىڭ 41-بولىمىنە سايكەس تەوريالىق تۇرعىدان مۇمكىن ەكەنىن ايتتى. ونى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن كانادا پارلامەنتىنىڭ ەكى پالاتاسى مەن ەلدىڭ بارلىق 10 پروۆينتسياسىنىڭ قولداۋى قاجەت بولادى. بۇعان وزىندىك ساياسي مادەنيەتى بار جانە فرانسۋز تىلىندە سويلەيتىندەردىڭ ىقپالىنا نۇقسان كەلتىرەتىن كەز كەلگەن نارسەگە قاتتى كۇدىكتەنەتىن فرانسۋز ءتىلدى كۆەبەك كىرەدى.
كانادا كونستيتۋتسياسى جەرگىلىكتى حالىقتاردىڭ قۇقىقتارىن دا قورعايدى. بۇل امەريكا وداعىنا كىرۋ ءۇشىن ءارتۇرلى توپتارمەن كەڭەسۋ كەرەك دەگەن ءسوز. مۇنداي كونسۋلتاتسيالار قۇقىقتىق شايقاستار تۋدىرۋى مۇمكىن.
بۇل كونستيتۋتسيالىق تالاپ بولماسا دا، كۆەبەك 1980 جانە 1995-جىلدارى پلەبيستسيتتەر جولى ارقىلى كانادانىڭ ءبىر بولىگى بولىپ قالۋعا داۋىس بەردى. وسىلايشا، پرەتسەدەنت قۇرىلدى: كونستيتۋتسياعا ۇلكەن وزگەرىستەر ەنگىزۋ ءۇشىن رەفەرەندۋمدا حالىقتىڭ ماقۇلداۋى تالاپ ەتىلەدى.
ايتا كەتەيىك، دجاستين تريۋدونىڭ تانىمالدىلىعى تومەندەپ كەلەدى — ونىڭ رەيتينگى %30 عا جاقىنداپ قالدى.
سونىمەن بىرگە، ا ق ش- تىڭ كانادانى جاۋلاپ الۋ ارەكەتىنىڭ تاريحى قۋانارلىق ەمەس. بۇعان ارەكەتتەنگەن سوڭعى ادام - 1812-جىلعى سوعىس كەزىندە پرەزيدەنت دجەيمس مەديسون بولدى. ونىڭ بۇل ارەكەتىنە بريتان اسكەرلەرى تويتارىس بەردى.
وسىعان دەيىن سايلاۋ القاسى ا ق ش- تاعى پرەزيدەنتتىك سايلاۋدىڭ قورىتىندىسىن راستاعانى ءمالىم بولدى.
