سيىر ەتىنىڭ وڭىرلەردەگى باعاسى

جامبىل، تۇركىستان، ماڭعىستاۋ وبلىستارى 3200 - 3500 تەڭگەنىڭ اراسىن ساقتاعان. ال، باتىس قازاقستان وبلىسىندا وزگە وڭىرلەرمەن سالىستىرعاندا الدەقايدا تومەن. مۇنايلى ايماقتى ءىرى قارا ەتىن 2800 تەڭگەدەن تاباسىز.

 باعانىڭ كۇرت ءوسۋى سوڭعى  -ايدا انىق بايقالعان. ءوسىم كورسەتكىشى تامىزدا %1,8، ال ءبىر جىلدا %20 قىمباتتاپتى. باعانىڭ ىرىققا كونبەۋىنە نە سەبەپ؟

جەسەڭ تىسىڭە، جەمەسەڭ تۇسىڭە كىرەدى. ەكىنشى تىركەس تاپ قازىرگى كۇنگە كەلىپ تۇر. سەبەبى قازاقستاندا سيىر ەتىنىڭ باعاسى ەل تاريحىنداعى ەڭ جوعارعى مەجەگە جەتتى. مۇنىڭ سەبەبىن الدىمەن شارۋالاردان بىلمەككە مايلان اۋىلىنا ارنايى باردىق. ايدار نىعمەتوۆ قوجالىقتا ءىرىلى-ۇساقتى مال باسىن وسىرەدى. جازى-كۇزى جەم- ءشوپ جينايدى، ەت- شۇجىق ونىمدەرىن ءوندىرىپ وتىر. ال نارىقتاعى باعانىڭ ءوسىمىن شارۋا بۇرىننان بار دەپ ءتۇسىندىردى.

 ايدار نىعمەتوۆ، كاسىپكەر:

 - قازىرگى كۇنى شارۋالار نارىقتىق پايىزبەن نەسيە الدى. قولداۋ شاراسى رەتىندە مەملەكەتتەن دە سۋبسيديا الدى. ءبىراق بۇل جۇيە اراسىندا ءساتتى جۇرگىزىلمەگەنى بەلگىلى. بولىنگەن سۋبسۋديا شارۋالارعا ۋاقىتىندا جەتپەي قالدى. بۇل دا ءوزىنىڭ كەسىرىن تيگىزىپ وتىر. كورشى ەلدەردەن ۇلكەن سۇرانىس پايدا بولدى. تۇتىنۋشىلار وزبەكستاننان باسقا دا مەملەكەتتەردەن كەلەدى. اسىرەسە، جاس مالداردى ساتىپ الىپ جاتىر.

 سيىر ەتىنىڭ قىمباتتاعانىن مينيسترلىك وكىلى جوققا شىعارمادى. باعانىڭ وسۋىنە بىرنەشە فاكتور اسەر ەتىپ تۇرعانىن العا تارتتى. العاشقىسى - ءونىمنىڭ ءوز قۇنىنىڭ كوتەرىلۋى.

 باعلان ايمىرزايەۆ، ق ر ا ش م مال شارۋاشىلىعى دەپارتامەنتى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى:

 - نە سەبەپتى قىمباتتاپ جاتىر دەسەك، ەتتىڭ الدىمەن وزىندىك قۇنى قىمباتتاعان. بۇل جەردە وندىرىستىك شىعىندار ارتىپ وتىر. كوممۋنالدىق تاريفتەردىڭ وسكەنىن دە بىلەسىزدەر. وزىندىك قۇنى قازىر 2900-3100 تەڭگەگە دەيىن كەلەدى. مەن بۇل جەردە بولشەك ساۋدانى ايتىپ وتىرعان جوقپىن. وزىندىك قۇنىنان سوڭ شارۋا ءوزى دە پايداسىن كورۋ كەرەك. 15 پايىزىن قوسادى عوي.

قازىر شارۋالاردىڭ ءوزى دە كول- كوسىر تابىستان قاعىلىپ، تام- تۇمداپ وتىرعان كورىنەدى. اسىل تۇقىمدى مالعا بەرىلەتىن سۋبسيديانىڭ توقتاۋى دا تىرلىكتى تۇرالاتقان. جەم-ءشوپ پەن جانار-جاعار مايدىڭ قىمباتتاۋى، سىرتقى سۇرانىس تا باعانىڭ باعىنباۋىنىڭ ءبىر سەبەبى. سۇرانىس دەمەكشى، وزبەكستانمەن شەكارا اشىلعالى ءبىزدىڭ ەتكە تاپسىرىس كوبەيىپتى. تۇرىكتەر دە قازاق ەتىنىن ءسۇيسىنىپ جەيتىن، ءجيى تۇتىناتىندار تىزىمدە ەكەن. سول سەبەپتى دە جىلقى ەتىنە قاراعاندا سيىردىكى قىمباتتاۋ بولىپ تۇر.

 باعلان ايمىرزايەۆ، ق ر ا ش م مال شارۋاشىلىعى دەپارتامەنتى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى:

 - ءوزىمىزدىڭ قاسىمىزدا تۇرعان وزبەكستاندا 6500 تەڭگەگە دەيىن جەتەدى ەتتىڭ باعاسى. تاجىكستاندا 6500, رەسەيدە 8000 تەڭگەگە دەيىن. تۇركىمەنستاندا 9000 تەڭگەگە دەيىن. تۇركيادا 13 مىڭ تەڭگە.

 نارىقتاعى قۇبىلمالى بۇل جاعدايدى ساراپشى جۇيەسىزدىك سالدارىمەن بايلانىستىردى. «شارۋالارعا قازىر شەكتەۋ ەمەس قولداۋ كەرەك»، - دەيدى.

باقتيار وتەلبايەۆ، ساراپشى:

 - قايتا -قايتا شەكتەۋ قويا بەرگەننەن ءبىز ەشتەڭە دە ۇتپايمىز. مىسالى، ءبىز تەرىگە شەكتەۋ قويعان ەدىك. سونىڭدا ءبىز تەرىس ناتيجەسىن كوردىك. سوندىقتان بۇل شەكتەۋ قويىلعان سايىن بەلگىلى ءبىر ۋاقىتقا عانا ناتيجەسىن بەرەدى. ۇزاق مەزگىلدە ءبىز تەرىس ناتيجە كورەمىز.

ەل ەگەمەندىك العاندا 9,7 ميلليون سيىر بولىپتى. رەسپۋبليكا بۇل دەڭگەيگە ءالى كۇنگە جەتە الماي كەلەدى. سوڭعى ەسەپ بويىنشا شىلدە ايىندا 8 ميلليون 699,6 ءىرى قارا مال تىركەلىپتى. ۇكىمەت الداعى 5 جىلدا كورسەتكىشتى 12 ميلليونعا جەتكىزۋدى كوزدەپ وتىر. تاياۋدا عانا مال شارۋاشىلىعىن دامىتۋعا باعىتتالعان تىڭ باستاما قولعا الىندى. ەندى شارۋالارعا 50 ميلليارد تەڭگە كولەمىندە %5- دىق جىلدىق مولشەرلەمەمەن جەڭىلدەتىلگەن نەسيە بەرىلەدى. «يگىلىك» باعدارلاماسى اسىل تۇقىمدى ءىرى قارا سانىن ارتتىرىپ سالانىڭ ونىمدىلىگىن وسىرۋگە باعىتتالعان.

 24.kz 

ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى