تاتتىمبەت كاپ ۇلى: قۇسبەگىلىك ءداستۇردى جاستارعا قالدىرۋ - بىزگە امانات

جارىس قىزىلجار اۋدانى بەسكول اۋىلىنداعى «قۇلاگەر» يپپودرومىندا ۇيىمداستىرىلدى. چەمپيونات سوڭعى رەت سولتۇستىك وڭىردە وسىدان 5 جىل بۇرىن ءوتتى. تارتىسقا تولى جارىسقا بيىل ەلىمىزدىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن 100 گە جۋىق بۇركىتشى قاتىسپاق. سولاردىڭ ىشىندە اباي وبلىسىنىڭ دا قۇسبەگىلەرى بار. Kazinform ءتىلشىسى وسى ءوڭىردىڭ بۇركىتشىلەرىن باستاپ كەلگەن ازامات، اباي وبلىسى بۇركىتشىلەر قاۋىمداستىعىنىڭ پرەزيدەنتى تاتتىمبەت كاپ ۇلىن اڭگىمەگە تارتتى.

- چەمپيوناتقا اباي وبلىسىنان نەشە بۇركىتشى كەلىپ وتىر؟

- چەمپيوناتقا ءبىزدىڭ وڭىردەن ءتورت بۇركىتشى قاتىسادى. اباي وبلىسىندا ونشاقتى بۇركىتشىمىز. بۇعان دەيىن ىرىكتەۋدەن وتكىزىپ، مىقتى دەگەندەرىن اكەلىپ وتىرمىز. بىلتىرعى دۇنيەجۇزىلىك كوشپەندىلەر ويىنىندا ءبىزدىڭ اباي وبلىسىنىڭ قۇسبەگىسى بەكزات بايقاداموۆ ەكىنشى ورىن الدى. استانا قالاسىنىڭ بۇركىتشىسى سەرىكبەك كۇنتۋعان ءبىرىنشى ورىندى، ءۇشىنشى ورىندى اتىراۋلىق ارمان قوشقاروۆ دەگەن بۇركىتشى يەلەندى. ءوزى قازاقستان بويىنشا كوماندا جاساقتالىپ، وسى ءۇش بۇركىتشى قاتىسقان ەدى.

- قۇسبەگىلىك - ەرتەدەن كەلە جاتقان ونەرىمىز. قازىرگى بەتالىسى قالاي؟

- قازاقستان بويىنشا قۇسبەگىلىكپەن اينالىسىپ جۇرگەن ءجۇز ادامداي بولارمىز. بۇل از، كورشى قىرعىزستاندا كوپ، موڭعوليادا مىسالى، 400 گە تارتا بۇركىتشى بار. بىزدە ەندى دامىپ كەلە جاتىر. ويتكەنى جاس بالالارىمىز 9-10 جاستاعى قارشىعا، يتەلگىلەرىن كوتەرىپ، جاستار چەمپيوناتتارىنا قاتىسىپ جاتىر. 10 نان 15 جاسقا دەيىن جانە 15 پەن 18 جاس اراسىن قامتىعان.

21-عاسىردىڭ دەرتى - تەلەفون. قازىرگى بالالارىمىز قۇرت جەمەيدى. سۇيەك مۇجىمەيدى. جاعى جەتىلمەگەن بالادا كۇش بولمايدى. ءبىز ءبىر نارسەنى كوتەرۋ ءۇشىن تىستەنەمىز عوي. ال تىستەنۋ ءۇشىن جاقتا بۇلشىق ەت بولۋى كەرەك. وسىنداي وسالداۋ جەرىمىز بار.

دەسەك تە، بەتبۇرىسىمىز جامان ەمەس. الماتى وبلىسىندا «جالايىر شورا» بۇركىتشىلەر مەكتەبى بار. بابالارىمىزدان جەتكەن ونەر بىزدەن دە قالادى، سونى كەلەسى ۇرپاق جالعاساق، وسى ءداستۇرىمىزدى جاستارعا جەتكىزسەك دەگەن ءبىزدىڭ ارمانىمىز بار، بۇل - امانات.

بۇل - اتادان قالعان ميراس، ءداستۇر، رۋحانياتىمىز. ءبىزدىڭ بابالارىمىزدىڭ ەرەكشەلىگى - اسپانداعى قۇستى قولىنا قوندىرىپ، سونىڭ ءتىلىن تاۋىپ، جەر تاعىسى تۇلكىمەن ويناتتىرا بىلگەن.

مەن قىرانمىن - بارلايتۇعىن توبەدەن،

سونداي ەم عوي ءالميساقتان، كونەدەن.

مەن نالىسام، توپىراق بولىپ تۇنەرىپ،

قۋانعاندا اسپان بولىپ كوگەرەم... - دەپ اقىندارىمىز جىرلاعان عوي. ءوزىمىز دە جىگىتتەرىمىزدى قارشىعاعا، سۇڭقارعا تەڭەپ جاتامىز. بۇركىت - اسپاننىڭ سەرىسى، اسپاننىڭ پاتشاسى، ارىستانى. ودان مىقتى قۇس جوق.

- ءسىزدىڭ قۇسبەگىلىكپەن اينالىسىپ جۇرگەنىڭىزگە كوپ بولدى ما؟

- 14-15 جىلداي بولىپ قالدى. ءوز قولىمدا قاراگەر دەگەن ءبىر قۇسىم بار. اكەم بۇرىن جۇيرىك ات ۇستاپ، بايگەگە باپتاعان. ول كىسى 50 جىل مۇعالىم بولدى. ناعاشى اتالارىمىز بۇركىتشى بولعان دەيدى. قازاقتىڭ قانىندا بار نارسە عوي.

قۇسبەگىلىك دەگەن بەكزات ونەر عوي. قۇستىڭ وزىنەن ادام ءتالىم-تاربيە الادى. بەكزاتتىعى، تاكاپپارلىعى... ءبىر سىلكىنسە مىڭ پالە كەتەدى دەيدى، ەرەكشەلىكتەرى كوپ. قۇسىڭدى قولىڭا قوندىرىپ، توبىلعى ساپتى قامشىنى قارىڭا ءىلىپ، جۇيرىك اتىڭا ءمىنىپ، تازىڭدى ەرتىپ جۇرگەنگە نە جەتسىن. رۋحىمىز ويانادى. اسپانداعى قىران كەلىپ قولىڭا قونسا، 62 تامىرىڭ ءىيىيدى، سۇيسىنەسىڭ.

- بۇركىتتى اڭ پاتشاسىنا تەڭەدىڭىز. بۇل قۇستى باپتاۋ دا وڭاي ەمەس شىعار...

- بۇركىتتى باپتاۋ دا، ءتىلىن ءبىلۋ دە وڭاي ەمەس. مەن تەك بىرەۋىنە عانا توقتالايىن، اقجەمدەۋ، مىسالى. وتە ارىقتاتۋعا دا بولمايدى، سەمىرىپ كەتسە قولعا قايتىپ كەلمەيدى. بۇركىت تەك تاماق ءۇشىن عانا ادامعا كەلەدى، تاۋەلدى. بۇركىتتى تۇلكىگە سالاتىن بولساڭ، ىشىندە تاماق بولماۋى ءتيىس. جاراپ، ۇشىمدى بولۋى كەرەك. اقجەمدەۋ دەگەن ەتتى الىپ، جۋىپ-شايىپ، ءسولى مەن نارىنەن ايىرىپ قانا قۇسقا بەرۋ، ياعني جەگەن كەزدە قورەك بولماۋى كەرەك. اراسىندا تۇلكى، قوياننىڭ سانىن جۇلدىراسىڭ. جاراعان كەزدە اڭعا سالاسىڭ.

تۇلەتۋ دەگەن بار، جازدا تۇلەيدى، سول كەزدە تاماقتى مول بەرۋ كەرەك. ءبۇتىن قوياندى نەمەسە سۋىردى اكەلىپ بەرەمىز. تۇلەگەن كەزدە قاناتى، قۇيرىعىن، ءتۇبىت ءجۇنىن ءبارىن تاستايدى. ول قايتا شىعادى. دۇرىس تۇلەمەسە دەنەسىنە قايتا كىرىپ، ۇشقاندا بوگەت بولادى. سوندىقتان دۇرىس تۇلەتۋدىڭ دە ماڭىزى زور.

ءبىراق قازىر اڭعا سالۋعا تىيىم بار، حالىقارالىق بۇركىتشىلەر قاۋىمداستىعىنىڭ تالابى بويىنشا. ءبىز بۇل ۇيىمعا كىرگەننەن كەيىن، اڭدى قورلاۋعا بولمايدى دەگەن تالابىن ورىنداۋعا مىندەتتىمىز. قازىر قولعا شاقىرامىز جانە شىرعا تارتامىز.

- قۇسبەگىلەردىڭ چەمپيوناتى سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا بۇعان دەيىن دە وتكەن ەكەن. اراعا بەس جىل سالىپ تاعى بۇركىتشىلەردىڭ باسىن قوستى، وعان نە سەبەپ؟

- قىزىلجاردا ءوتۋىنىڭ ءوز سەبەبى بار. رۋحانياتىمىزدى كورسەتەيىك، بۇركىتىمىزدى اسپانىندا قالىقتاتايىق دەگەن نيەت. مۇندا دا قالىڭ قازاق وتىر. چەمپيوناتقا اتىراۋدان، ماڭعىستاۋدان، بۇكىل قازاقستاننان كەلىپ جاتىر قۇسبەگىلەر. كەلەسى كوشپەندىلەر ويىنى 2026-جىلى قىرعىزستاندا ىستىقكولدە وتەدى. بيىل وسى ق ر چەمپيوناتىندا ىرىكتەلگەن قۇس سوعان قاتىسادى.

- اڭگىمەڭىزگە راقمەت!

اۆتور اقەركە داۋرەنبەك قىزى

ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى