Starlink جۇيەسىنە تەجەۋ قويۋ اۋىل مەكتەبىنە قالاي اسەر ەتەدى
وتكەن جىلى ۇكىمەت اۋىل مەكتەپتەرىن ينتەرنەتپەن قامتۋعا ارنالعان پيلوتتىق جوبانى قولعا العانىن بىلەمىز. 2 مىڭعا جۋىق مەكتەپ «Starlink» جۇيەسىنە قوسىلدى. كوبى - شالعايدا، شەكارالىق ايماقتا ورنالاسقان ءبىلىم بەرۋ نىساندارى. ەندى، مىنە، جىل وتپەي جوبا تاعدىرى قايتا كۇمانعا اينالىپ وتىر.
سەبەبى، سيفرلىق دامۋ، يننوۆاتسيالار جانە اەروعارىش ونەركاسىبى مينيسترلىگى شەتەلدىك سپۋتنيكتىك بايلانىس جۇيەلەرىن پايدالانۋعا تىيىم سالۋعا كوشكەن. ءتىزىم ىشىندە Starlink تە بار. Kazinform ءتىلشىسى «اۋىل مەكتەپتەرى Starlink جۇيەسىن پايدالانۋدى توقتاتا ما؟» دەگەن ساۋالعا جاۋاپ ىزدەدى.
1811 مەكتەپ Starlink جەلىسىن قولدانادى
مەملەكەت باسشىسى 2027 -جىلعا دەيىن بارلىق مەكتەپتى جىلدام ينتەرنەتپەن قامتۋعا تاپسىرما بەرگەنى ەستە. سودان بەرى جاۋاپتى مينيسترلىكتەر ءتۇرلى جوبا ۇسىنىپ، شالعايداعى اۋىلدارعا ينتەرنەت جەتكىزۋدىڭ سان ءادىسىن قاراۋمەن الەك. ءبىر شەشىم رەتىندە Starlink گەوستاتسيونارلىق ەمەس بايلانىس جۇيەسىن ەنگىزۋ قاراستىرىلىپ، 1811 مەكتەپ ينتەرنەتكە قوسىلدى.
الايدا قوعامعا ءالى دە بولسا بۇل شەشىمنىڭ قۇقىقتىق نەگىزدەمەسى تۇسىنىكسىز. ولاي دەيتىنىمىز، اتالعان كومپانيا ءونىمىن قازاقستانعا اكەلۋگە قاتىستى مەملەكەت پوزيتسياسى ناقتىلانبادى، سولاي بولا تۇرا ءبىر ساتتە مىڭداعان مەكتەپكە Starlink-تى ورناتۋ قيسىنسىز كورىنگەن. وعان قوسا، وتكەن جىلدىڭ سوڭىندا سيفرلىق دامۋ، يننوۆاتسيالار جانە اەروعارىش ونەركاسىبى مينيسترلىگى تاقىرىپقا قاتىستى بۇيرىق جوباسىن شىعارعانى بار. وندا ەلدەن تىس جەردە ورنالاسقان Thuraya ،Iridium ،Inmarsat ،Starlink سپۋتنيكتىك بايلانىس جۇيەلەرىن اكەلۋگە جانە پايدالانۋعا تىيىم قاراستىرىلىپتى. مينيسترلىك شەكتەۋ اۋىل مەكتەپتەرىنە قوسىلعان ينتەرنەتكە اسەر ەتپەيدى دەگەنىمەن، جوبانىڭ كەلەر جىلعى كەلەشەگىنە قاتىستى تۇجىرىم ايتا الماي وتىر.
اۋىل مەكتەبى: جىلدامدىق پەن باعا باعدارى
قازاقستاندا 8 مىڭعا تارتا مەكتەپ بولسا، سونىڭ 70 پايىزعا جۋىعى - اۋىل مەكتەبى. وقۋ-اعارتۋ مينيسترلىگى ءبىلىم وشاقتارىن ساپالى ينتەرنەتپەن قامتۋ ىلگەرىلەگەنىن ايتادى - مەجە 90 پايىزعا جەتكەن. ال سيفرلىق دامۋ، يننوۆاتسيالار جانە اەروعارىش ونەركاسىبى مينيسترلىگى بۇل دەرەكپەن كەلىسپەيدى، ولاردىڭ سوزىنشە، كورسەتكىش 99 پايىز بولۋى كەرەك. ءتىپتى، Starlink-تى قولداناتىن مەكتەپتەر سانى وقۋ-اعارتۋ مينيسترلىگى كورسەتكەندەي 1811 ەمەس. اناعۇرلىم از، ياعني 1678 مەكتەپ قوسىلعان.
«Starlink تەحنولوگياسى ارقىلى ينتەرنەت جەلىسىنە 1678 مەكتەپ قوسىلىپ تۇر. قازىر وقۋ-اعارتۋ مينيسترلىگىمەن بىرلەسىپ مەكتەپتەر ءتىزىمىن وزەكتەندىرۋ بويىنشا جۇمىس جۇرگىزىلىپ جاتىر. بۇل رەتتە قوسىلعان 1678 مەكەپتە سەرۆيس ودان ءارى ۇسىنىلاتىن بولادى. سونىمەن قاتار وزەكتەندىرىلگەن تىزىمدە قوسىمشا 90 عا جۋىق مەكتەپ قاراستىرۋ جوسپارلاندى.
جالپى، 5247 اۋىلدىق مەكتەپتىڭ 5222 سى ينتەرنەت جەلىسىنە قوسىلعان. قوسىلۋ تەحنولوگياسىنا بايلانىستى ينتەرنەت جىلدامدىعىن اتاساق: 4 مبيت/س دەيىن - 12 مەكتەپ؛ 4-8 مبيت/س دەيىن - 49 مەكتەپ؛ 8-20 مبيت/س دەيىن - 396 مەكتەپ؛ 20-100 مبيت/س دەيىن - 2 576 مەكتەپ؛ 100-200 مبيت/س دەيىن - 2026 مەكتەپ؛ 200-300 مبيت/س دەيىن - 149 مەكتەپ؛ 300 مبيت/س جىلدامدىقتان جوعارى - 14 مەكتەپ»، - دەلىنگەن رەسمي اقپاراتتا.
SpaceX كومپانياسىنىڭ قاي جوباسى بولسىن، ارزان ەمەس. وسى ورايدا، Starlink جۇيەسىن ەنگىزۋ قازاقستانعا قانشاعا تۇسكەنىن بىلگىمىز كەلدى. الدىن الا دەرەك وتكەن جىلى تاراعان بولاتىن. ب ا ق-تا يلون ماسكتىڭ ينتەرنەتى ەل قازىناسىن 5 ميلليون دوللارعا كەمىتەدى دەپ بولجاندى. Starlink تەرمينالىنىڭ نارىقتىق قۇنى 2,5 مىڭ دوللار بولسا، اي سايىنعى ابونەنتتىك تولەم ؘ- 140 مىڭ تەڭگە. مۇنى سالا ءمينيسترى جاسلان ماديەۆ راستاپ، ءار مەكتەپتە كومپانيانىڭ ءبىر تەرمينالى ورناتىلاتىنىن ءارى ورتاق تاريف ەنگىزىلگەنىن جەتكىزگەن.
قازىرگى تولەم دە شامامەن سول دەڭگەيدە. سيفرلىق دامۋ، يننوۆاتسيالار جانە اەروعارىش ونەركاسىبى مينيسترلىگى رەداكسياعا بەرگەن مالىمەتىندە ايلىق تاريف قۇنىن 1 مەكتەپ ءۇشىن 149 مىڭ تەڭگە دەپ كورسەتتى. ال قارجىلاندىرۋ كوزىن جەرگىلىكتى بيۋدجەت ەسەبىنە سۇيەگەن. ايتا كەتەرلىگى، «SpaceX كومپانياسى قازاقستان ءۇشىن ارنايى جەڭىلدىك نەمەسە ەرەكشە تاريف ەنگىزە مە؟» دەگەن ساۋالعا جاۋاپتى مينيسترلىكتەردىڭ ەشبىرى ءسوز قوسپادى.
ازىرگە تاقىرىپقا قاتىستى وزگەرىس تەك كومپانيالار توڭىرەگىندە بولماق. بايقاساق، Starlink-كە باسەكە رەتىندە نارىققا Eutelsat-OneWeb ،Amazon Kuiper ،Spacecom Satellite Technology Co.، Ltd كەلەتىندەي. ۇكىمەت اتالعان العاشقى ەكەۋىمەن مەموراندۋمعا قول قويىپ ۇلگەرگەن، قىتايلىق كومپانيامەن كەلىسسوزدى بيىل اياقتاۋعا نيەتتى.
«مىندەتىمىز - بايلانىس نارىعىندا باسەكەگە قابىلەتتى جاعداي جاساۋ. بۇل ينتەرنەتتىڭ ساپاسىن جانە قامتۋ ايماعىن جاقسارتاتىن نەگىزگى باعىتتاردىڭ ءبىرى دەپ سانايمىز. قازىر ناقتى كەلىسسوزدەر جۇرگىزىپ جاتىرمىز، ءبىراق ءالى مەموراندۋمعا قول قويىلعان جوق. قىتايدىڭ (Shanghai Spacecom Satellite - رەد. ) كومپانيالارىنىڭ ءبىرى مۇندا ستانتسيا قۇرۋعا جانە ءبىزدىڭ شارتتارعا كەلىسۋگە دايىن ەكەنىن ءبىلدىردى. نەگىزىنەن ولار وسى جەردە دامۋدى قالايدى. بيىل، 2025 -جىلى ولارمەن مەموراندۋمعا قول قويىپ، مەرزىمدەردى ناقتىلاۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. قازىر ەشتەڭە بەلگىسىز. ءبىراق تۇسىنىكتى بولۋى ءۇشىن ايتا كەتەيىن، وسى جانە باسقا دا قىتايلىق كومپانيالار ەلگە كەلۋگە نيەت تانىتىپ وتىر. ولار قازىر سپۋتنيكتىك ستانتسيالاردى ىسكە قوسۋ ساتىسىندا تۇر، - دەدى سيفرلىق دامۋ، يننوۆاتسيالار جانە اەروعارىش ونەركاسىبى مينيسترلىگى تەلەكوممۋنيكاتسيا كوميتەتىنىڭ ءتوراعاسى دامير سەيسەمبەكوۆ.
دەگەنمەن ماسەلە ماتەريالدىق بازاعا كەلىپ تىرەلەتىن سەكىلدى. بۇعان دەيىن كوميتەت ءتوراعاسى Starlink-تە - 3000، OneWeb-تە - 340 سپۋتنيك بارىن ايتىپ، قىتايلىق كومپانيانىڭ 50 گە جەتپەيتىن سپۋتنيكپەن باسەكەدە باسىم شىعۋى قيىن ەكەنىن مەڭزەگەن بولاتىن.
FWA قانداي ناتيجە بەرەدى؟
مەملەكەت اۋىل مەكتەبىندەگى احۋالدى تەك Starlink-پەن شەشەدى دەگەن ءسوز ەمەس. ءتۇرلى بالاما ءتاسىل قاراستىرىلىپ جاتىر. مىسالى، جۋىردا سىمسىز بايلانىس تەحنولوگياسى (FWA) بويىنشا پيلوتتىق جوبا قولعا الىندى. جوبا اياسىندا 100-دەن استام اۋىل ينتەرنەتپەن قامتىلماق. جۇيەنىڭ ارتىقشىلىعى سول، ينتەرنەت جىلدامدىعى سەكۋندىنا 200-300 مبيتكە جەتەدى. ارتىق جۇكتەمەنى دە كوتەرە الادى.
- بۇل تەحنولوگيانىڭ ەڭ باستى ارتىقشىلىعى - قىمبات وپتيكالىق جەلىنى جۇرگىزۋدىڭ قاجەتتىلىگىنسىز تۇراقتى جانە جوعارى جىلدامدىقتى ينتەرنەتكە قول جەتكىزۋ. بۇل - قازاقستاندىق اۋىلدى سيفرلاندىرۋدىڭ جاڭا ءتاسىلى، جانە ءبىز بۇگىن سارىباي بي مىسالىندا FWA تەحنولوگياسىنىڭ 5G نەگىزىندە قانشالىقتى ءتيىمدى ءارى بولاشاعى بار ەكەنىن كوردىك. ەندى وسى اۋىلدىڭ جانە باسقا دا ۇقساس ەلدى مەكەندەردىڭ تۇرعىندارى قازىرگى زامانعى سەرۆيستەر مەن ونلاين قىزمەتتەردى پايدالانۋ مۇمكىندىگىنە يە بولادى دەپ سەنەمىن، - دەدى جاسلان مادييەۆ.
بۇگىندە جوبانى «قازاقتەلەكوم» ەل كولەمىندە جۇرگىزۋگە بەكىپ وتىر. بيىل 100-دەن استام اۋىل جاڭا تەحنولوگيانىڭ يگىلىگىن كورەدى دەپ مەجەلەنگەن.
«مينيسترلىك ينتەرنەت رەسۋرسىنا كوڭىل ءبولىپ وتىرعان جوق»
اۋىل مەكتەپتەرىن ينتەرنەتپەن قامتۋدىڭ وزگە ماسەلەسى جەتەرلىك. پەداگوگ اياتجان احمەتجاننىڭ پىكىرىنشە، اۋىل مەكتەپتەرىندە ينتەرنەتتى پايدالانۋ جۇيەسى جوق. وعان قوسا وقۋ-اعارتۋ مينيسترلىگى وقۋ باعدارلاماسىندا ينتەرنەتتى پايدالانۋعا كوڭىل بولمەي كەلەدى.
- مينيسترلىك وقۋ پروتسەسىندە ينتەرنەتتى پايدالانۋ جانە ينتەرنەت رەسۋرسىنداعى كونتەنتتەردىڭ ساپاسىن ارتتىرۋعا مۇلدە كوڭىل ءبولىپ وتىرعان جوق. مىسالى، پاندەميا كەزىندە بيۋدجەتتەن ميللياردتاعان تەڭگە ءبولىندى. ونلاين ساباقتار ءتۇسىرىلىپ، ەلەكتروندى قور قۇرۋ يدەياسى جۇزەگە استى. قازىر سول دۇنيەلەر قايدا؟ وسى سۇراق مازالايدى. نەلىكتەن سول كەزدە تۇسىرىلگەن ونلاين ساباقتار بارىنە بىردەي قولجەتىمدى ەمەس؟ وقۋلىقتىڭ PDF نۇسقاسىن ازىرلەۋ تسيفرلاندىرۋعا، ينتەرنەتتى ءتيىمدى پايدالانۋعا جاتپايدى، - دەدى ول.
سونىمەن قاتار پەداگوگتىڭ پىكىرىنشە، اۋىل مەكتەبىنىڭ ءبىلىم ساپاسىن جاقسارتۋ جالعىز ينتەرنەتكە تاۋەلدى ەمەس. شالعايداعى ءبىلىم وشاقتارى تولىق ينتەرنەتكە قوسىلعانىمەن، قالاداعى ءبىلىم دەڭگەيىنە جەتۋ قيىن.
- مەكتەپتەگى ءبىلىم ساپاسىن كوتەرۋ كادرعا بايلانىستى. اۋىلدى دامىتپاي، اۋىلعا ساپالى مامان تارتۋ مۇمكىن ەمەس. قازىر ەلدى مەكەندەگى مۇعالىمنىڭ كوبى زەينەت جاسىنا تاياعان، جاس پەداگوگتەر كەرەك. ساپالى ينتەرنەت - باستى ماسەلە ەمەس. وقۋشىعا ينتەرنەتتەگى ءبىلىمدى ءتيىمدى پايدالانۋعا كومەكتەسەتىن باستى كۇش - ۇستاز، - دەپ تۇيىندەدى ءسوزىن.
ەسكە سالساق، SpaceX Falcon 9 زىمىران تاسىعىشى عالامدىق ينتەرنەت قامتۋ جۇيەسىنىڭ Starlink وربيتالىق توبىن اياقتاۋ ءۇشىن 23 شاعىن جەرسەرىكتىڭ كەزەكتى پارتياسىن وربيتاعا ءساتتى شىعارىلعانىن حابارلاعان بولاتىن.
ەرسىن شامشادين
