سينگاپۋرلىق باسىلىم: شەتەل كاپيتالى قىتايدان كەتىپ جاتىر
استانا. KAZINFORM - قىتايدا تىكەلەي شەتەلدىك ينۆەستيتسيانىڭ تازا كەتىسى بىلتىر رەكوردتىق دەڭگەيگە جەتتى. ا ق ش پەن قىتاي اراسىنداعى ساۋدا قاقتىعىسىنىڭ جاڭا كەزەڭى باستالعاننان كەيىن بۇل ءۇردىس ۇدەي ءتۇسۋى مۇمكىن. بۇل تۋرالى سينگاپۋرلىق «Lianhe Zaobao» باسىلىمى حابارلادى.
قىتايدىڭ مەملەكەتتىك ۆاليۋتا باسقارماسى 14-اقپان كۇنى 2024 -جىلدىڭ ءتورتىنشى توقسانىنداعى تولەم بالانسىنىڭ الدىن الا دەرەكتەرىن جاريا ەتتى. رەسمي ستاتيستيكاعا سايكەس، 2024 -جىلى قىتايدان جىلىستاپ كەتكەن تىكەلەي شەتەلدىك ينۆەستيتسيانىڭ تازا كولەمى 168 ميلليارد ا ق ش دوللارىن قۇراعان، بۇل 1990 -جىلدان بەرگى ەڭ جوعارى كورسەتكىش. قىتايعا سالىنعان شەتەلدىك ينۆەستيتسيالاردىڭ كولەمى 2021 -جىلى 344 ميلليارد دوللارعا جەتىپ، رەكوردتىق دەڭگەيگە كوتەرىلگەنمەن، كەيىنگى جىلدارى تۇراقتى تۇردە ازايىپ كەلەدى.
قىتايدان ءوز كاپيتالىن شىعارىپ اكەتىپ جاتقان تەك شەتەلدىك كومپانيالار عانا ەمەس، باسىلىمنىڭ جازۋىنشا، قىتايلىق كاسىپورىندار دا ءوز اكتيۆتەرىن بەلسەندى تۇردە شەتەل اسىرىپ جاتىر. ايتالىق، 2024 -جىلى قىتاي ينۆەستورلارى شەتەلگە 173 ميلليارد دوللار باعىتتاسا، قىتايعا قۇيىلعان شەتەلدىك ينۆەستيتسيا اعىنى نەبارى 45 ميلليارد دوللارمەن شەكتەلگەنىن رەسمي ستاتيستيكا كورسەتىپ وتىر. بۇل - 1992 -جىلدان بەرگى ەڭ تومەن كورسەتكىش.
باسىلىم Bloomberg اگەنتتىگىنە سىلتەمە جاساپ، ا ق ش پەن قىتاي اراسىنداعى ساۋدا قاقتىعىسىنىڭ شيەلەنىسۋى سالدارىنان كاپيتالدىڭ ەلدەن كەتۋىنە توسقاۋىل قويۋ بارعان سايىن قيىنداپ بارا جاتقانىن اتاپ كورسەتتى.
باسىلىمنىڭ جازۋىنشا، ا ق ش پرەزيدەنتى دونالد ترامپ قىزمەتىنە كىرىسكەننەن كەيىن قىتاي تاۋارلارىنا %10 كولەمىندە جاڭا باج سالىعىن ەنگىزدى. بۇعان جاۋاپ رەتىندە قىتاي دا ءبىرقاتار قارسى شارا قابىلداپ، ا ق ش- تان اكەلىنگەن ەنەرگەتيكالىق ونىمدەرگە، ماشينالار مەن كولىك قۇرالدارىنا %10-15 كولەمىندە باج سالىعىن ۇستەدى.
سونىمەن قاتار Google مەن NVIDIA كومپانيالارىنا مونوپولياعا قارسى تەرگەۋدى قايتا باستادى.
بۇدان وزگە، قىتاي Apple, Broadcom جانە Synopsys كومپانيالارىنا دا تەرگەۋ جۇرگىزۋدى قاراستىرىپ جاتىر.
سينگاپۋرلىق باسىلىم قىتايدىڭ باس گازەتى «جەنمين جيباو- نىڭ» 10-اقپان كۇنى «شەتەلدىك ينۆەستيتسيانىڭ ەلدەن جاپپاي كەتىپ جاتقانى» جايلى پىكىرگە تويتارىس بەرەتىن ماقالا جاريالاعانىن ەسكە سالادى. ماقالادا قىتاي نارىعىندا تۇبەگەيلى وزگەرىستەردىڭ جارىققا شىققانى، ءوز پوزيتسياسىن ساقتاپ قالعىسى كەلسە شەتەلدىك كومپانيالاردىڭ قولىنا كوزىر جاسىرماۋى كەرەكتىگى قاداپ ايتىلعان.
ەرلان مازان
