تاشكەننەن ەم ىزدەپ ءجۇر تالاي قازاق

باعاسى ارزان، مامانى بىلىكتى
قازىر قالتاڭىزدا اقشاڭىز بولسا، تاشكەنتتەگى ەمحانادان شاقىرۋ جىبەرەتىن، شەكارادان كولىكپەن كۇتىپ الاتىن، پاتەر تاۋىپ، دارىگەرگە كىرگىزەتىن «قۇتقارۋشىلار» كوبەيگەن. ارينە، سۇرانىس بار جەردە، ەم ىزدەگەندەردىڭ جاعدايىن پايدالانىپ اقشا تاپقىسى كەلەتىندەر دە ازايمايتىنى انىق. حالىقتىڭ جاپپاي تاشكەنتكە اعىلۋىنا دا سەبەپ كوپ. ەڭ ءبىرىنشى، بۇرىنعى وداقتاس رەسپۋبليكالاردىڭ ىشىندە 30 كۇن ۆيزاسىز جۇرۋگە بولاتىن مەملەكەتتەردىڭ ءبىرى - وزبەكستان. ءارى بۇل جاقتا مەديتسينالىق قىزمەت كورسەتۋ بىزدىكىمەن سالىستىرعاندا الدەقايدا ارزان. مىسالى، كەز كەلگەن دارىگەردىڭ قابىلداۋى جەرگىلىكتى حالىق ءۇشىن 30 مىڭ سۋم بولسا، شەتەل ازاماتتارىنا - 50 مىڭ سۋم. بۇل ءبىزدىڭ اقشامەن 2200-2300 تەڭگە. ال «ە گ گ»-عا (ەلەكترلى ەنسەفالوگرافيا) ءتۇسۋ ءۇشىن وزبەك سۋمىمەن 84 مىڭ تولەۋ كەرەك، بۇل تەڭگەمەن ەسەپتەگەندە - 3783 تەڭگە. «م ر ت»-عا (ماگنيتتى-رەزونانستىق توموگرافيا) باستى ءتۇسىرۋ باعاسى - 7883 تەڭگە بولادى. ءبىزدىڭ جاقتا «م ر ت» باعاسى 25 مىڭنان 50 مىڭ تەڭگەگە دەيىن باراتىنىن ەسكەرسەك، بۇل الدەقايدا ارزان.

- تاشكەنتتەگى مەديتسينالىق تۋريزمنىڭ ەڭ باستى تارتىمدىلىعى - كاسىبي بىلىكتى ماماندار مەن قىزمەت باعاسىنىڭ ارزاندىعى. بىزدە ءبىر اناليز جاساعان اقشاعا ول جاقتا كەشەندى تەكسەرىلۋدەن وتۋگە بولادى. مەديتسينا ماماندارىنىڭ بىلىكتى بولۋىنا ەكى جاعداي ىقپال ەتكەندىگى انىق. بىرىنشىدەن، تاشكەنت مەديتسينا ينستيتۋتى (تاش م ي) كەڭەس داۋىرىندە دە ساپالى ءبىلىم بەرەتىن وقۋ ورنى بولعان. ال اۋعانستانداعى سوعىس جىلدارىندا (1979-1989) سوۆەت اسكەرىنە مەديتسينالىق قىزمەت كورسەتەتىن گوسپيتالدار وزبەكستاندا شوعىرلاندىرىلىپ، وداق ەلدەرىنەن بىلىكتى دارىگەرلەر جاساقتالىپتى. ولاردىڭ كوپشىلىگى كەيىن وزبەكستاندا قالىپ، شاكىرتتەر تاربيەلەگەن. سول ساباقتاستىق ساقتالعان، - دەيدى الەۋمەتتانۋ عىلىمدارىنىڭ كانديداتى تالعات جاقيانوۆ.

ونىڭ ايتۋىنشا، تاۋەلسىزدىك جىلدارىنان باستاپ وزبەك جاستارى دا شەتەلدىك وزىق وقۋ ورىندارىندا ءبىلىم الىپ، ەلدەرىنە ورالىپ، ءوز كاسىپتەرىن اشقان. ءبىر قىزىعى، شەتەلدە ءبىلىم العان وزبەك جاستارى كەلگەن سوڭ كاسىپ اشۋعا قاراي ۇمتىلادى.

دەگەنمەن وتانداستارىمىز ول جاققا بارماس بۇرىن دارىگەرلەردى، كلينيكالاردى الدىن الا تاڭداپ بارعانى ابزال. قاتەرلى ىسىكپەن ون جىلدان استام كۇرەسىپ كەلە جاتقان جۇلدىز الجانوۆا دا باسىندا تاشكەنتكە ەم ىزدەپ بارىپتى.

- قولىم ءۇش جاسىمنان باستاپ اۋىراتىن. ەكى وتا جاساتسام دا ەش اسەرى بولمادى. تاشكەنتكە بارىپ ەمدەلۋ تۋرالى وي ءاۋ باستا بولعان جوق. شىمكەنت قالاسىنداعى داۋمەد ورتالىعىندا ەم الىپ جۇرگەندە حيرۋرگ «تاشكەنتكە بارىڭىزدار» دەپ ءبىزدىڭ قولىمىزعا سول جاقتاعى دارىگەردىڭ بايلانىس ءنومىرىن بەردى. وسىلايشا، تاشكەنت مەديتسينا اكادەمياسىنىڭ بۋىن جانە قول حيرۋرگياسى ورتالىعىنا قارالدىم. ولار مەنىڭ قولىما ءۇشىنشى رەت وتا جاسادى. ودان كەيىن ءۇش كۇن انتيبيوتيك سالدى. اۋرۋحانادا ءوزىم جالعىز جاتتىم. تاشكەنت مەنىڭ قولىما ەكى دياگنوز قويدى، - دەيدى جۇلدىز الجانوۆا.

الايدا تاشكەنتتىك دارىگەرلەر قويعان دياگنوز قازىرگىمەن بىردەي ەمەس ەدى. وسىلايشا، ول ەمدى ءارى قاراي جالعاستىرماي، كەيىن الماتىداعى ونكولوگيا ورتالىعىنا كەلىپ قارالىپ، قاتەرلى ىسىك ەكەنىن انىقتايدى. ءبىراق دياگنوزدى تىم كەش بىلگەندىكتەن، ءبىر قولىن كەسۋگە تۋرا كەلەدى. جۇلدىز قازىر وڭتۇستىك كورەيادا ەم الىپ ءجۇر.

قولدا باردىڭ قادىرى جوق پا؟
تاشكەنتتە ەكى جىل تۇرعان تاڭشولپان قۇرماناليەۆانىڭ پىكىرىنشە، وزبەكستاندىق ازاماتتاردىڭ اراسىندا ەم ىزدەپ قازاقستانعا كەلەتىندەر دە بار. ويتكەنى ءبىزدىڭ ەلمەن سالىستىرعاندا، وزبەكستان مەديتسيناعا كوپ قارجى بولمەيدى. مىسالى، ولاردا ەرەكشە قاجەتتىلىگى بار بالالارعا بىزدەگىدەي ارنايى كۆوتا قاراستىرىلمايدى. ارينە، ستوماتولوگيا سىندى كەيبىر سالانى ەمدەۋ تاشكەنتتە جاقسى دامىعانىمەن، ونكولوگيا، اۋتيزم دياگنوزدارىن ەمدەۋدە بىزدەن ىلگەرى ەمەس.

- ەگەر قازاقستاندا تەگىن ەمدەلەتىن دياگنوز بولسا، تاشكەنتكە بارۋدىڭ قاجەتى جوق. ت م د ەلدەرىندە باسقا مەملەكەتتەر مەديتسيناعا قازاقستانداعىداي قارجى بولمەيدى. ءتىپتى، ءبىزدىڭ ەلىمىزدە كوپتەگەن دياگنوز تەگىن ەمدەلەدى. وزبەكستانداعى بالالار ونكولوگيادان ەمدەلۋ ءۇشىن رەسەيگە بارادى. ءبىزدىڭ ەلىمىزدىڭ مەديتسيناسى امەريكا، ەۋروپانىكىمەن بىردەي ەمدى، ءدارىنى قولدانىپ، سول دەڭگەيدە وتا جاساسا دا، ازاماتتارىمىز قازاقستان مەديتسيناسىنا سەنبەي، تاشكەنتكە بارادى، - دەيدى الەۋمەتتىك جەلىدە مەديتسينا تاقىرىبىن كوتەرىپ جۇرگەن بەلسەندى تاڭشولپان قۇرماناليەۆا.

ونىڭ ايتۋىنشا، تاشكەنتتەگىلەر «ون كۇندە اياعىڭىزدان تۇرعىزامىز»، «دەرتىڭىزدەن ايىقتىرامىز» دەپ كەپىلدىك بەرەدى. سەبەبى ەرتەڭ قازاقستان ازاماتى ەم ىزدەپ بارىپ، قايتىس بولىپ كەتسە دە وعان ەشكىم جاۋاپ بەرمەيدى. وزبەكستاندىق دارىگەردى ءبىزدىڭ بيلىك تەرگەي المايدى. اۋىرىپ تۇرعان ادام «ەمدەپ بەرەمىن» دەگەن جىلى سوزگە سەنىپ قالادى. ال ءبىزدىڭ دارىگەرلەر زاڭ الدىندا جاۋاپ بەرەتىندىكتەن ەشكىمگە «ءجۇز پايىز ەمدەلەسىز» دەپ ايتپايدى.

شىنىمەن دە، بىلتىر مەديتسيناعا 3,3 تريلليون تەڭگە بولىنگەن. ال پرەزيدەنت 2027 -جىلعا قاراي ەلدىڭ ءى ج ءو-نىڭ %5 ىن ءبولۋدى تاپسىرعان.

مەديتسينا سالاسىنا قىرۋار قارجى بولىنسە دە، ءاربىر ءتورتىنشى ازاماتتىڭ وتاندىق مەديتسيناعا كوڭىلى تولمايدى. بىلتىر مەديتسينالىق ۇيىمدارعا نەمەسە قىزمەتكەرلەرگە 7 مىڭنان استام شاعىم تۇسكەن. ونىڭ ىشىندە %32 ساپاسىز مەدكومەككە، %22 ۇزىن-سونار كەزەككە، %15 مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ دورەكىلىگىنە، %12 قاتە دياگنوزعا شاعىمدانعان. كەزەگى جەتەم دەگەنشە اۋرۋى اسقىنا بەرەتىنىن تۇسىنەتىندەر بىردەن تاشكەنتكە اتتانادى. سولاردىڭ ءبىرى - گۇلجان ورازايەۆا.

- ءبىزدىڭ حالىق ءار ەمحاناعا بارىپ سانسىز كەزەك، ساپاسىز قويىلعان دياگنوزدان ابدەن شارشاعان. تەگىن ۋ ز ي، م ر ت، اناليز بەرەدى. ءبىراق سونىڭ قورىتىندىسىن وقىپ، باسقا ماماندارمەن كەڭەسىپ ورتاق ءبىر شەشىمگە كەلىپ، ءبىر ناقتى ەم تاعايىندامايدى. اۋىرىپ بارعان ناۋقاستى بەس مامانعا جىبەرەدى. ولاردىڭ ءارقايسىسى ءارتۇرلى دياگنوز قويادى. سوندىقتان ناتيجە شىقپايدى. ءار كۇنىڭ ەمحاناعا بارۋمەن وتەدى، - دەيدى تاشكەنتتەن تولىق جازىلىپ قايتقان جان.

گۇلجان ورازايەۆانىڭ ايتۋىنشا، تاشكەنتتە بەتىڭنەن ءسۇيىپ، جىلى قاباق تانىتىپ، مۇمكىندىك بولسا سول كۇنى، بولماسا كەلەر كۇنى بارلىق ناتيجەلەردى قولعا ۇستاتىپ، بار اقشاڭدى قالتالارىنا باسىپ قالىپ، جىبەرەدى. ول جاقتا دا ءبارى بىلىكتى، كەرەمەت دەپ ايتۋعا كەلمەيدى. ايىرماشىلىعى جىلى قاباق تانىتىپ، جىلدام تەكسەرىستەن وتە الاسىڭ. بىزدە دە مىقتى، ءبىلىمدى جاس ماماندار، تاجىربيەلى دارىگەرلەر بار. تەك سول كىسىلەردى ەرىنبەي تاۋىپ، ەمىن الۋ كەرەك.

- مەن ەشكىمگە تاشكەنتكە بار دەپ كەڭەس بەرمەس ەدىم. بۇرىنعىداي ەمەس، قازىر ولار اقشاعا قۇنىعىپ كەتكەن. جاقىندا تاشكەنتتە 4- وپەراتسياعا ءتۇستىم. 8 كۇن سول جاقتىڭ نانىن جەدىم. ەڭ باستىسى جانىم امان قالدى، سوعان شۇكىرشىلىك ەتەمىن، - دەدى ول.

ءيا، تاياقتىڭ ەكى ۇشى بار. باستىسى، اۋىرىپ ەم ىزدەگەنشە، اۋىرمايتىن جول ىزدەگەنگە نە جەتسىن!

كوكتەم قارقىن

aikyn.kz

ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى