ريمگە اپارار جول: توقايەۆتىڭ يتالياعا ساپارىنان نە كۇتەمىز

تولىعىراق ساراپشىمىزدىڭ شولۋىنان وقىڭىز.

2024-جىلعى العاشقى رەسمي ساپار

قاسىم-جومارت توقايەۆ ساپارىنىڭ ءبىرىنشى كۇنىندە يتاليا پرەزيدەنتى سەردجو ماتتارەللا جانە پرەمەر-ءمينيسترى دجوردجا مەلونيمەن جۇزدەسەدى. سونىمەن قاتار، يتاليالىق بيزنەس وكىلدەرىمەن كەزدەسىپ، ەكىجاقتى ساۋدا-ەكونوميكالىق جانە ينۆەستيتسيالىق ىنتىماقتاستىقتىڭ كەلەشەگىن تالقىلايدى.

وسى ۋاقىتقا دەيىن قازاقستان پرەزيدەنتى يتاليانىڭ قازىرگى كوشباسشىلارىمەن رەسمي كەزدەسپەگەن. مەملەكەتتەردىڭ بۇرىنعى باسشىلارى كەزدەسكەن جانە ساپار شەككەن.

بىلتىر 23- مامىردا پرەمەر دجوردجا مەلوني قاسىم- جومارت توقايەۆقا قوڭىراۋ شالىپ، تاراپتار ساياسي، ساۋدا-ەكونوميكالىق، ينۆەستيتسيالىق جانە گۋمانيتارلىق ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋ پەرسپەكتيۆالارىن تالقىلاعان. سونىمەن قاتار، ەنەرگەتيكا، كولىك، ونەركاسىپ كووپەراتسياسى جانە اۋىل شارۋاشىلىعى سالالارىنداعى جاڭا بىرلەسكەن جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋعا قاتىستى ماسەلەلەر قارالعان.

يتالياعا قىسقاشا توقتالساق...

يتاليا - ۋنيتارلى پارلامەنتتىك رەسپۋبليكا. مەملەكەت باسشىسى - پرەزيدەنت. اتقارۋشى بيلىك پەن ۇكىمەتتى يتاليا مينيسترلەر كەڭەسىنىڭ ءتوراعاسى باسقارادى. زاڭ شىعارۋشى بيلىك - 5 جىلعا سايلاناتىن ەكى پالاتالى پارلامەنت.

يتاليا پرەزيدەنتى - سەردجو ماتتارەللا. 2022-جىلدىڭ شىلدەسىندە ساياسي داعدارىسقا بايلانىستى يتاليا ۇكىمەتى وتستاۆكاعا كەتتى. 2022-جىلدىڭ قىركۇيەگىندە ەلدە كەزەكتەن تىس پارلامەنت سايلاۋى ءوتتى. ناتيجەسىندە دجوردجا مەلوني جەتەكشىلىك ەتەتىن «يتاليا باۋىرلارى» پارتياسى سەناتتا دا، دەپۋتاتتار پالاتاسىندا دا ايتارلىقتاي كوپ داۋىس جينادى. وڭشىل كۇشتەردىڭ جەڭىسى يتاليادا 1945-جىلدان بەرى ءبىرىنشى وڭشىل ۇكىمەتتى قۇرۋعا مۇمكىندىك بەردى.

دجوردجا مەلوني كىم؟

ءسويتىپ، دجوردجا مەلوني 2022-جىلعى 22- قازاننان بەرى يتاليانىڭ ۇكىمەت باسشىسى قىزمەتىنە كەلدى جانە ەل تاريحىنداعى العاشقى ايەل پرەمەر- مينيستر بولدى.

ول 1977-جىلى تۋعان. ساياساتقا مەكتەپ قابىرعاسىندا جۇرگەن كەزىنەن ارالاسا باستاعان. مەلوني 15 جاسىندا نەوفاشيستىك يتاليالىق الەۋمەتتىك قوزعالىس اتانعان «جاستار مايدانى» ۇيىمىنىڭ مۇشەسى بولدى. كەيىن وڭشىل راديكالدى ستۋدەنتتىك قاۋىمداستىق «ۇلتتىق اليانستى» باسقاردى. ال 2006-جىلى يتاليا پارلامەنتىنىڭ دەپۋتاتتار پالاتاسىنا سايلاندى. 2008-جىلى 31 جاستاعى مەلوني سيلۆيو بەرلۋسكوني ۇكىمەتىندەگى جاستار جانە سپورت مينيسترلىگىنە باسشىلىق ەتىپ، يتاليا تاريحىنداعى ەڭ جاس مينيستر بولدى.

دەمەك، دجوردجا مەلوني پرەمەر بولعانعا دەيىن بىرنەشە لاۋازىمدى قىزمەت اتقارعان جانە ونىڭ كوزقاراستارىنا كەلسەك، بۇگىندە ە و- نى ەركىن ەكونوميكالىق وداققا اينالدىرۋ پروتسەسىندە يتاليا كوشباسشى بولا الادى دەپ ۇمىتتەنەدى. ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا، دجوردجا مەلوني ءوزىنىڭ ۋاقىتى كەلگەنىنە سەنىمدى. بۇل تۋرالى تولىعىراق مىنا جەردە جازعانبىز.

مەملەكەت باسشىسىنىڭ رەسمي ساپارىنان نە كۇتەمىز؟

اقوردانىڭ باسپا ءسوز قىزمەتى پرەزيدەنت «قازاقستان-يتاليا» ينۆەستيتسيالىق دوڭگەلەك ۇستەلىنە قاتىسىپ، ءبىرقاتار ءىرى كومپانيا باسشىلارىمەن كەزدەسۋدى جوسپارلاعانىن حابارلادى. سوندىقتان يتاليا ونەركاسىبىنىڭ ەو- داعى جەتەكشى پوزيتسيالارىن ەسكەرە وتىرىپ، قازاقستان مەن يتاليا اراسىنداعى ساۋدا- ەكونوميكالىق جانە ينۆەستيتسيالىق قاتىناستار مەملەكەت باسشىسىنىڭ يتاليالىق بيزنەس وكىلدەرىمەن (ENY، Bonifiche Ferraresi, Cassa Depositie, Prestiti جانە ت. ب.) كەزدەسۋىنىڭ ماڭىزدى بولىگى بولادى دەپ كۇتىلەدى.

ق ر سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى مەملەكەت باسشىسى تالقىلايتىن سالالاردى تارقاتىپ كەلتىردى: پرەزيدەنت ەنەرگەتيكا، كولىك، اۋىل شارۋاشىلىعى جانە اقپاراتتىق تەحنولوگيالار سالاسىنداعى جاڭا باعىتتاردى انىقتاۋ، ەكىجاقتى ىنتىماقتاستىقتى ارتتىرۋ بويىنشا قازاقستاندىق باستامالاردى ىلگەرىلەتۋ (اگروبيزنەس، سيرەك مەتالدار، TMTM، جاسىل ەنەرگەتيكا جانە تاماق ونەركاسىبى، مۇناي قىزمەتتەرى) بويىنشا كەلىسسوزدەر جۇرگىزەدى.

يتاليا - قازاقستاننىڭ ەڭ ءىرى ءۇش ساۋدا-ەكونوميكالىق سەرىكتەسىنىڭ ءبىرى

يتاليا - قازاقستاننىڭ كوپۆەكتورلى سىرتقى ساياساتىنداعى باسىمدىق بەرەتىن، ماڭىزدى باعىتى جانە ستراتەگيالىق سەرىكتەسى.

مەملەكەتتەر اراسىندا ديپلوماتيالىق قارىم-قاتىناس 1992-جىلعى 21- تامىزدا ورنادى. 1992-جىلدىڭ قازانىندا قازاقستاندا يتاليا ەلشىلىگى، ال 1996-جىلى يتاليادا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەلشىلىگى اشىلدى. 2009-جىلى يتاليا مەن قازاقستان اراسىندا مەملەكەتارالىق ستراتەگيالىق ارىپتەستىك تۋرالى كەلىسىمگە قول قويىلدى.

ەكى ەل اراسىنداعى 30 جىلدان استام ديپلوماتيالىق قارىم-قاتىناستار بارىسىندا سىندارلى ساياسي ءوزارا ءىس-قيمىل جولعا قويىلدى، ونەركاسىپ-ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق جانە الماسۋ جونىندەگى ۇكىمەتارالىق جۇمىس توبى قۇرىلدى.

مەملەكەتتەردىڭ باسشىلارى جانە پرەمەر-مينيسترلەرى، لاۋازىمدى تۇلعالارى ەكى تاراپقا بىرنەشە رەت ساپارمەن بارىپ، ديپلوماتيالىق قارىم-قاتىناس قارقىندى دامىپ كەلەدى.

سونداي-اق، 2019-جىلى يتاليا ورتالىق ازياداعى 1+5 ۇيلەستىرۋ باستاماسىن باستادى، وعان قازاقستان دا قاتىسىپ، ايتارلىقتاي ۇلەس قوسىپ جاتىر.

تاۋار اينالىمى بويىنشا 2022-جىلعى سىرتقى ساۋدا اينالىمىنىڭ جالپى كولەمىندە %11,5 دان استام ۇلەسىمەن رەسەي فەدەراتسياسى جانە قىتايدان كەيىن ءۇشىنشى ورىندا.

ال، ستراتەگيالىق جوسپارلاۋ جانە رەفورمالار اگەنتتىگى ۇلتتىق ستاتيستيكا بيۋروسىنىڭ مالىمەتىنشە قازاقستاندا يتاليانىڭ قاتىسۋى بار 303 كومپانيا تىركەلگەن (2023-جىلدىڭ قازانىنداعى دەرەكتەر). نەگىزىنەن كاسىپورىندار قۇرىلىس، ساۋدا جانە عىلىمي-تەحنيكالىق قىزمەت سالالارىمەن اينالىسادى. ەنەرگەتيكا سالاسىندا قازاقستاننىڭ مۇناي-گاز سالاسىنداعى ەڭ ءىرى سەرىكتەسى - Eni S.p.A.

ENI - مۇناي مەن گازدى بارلاۋ، ءوندىرۋ، تاسىمالداۋ، وڭدەۋ جانە وتكىزۋ سياقتى سالالاردا دامۋدى ماقسات ەتەتىن ءىرى ينتەگراتسيالانعان ەنەرگەتيكالىق كومپانيا. الەمنىڭ 79 ەلىندە 80 مىڭ ادامدى جۇمىسپەن قامتيدى.

ال قازاقستاندا كومپانيا 1992-جىلدان بەرى جۇمىس ىستەيدى. نەگىزگى قىزمەت باتىس قازاقستان وبلىسىنداعى قاراشىعاناق كەن ورنىندا جانە سولتۇستىك كاسپيدىڭ تاياز سۋلارىندا سولتۇستىك كاسپي و ب ك كەن ورنىندا جۇزەگە اسىرىلادى.

ايتا كەتەيىك، قازاقستاننان يتالياعا 2023-جىلعى قاڭتاردان قازانعا دەيىن 11,8 ميلليارد دوللارعا 20,1 ميلليارد توننا شيكى مۇناي مەن شيكى مۇناي ونىمدەرىن ەكسپورتتالدى.

ايتا كەتەيىك، بىلتىر قازاقستان پرەمەر-ءمينيسترى ءاليحان سمايىلوۆ ەلىمىزگە رەسمي ساپارمەن كەلگەن يتاليا مينيسترلەر كەڭەسى ءتوراعاسىنىڭ ورىنباسارى - سىرتقى ىستەر جانە حالىقارالىق ىنتىماقتاستىق ءمينيسترى انتونيو تايانيمەن كەزدەسكەن. سول كەزدە قازاقستان يتالياعا جالپى قۇنى $900 ميلليون بولاتىن 110 تاۋار پوزيتسياسى بويىنشا ءونىم ەكسپورتىن ارتتىرۋعا دايىن ەكەنى بەلگىلى بولعان.

مادەني-گۋمانيتارلىق بايلانىس

ءبىلىم بەرۋ سالاسىندا قازاقستاندىق جانە يتاليالىق جوعارى وقۋ ورىندارى اراسىندا 30 دان استام كەلىسىمدەر جاسالدى، سونىڭ ىشىندە ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى مەن ءريمنىڭ ساپيەنتسا ۋنيۆەرسيتەتى، قازاق ۇلتتىق ونەر ۋنيۆەرسيتەتى جانە نەاپولدەگى سالەرنو جانە سان-پەترو ا-ماجەللا مەملەكەتتىك كونسەرۆاتوريالارى اراسىندا بايلانىس ورناتىلعان. ستۋدەنتتىك الماسۋ باعدارلامالارى بويىنشا بەلسەندى ىنتىماقتاستىق جالعاسىپ كەلەدى (ساپيەنتسا، سالەرنو، كاسينو، نەاپول جانە فەررارا ۋنيۆەرسيتەتتەرى).

سونداي-اق، بىلتىر 30- قاراشادا الماتىدا ورتالىق ازياداعى جالعىز يتاليا مادەنيەتى ينستيتۋتى اشىلدى. ال، قازاندا وسكەمەندەگى امانجولوۆ اتىنداعى ۋنيۆەرسيتەت بازاسىندا گەنۋيا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ فيليالىن اشۋ تۋرالى كەلىسىمگە قول قويىلدى. قازاقستاندىق ستۋدەنتتەر يتاليالىق ۋنيۆەرسيتەتتىڭ فيليالىندا ءبىلىم الىپ، قوس ديپلوم الا الادى.

سونىمەن قاتار، 2023-جىلعى قازاندا جارىق كورگەن «قازاقستان. شەكسىز كەڭىستىك، شەكسىز سۇلۋلىق» نۇسقاۋلىق يتاليان تىلىندەگى ماڭىزدى مادەني جانە يميدجدىك جوبالاردىڭ بىرىنە اينالدى.

«2050-جىلعا دەيىن بىرگە»

ايتا كەتەيىك، ەكى ەل اراسىنداعى ديپلوماتيالىق قارىم-قاتىناستىڭ 30 جىلدىعىنا وراي يتاليانىڭ قازاقستانداعى ەلشىلىگى «2050-جىلعا دەيىن بىرگە» باعدارلاماسىن جاريالادى. بۇل تۋرالى يتاليانىڭ قازاقستانداعى ەلشىسى ماركو البەرتي Kazinform تىلشىسىنە بەرگەن سۇحباتىندا تولىعىراق توقتالعان ەدى.

باعدارلامانىڭ اتاۋىنىڭ ءوزى - ءبىزدىڭ بايلانىسىمىزدىڭ كەلەسى ارالىق ەسەپ بەرەتىن كەزەڭدى، ال «بىرگە» ءسوزى - وعان جەتۋ جولى ەكەنىن بىلدىرەدى. ءبىز ءىس- شارالار مەن جوبالاردى بىرىكتىرۋ پرينتسيپىنە نەگىزدەلگەن باستامالاردىڭ كەشەندى باعدارلاماسىن ازىرلەۋ جانە قۇرىلىمداۋدى شەشتىك. جوبالار ۇزاق مەرزىمدى ىنتىماقتاستىققا باعىتتالعان. ءبىز ءۇش نەگىزگى قوزعاۋشى كۇش - ىنتىماقتاستىق، يننوۆاتسيا جانە ءبىلىم بويىنشا كۇش بىرىكتىرۋگە تىرىستىق، - دەگەن بولاتىن ديپلومات.

قورىتا ايتساق، يتاليانىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن ءىرى الەمدىك ءوندىرۋشى (شاراپ ءوندىرىسى بويىنشا 1-ورىن، ءزايتۇن مايى ءوندىرىسى بويىنشا 2-جانە ىرىمشىك ءوندىرىسى بويىنشا 4-ورىن) رەتىندەگى جەتەكشى پوزيتسياسىن ەسكەرە وتىرىپ، مەملەكەتتەر اراسىنداعى اگروازىق-تۇلىك سەكتورىنداعى ىنتىماقتاستىقتىڭ كەلەشەگى جاقسى بولادى دەگەن بولجام بار.

سونىمەن قاتار، مەملەكەت باسشىسىنىڭ يتالياعا ساپارى ەكىجاقتى ارىپتەستىكتىڭ جاڭا ءوزارا تيىمدىلىگىن كەڭەيتۋگە قوسىمشا سەرپىن بەرىپ، ساۋدا-ەكونوميكا جانە ينۆەستيتسيا سالالارىنداعى ءوزارا ءىس-قيمىل اياسىن كەڭەيتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.

ۆاتيكانعا ساپار

يتاليادان كەيىن پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقايەۆ ۆاتيكاندا ريم پاپاسى فرانتسيسكپەن كەزدەسەدى.

بۇعان دەيىن 2022-جىلدىڭ قىركۇيەگىندە ريم پاپاسى فرانتسيسك قازاقستانعا كەلىپ، استانادا وتكەن الەمدىك دىندەر مەن ءداستۇرلى دىندەر كوشباسشىلارىنىڭ VII سەزىنە قاتىسقان.

جالپى وسى ۋاقىتقا دەيىن ريم پاپاسى قازاقستانعا ەكى رەت كەلدى: 2001-جىلى تاۋەلسىز قازاقستانعا 10 جىل تولعاندا العاش رەت ريم پاپاسى يوانن پاۆەل II ەلىمىزگە كەلسە، ەكىنشى رەت جوعارىدا ايتىلعان فرانتسيسكتىڭ 2022-جىلعى ساپارى بولدى.

اۆتورراحيلا تلەۋوۆا

ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى