سوعىم ماۋسىمى: جىلقىعا سۇرانىس ارتتى

وسى پايىمعا قاراساق، سوعىمباسى كەلىپ تە قالدى. تەك قازىر ارقادا بۇرىنعىداي الاي- تۇلەي بوران جوق. ءتىپتى قار دا تۇرمايتىن بولعان. قىس بويى كۇن ءالسىن- ءالسىن جىلىپ، قار جيىلمايدى. دەسە دە ەل: «جەلتوقساننىڭ قارى بولماسا دا، قىستىڭ قامى بولسىن»، - دەپ بازار جاعالاپ ءجۇر.

سوعىم ماۋسىمى باستالىسىمەن جىلقىعا سۇرانىس ارتقان. جاباعى، تاي، قۇنان، دونەن - ءارقايسىسىنىڭ سالماعى مەن باعاسى ءارتۇرلى.

ماسەلەن، 1,5 جاسار مال ورتا ەسەپپەن 150-160 كەلى بەرەدى. ال ءىرى جىلقىلار 250 كەلىگە دەيىن جەتەدى.

- شاعىن وتباسى بولسا 3-4 ادامدىق بولسا جاباعى دەيدى، جاباعى دەگەن بيىلعى قۇلىن عوي. ەندى شامامەن 120 كەلى بولادى. سول قالاداعى 3-4 ادامعا جەتكىلىكتى دەپ ويلايمىن. ال، مىسالى، اتا-ەنەسىمەن، باۋىرلارى بار كوپ وتباسى بولادى. ولار كوبىنەسە بايتال الۋعا تىرىسادى. بايتالدىڭ سالماعى 200 كەلى شاماسىندا. ءبىر قىسقا، كوكتەمگە دەيىن جەتەدى، دەيدى كاسىپكەر باتىربەك قوشقاربايەۆ.

سوعىم كوبىنە جەلتوقساننىڭ العاشقى جارتىسىندا سويىلادى. قازاق جازدا قوي-ەشكىنى تالقاجاۋ ەتسە، قىستا جىلقى مەن سيىردى قۇپ كورەدى. بىلەتىن جۇرت قولعا بايلاعان مالدى ەمەس، دالادا تەبىندەپ جۇرگەن مالدى تاڭدايدى.

«جىلقىنى قار باستىرىپ، ءبىر اياز كورسەتىپ بارىپ پىشاققا جىعادى»، - دەيدى ەتنوگراف.

- العاشقى قار تۇسكەن سوڭ العاشقى ءبىر سۋىق وتەدى عوي، ءبىر سۋىق وتكەن سوڭ عانا سويادى. ويتكەنى قاتتى سۋىق بولعان كەزدە جىلقى مالى مالدىڭ ىشىندەگى وتە ءبىر سەزىمتال مال عوي. ول ىشكى مايىن سىرتىنا شىعارادى. ياعني قابىرعاسىنىڭ سىرتىنا قازىسىنا شىعارادى. قىسىر قالعان، ۇيىرگە قوسىلماعان، ايعىرعا قوسىلماعان ۇرعاشى مالداردى، بايتالداردى، بيەلەردى سويعان.

جىلقىنىڭ سەمىزدىگىن اركىم ءارتۇرلى انىقتايدى. بىرىنشىدەن، جۋاس مال بولسا، ۇستاتسا، جالىنان قاراۋعا بولادى. جالى قالىڭداپ، تىكىرەيىپ تۇرادى. جىلقىدا ۋماسىنان قارايدى دەگەنىمىز استى، كىندىك تۇسى عوي، مىنە. كىندىگىنىڭ تومەن جاعى بوس بولىپ سالبىراپ تۇرادى. ماي جينايدى. سول جەرىنەن باستاپ مايى قالىڭداسا، قازىسى بار دەگەن ءسوز. مىناۋ، مىسالى، قازىر سەمىز. قازىر سويساڭ، بارماق قازى بەرەدى، دەيدى تاريحشى، ەتنوگراف باتىرحان جۇماباي.

سوعىمدى ادەتتە قار ءتۇسىپ، اياز كۇشەيگەندە سويادى. وعان سەبەپ جالقىنىڭ ەتى قىزۋى جوعارى بولعاندىقتان بۋسانىپ، بۇزىلىپ كەتۋى مۇمكىن. دەگەنمەن قازىر اركىمنىڭ ۇيىندە مۇزداتقىش بولعاندىقتان، ەرتەدەگى ءداستۇر قالعان. اركىم كورپەسىنە قاراي كوسىلىپ، كۇن سۋىتقان مەزگىلدە سويا بەرەدى. سوندىقتان قىزىلسىراپ وتىرعان جۇرتقا «سوعىمىڭىز شۇيگىن بولسىن» دەيمىز.

ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى