پرەزيدەنت سايلاۋىنا - 1 جىل
وسىدان تۋرا ءبىر جىل بۇرىن، 20 - قاراشا كۇنى ەلىمىزدە كەزەكتەن تىس پرەزيدەنت سايلاۋى ءوتتى. رەسپۋبليكانىڭ باستى ساياسي دوداسىنا بۇكىل سايلاۋشىلاردىڭ 69 پايىزى نەمەسە 8 ميلليون 300 مىڭ 46 ادام بەلسەندى قاتىسىپ، ءوز تاڭداۋىن جاساعان ەدى، دەپ حابارلايدى Kazinform.
ەستە بولسا، 2022 -جىلدىڭ 1 - قىركۇيەگىندە «ادىلەتتى مەملەكەت. ءبىرتۇتاس ۇلت. بەرەكەلى قوعام» اتتى قازاقستان حالقىنا جولداۋىن ارناعان مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقايەۆ سول جىلدىڭ كۇزىندە كەزەكتەن تىس پرەزيدەنت سايلاۋىن وتكىزۋدى ۇسىنعان بولاتىن.
«بيىل كۇزدە كەزەكتەن تىس پرەزيدەنت سايلاۋىن وتكىزۋدى ۇسىنامىن. ادىلەتتى قازاقستاندى قۇرۋ جولىندا تۇبەگەيلى جانە جان-جاقتى رەفورمالاردى تابىستى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن حالىقتىڭ جاڭا سەنىم مانداتى قاجەت. مەن ءۇشىن مەملەكەت مۇددەسى بارىنەن بيىك. سوندىقتان مەن وكىلەتتىك مەرزىمىمدى قىسقارتۋعا جانە كەزەكتەن تىس پرەزيدەنت سايلاۋىنا بارۋعا دايىنمىن. سونداي- اق، مەن كوپ ويلانىپ، پرەزيدەنت وكىلەتتىگى مەرزىمدەرىنىڭ سانىن جانە ۇزاقتىعىن قايتا قاراۋ قاجەت دەگەن بايلامعا كەلدىم. پرەزيدەنت مانداتىن ۇزاقتىعى 7 جىلدىق ءبىر مەرزىممەن شەكتەۋدى ۇسىنامىن. ءبىراق، قايتا سايلانۋعا تىيىم سالىنادى»، - دەگەن ەدى قاسىم-جومارت توقايەۆ.
سول جىلدىڭ قىركۇيەگىندە تۇركىستان وبلىسىنا ساپارلاعان قازاقستان پرەزيدەنتى ءوڭىر جۇرتشىلىعىمەن كەزدەسۋ بارىسىندا مەملەكەت باسشىسىن ءبىر مەرزىمگە عانا سايلاۋعا قاتىستى رەفورمانىڭ ءمان-جايىن ءتۇسىندىرىپ بەردى.
«تاعى ءبىر اسا ماڭىزدى رەفورما - پرەزيدەنتتىڭ ءبىر عانا مەرزىمگە سايلانۋى. ءبىزدىڭ ايماقتاعى قاي مەملەكەتتى الىپ قاراساڭىز دا، مۇنداي وزگەرىس مۇلدەم بولماعان. سوندىقتان بۇل رەفورما دەموكراتيا جولىنداعى باتىل قادام دەپ سەنەمىن. تاۋەكەلگە بەل بۋساق تا، وسىنداي شەشىم حالقىمىزدىڭ جارقىن بولاشاعى ءۇشىن كەرەك دەپ كامىل سەنەمىن. بۇل رەفورما نە ءۇشىن جاسالماقشى دەگەن سۇراق پايدا بولۋى مۇمكىن. ماسەلە مىنادا: پرەزيدەنتتىك لاۋازىمعا كوپ جىل بويى ءبىر عانا ادام يە بولماۋى كەرەك. الەمدە بولسىن، ءبىزدىڭ ەلىمىزدە بولسىن كوپ جىل بويى ءبىر عانا ادام ەڭ جوعارى لاۋازىمعا يە بولسا، مۇنداي جاعداي ەلگە دە، مەملەكەت باسشىسىنا دا ابىروي اكەلمەيدى. ءبىز بولاشاققا نىق سەنىممەن قاراپ، ادال، دارىندى ساياساتكەرلەرگە جول اشۋىمىز كەرەك»، - دەگەن بولاتىن پرەزيدەنت.
سونىمەن سايلاۋ 2022 -جىلدىڭ 20 - قاراشاسى كۇنى ءوتتى. بارلىق وڭىردە 10033 سايلاۋ ۋچاسكەسى جۇمىس ىستەدى.
ال شەت مەملەكەتتەردەگى قازاقستان وكىلدىكتەرى جانىندا 68 ۋچاسكە قۇرىلدى. ناقتىلانعان سايلاۋشىلار تىزىمدەرىنە ساي، جالپى سايلاۋشىلار سانى 11 ميلليون 953 مىڭ 465 ادامدى قۇرادى.
ونىڭ 8 ميلليون 300 مىڭ 46 ادامى نەمەسە 69,44 پايىزى داۋىس بەرۋگە ارنالعان بيۋللەتەندەردى الدى.
داۋىس بەرۋ ناتيجەسىندە قاسىم-جومارت توقايەۆقا 6 ميلليون 456 مىڭ 392 سايلاۋشى نەمەسە ولاردىڭ 81,31 پايىزى، جيگۋلي دايرابايەۆقا 271641 نەمەسە 3,42 پايىزى، قاراقات ابدەنگە 206 مىڭ نەمەسە 2,6 پايىزى، مەيرام قاجىكەنگە 200907 نەمەسە 2,53 پايىزى، نۇرلان اۋەسبايەۆقا 176116 نەمەسە 2,22 پايىزى جانە سالتانات تۇرسىنبەكوۆاعا 168731 نەمەسە 2,12 پايىز داۋىس بەردى.
بيۋللەتەنگە العاش رەت ەنگىزىلگەن «بارىنە قارسىمىن» باعانىن 460484 نەمەسە 5,8 پايىز سايلاۋشى تاڭدادى. وسىلايشا، سايلاۋ قورىتىندىسى مەملەكەت باسشىسىنىڭ اۋقىمدى رەفورمالارى مەن باستامالارىنا دەگەن حالىقتىڭ قولداۋىن پاش ەتتى.
سايلاۋدى ازىرلەۋ مەن وتكىزۋدى ۇيىمداستىرۋ قازاقستان ۇلتتىق زاڭناماسىنا جانە حالىقارالىق مىندەتتەمەلەرىنە، اشىقتىق جانە ايقىندىق قاعيداتتارىنا سايكەس جۇزەگە اسىرىلدى. ۋچاسكەلەردە مۇگەدەكتىگى بار ازاماتتاردىڭ داۋىس بەرۋى ءۇشىن قاجەتتى جاعدايلار جاسالدى.
ال قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى پرەزيدەنت رەتىندە 26 - قاراشادا انت بەردى.
«قازاقستان حالقىنا ادال قىزمەت ەتۋگە، قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسياسى مەن زاڭدارىن قاتاڭ ساقتاۋعا، ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىنا كەپىلدىك بەرۋگە، قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ وزىمە جۇكتەلگەن مارتەبەلى مىندەتىن ادال اتقارۋعا سالتاناتتى تۇردە انت ەتەمىن»، - دەدى قاسىم-جومارت توقايەۆ كونستيتۋتسياعا قولىن قويىپ تۇرىپ.
ساياسات تانۋشى امان مامبەتايەۆ پرەزيدەنتكە تاپ كەلگەن قازىرگى كەزەڭ وعان دا، ونىڭ كومانداسىنا دا وتە كۇردەلى بولىپ تۇرعانىن ايتادى.
بۇل كەزەڭ مەملەكەتتىڭ اۆتوريتارلىق جۇيەدەن پارلامەنتتىڭ كەڭەيتىلگەن وكىلەتتىگى بار پارلامەنتتىك- پرەزيدەنتتىك مودەلىنە وزگەرۋىن قامتيدى.
سونىمەن قاتار اۆتوريتاريزمنەن باس تارتاتىن ساياسي قۇرىلىم قۇرۋدى دا كوزدەيدى.
«ەلىمىزدە ورىن العان سىن- تەگەۋرىندەر مەن تراگەديالارعا قاراماستان وتكەن جىلدىڭ ىشىندە پرەزيدەنت حالىققا بارىنشا جاقىن ەكەندىگىن جانە پروبلەمالاردى شەشۋگە مۇكىندىگىنشە جۇمىلعانىن كورسەتە ءبىلدى. ول داعدارىستى جاعدايلارعا قارسى جىلدام، شۇعىل ءارى اشىق ارەكەت ەتتى پرەزيدەنت تۋىنداعان داعدارىستارعا قاراماستان ەلدىڭ نەگىزگى ستراتەگيالىق ماقساتتارىنان تايماي، مۇلتىكسىز ۇستانىمىن ساقتاپ قالدى»، - دەدى ساياساتتانۋشى.
اۆتور
مارلان جيەمباي
