سوزگە شەشەن ادامدار ۇزاعىراق ءومىر سۇرەدى - زەرتتەۋ

Berlin Aging Study دەرەكتەرىن تالداعان عالىمدار سويلەۋ قابىلەتى مەن ءومىر ءسۇرۋ ۇزاقتىعى اراسىندا تىكەلەي بايلانىس بار ەكەنىن انىقتادى. زەرتتەۋ قاتىسۋشىلارىنىڭ ىشىندە جانۋارلاردىڭ اتاۋىن نەمەسە بەلگىلى ءبىر ارىپتەن باستالاتىن سوزدەردى جىلدام اتاي العان ادامدار ورتا ەسەپپەن توعىز جىلعا ۇزاعىراق ءومىر سۇرگەن.

عالىمدار 70 پەن 103 جاس ارالىعىنداعى 516 قارت ادامنىڭ كوگنيتيۆتىك قابىلەتتەرىن 18 جىل بويى باقىلاعان. قاتىسۋشىلارعا توعىز ءتۇرلى تاپسىرما بەرىلىپ، ولاردىڭ كوگنيتيۆتىك دەڭگەيى ءتورت نەگىزگى قابىلەت بويىنشا باعالاندى:

قابىلداۋ جىلدامدىعى
ەپيزودتىق ەستە ساقتاۋ
سوزگە شەشەندىك
سوزدىك قور
بۇل زەرتتەۋدە جالپى ينتەللەكت ەمەس، تەك ۆەربالدى جىلدامدىقتىڭ ەرەكشە ءرول اتقاراتىنى انىقتالدى. باسقا قابىلەتتەردى ەسكەرە وتىرىپ جۇرگىزىلگەن تالداۋ ناتيجەسىندە، تەز ءارى ەركىن ءسوز ايتۋ داعدىسى بىرەگەي بولجامدىق قۇندىلىققا يە ەكەنى بەلگىلى بولدى.

عالىمداردىڭ پىكىرىنشە، ۆەربالدى جىلدامدىق بىرنەشە مي فۋنكتسيالارىنا بىردەن تاۋەلدى:

ەستە ساقتاۋ - سوزدەردى ەسكە ءتۇسىرۋ قابىلەتى
زەيىن - قاجەت اقپاراتتى تەز تابۋ جانە وڭدەۋ
اقپاراتتى تەز اۋىستىرۋ - ءتۇرلى كاتەگوريالار اراسىندا اۋىسۋ
سونداي-اق، پرەفرونتالدى قىرتىس - ميدىڭ قارتايۋ مەن اۋرۋلارعا ەڭ وسال بولىگى - ءدال وسى قابىلەتكە جاۋاپ بەرەدى.

زەرتتەۋدىڭ ماڭىزدىلىعى

عالىمدار بۇل ناتيجەلەر مي ساۋلىعى مەن ادامنىڭ ءومىر ءسۇرۋ ۇزاقتىعىن بولجاۋدا جاڭا ادىستەردى دامىتۋعا كومەكتەسەدى دەپ ەسەپتەيدى. بولاشاقتا ۆەربالدى جىلدامدىقتى جاقسارتۋعا ارنالعان جاتتىعۋلار ادامنىڭ دەنساۋلىعى مەن ءومىر ءسۇرۋ ۇزاقتىعىنا وڭ اسەر ەتە الا ما دەگەن سۇراققا جاۋاپ ىزدەۋ جوسپارلانىپ وتىر.

«ءبىزدىڭ زەرتتەۋ ينتەللەكت پەن ۇزاق ءومىر ءسۇرۋ اراسىنداعى بايلانىستى ءتۇسىنۋدىڭ جاڭا جولدارىن اشادى. الداعى ۋاقىتتا كوگنيتيۆتىك قابىلەتتەر مەن دەنساۋلىق اراسىنداعى بايلانىس تەرەڭىرەك زەرتتەلەدى»، - دەيدى زەرتتەۋ اۆتورى، جەنەۆا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى پاولو گيزلەتتا.

ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى