ەر ادامدار بۇلشىق ەت ءوسىرۋ ءۇشىن الاتىن ەكپەلەر دەنساۋلىققا زيان ەمەس پە؟

استانا. قازاقپارات - بۇلشىق ەت ماسساسىن جيناۋ - فيتنەسپەن اينالىسىپ باستاعان ادامدار ءۇشىن وزەكتى سۇراقتاردىڭ ءبىرى. الايدا كەي ەر ادامدار جىلدام ناتيجەگە جەتۋ ءۇشىن ءدارى-دارمەكتەر مەن ەكپەلەر قابىلدايدى. ونىڭ قانداي جاعىمسىز سالدارلارى بولۋى مۇمكىن؟ بۇل سۇراققا سپورت جانە دەنە شىنىقتىرۋ ىستەرى كوميتەتى ش ج ق ر م ك «ۇلتتىق سپورتتىق مەديتسينا جانە وڭالتۋ ورتالىعى» سپورتتىق مەديتسينا ءبولىمىنىڭ باس دارىگەرى قۇربانباي شارافۋددين ۇلى ءابدىرازاقوۆ جاۋاپ بەردى.

қоғам
فوتو: كوللاج: depositphotos.com

بۇلشىق ەت ماسساسىن ارتتىرۋدىڭ نە قاجەتى بار؟

بۇلشىق ەت كولەمى ارتسا، كۇش تە، توزىمدىلىك تە ارتادى. شىنىققان بۇلشىق ەتتەر دەنەنىڭ تارتىمدى جانە ادەمى كورىنۋىنە ىقپال ەتىپ قانا قويماي، دەنساۋلىققا دا پايدالى:

سۇيەكتەر قاتايادى

كۇشتىك جاتتىعۋلار سۇيەك تىنىنە جاعىمدى اسەر ەتەدى. بۇلشىق ەتتەر بۋىندار مەن سۇيەكتەردى ۇستاپ تۇرادى. ياعني وسى ايماقتاعى بۇلشىق ەتتەر قاتايسا، بۇل سۇيەكتەردىڭ دە نىعايۋىنا ىقپال ەتەدى. جۇيەلى تۇردە دۇرىس جاتتىعۋ وستەوپوروز نەمەسە سىنىق الۋ قاۋىپتەرىن ازايتادى. سەبەبى قاڭقا تۇراقتى بولا تۇسەدى.

جۇيكە جۇيەسى جاقسارادى

جاتتىعۋ كەزىندە جەكە بۇلشىق ەت جاسۋشالارى جاڭا جۇيكە تۇيىسپەلەرىنىڭ پايدا بولۋىن جانە ميداعى قان اينالىمىن ىنتالاندىراتىن زاتتاردى شىعارادى، بۇل دەنەنىڭ كۇيزەلىسكە توزىمدىلىگىن ارتتىرادى. سونداي-اق زەيىن قويۋ ارتادى.

يممۋندى جۇيە نىعايادى

يممۋندى جۇيە ءسىزدى پاتوگەندەردەن قورعايدى. جاتتىعۋ كەزىندە بۇلشىق ەت تالشىقتارىندا ميكروزاقىمدار پايدا بولادى. ءسىزدىڭ دەنەڭىز ونى قابىنۋ رەتىندە قابىلدايدى جانە دەرەۋ قابىنۋعا قارسى زاتتاردى ءتيىستى بۇلشىق ەتتەرگە جىبەرەدى. بۇل قورعانىس جۇيەسىنە ارنالعان جاتتىعۋ سەكىلدى.

زات الماسۋ جاقسارادى

كۇشتىك جاتتىعۋلار مەن بۇلشىق ەت ماسساسىن ارتتىرۋ - مايدى جاعۋدىڭ ءتيىمدى ءادىسى. سەبەبى كالوريا جاتتىعۋ كەزىندە دە، ودان كەيىن دە ىدىرايدى. كوبىرەك بۇلشىق ەت كوپ كالوريانى جويادى، دەمەك ءسىز ارتىق سالماقتى تەزىرەك جوعالتاسىز.

«ادامنىڭ دەنساۋلىعى ءۇشىن بۇلشىق ەت ماسساسىنىڭ ءرولى ماڭىزدى. شىنىققان بۇلشىق ەتتەر جۇرەك-قان تامىرلار اۋرۋلارىنىڭ جانە باسقا دا سوزىلمالى اۋرۋلاردىڭ قاۋپىن ازايتادى، زاقىم الۋ قاۋپىن تومەندەتەدى جانە قارتتىق شاقتا بەلسەندى، ساۋ بولىپ قالۋعا كومەكتەسەدى»، - دەيدى دارىگەر.

بۇلشىق ەتتەردىڭ ءوسۋ پروتسەسى قالاي جۇرەدى؟

قۇربانباي ءابدىرازاقوۆ بۇلشىق ەتتەردىڭ ءوسۋ پروتسەسىن ءتۇسىندىرىپ بەردى.

«جاتتىعۋ كەزىندە بۇلشىق ەتتەر ميكروزاقىمدار سالدارىنان وسەدى. بۇلشىق ەتتەر جاتتىعۋ كەزىندە الدىمەن «جىرتىلادى»، سودان سوڭ جاڭا جاسۋشالارمەن بىرگە قايتا قالپىنا كەلىپ، وسەدى. ءبىراق بۇلشىق ەتتەر وزدىگىنەن وسپەيدى: ول ءۇشىن جۇيەلى تۇردە جاتتىعۋ، ساپالى تاماقتانۋ جانە دەمالىس قاجەت»، - دەيدى سپورتتىق دارىگەر.

بۇلشىق ەت وسىرۋگە ارنالعان ەكپەلەر نەسىمەن قاۋىپتى؟

جاتتىعۋ زالىنا باراتىن كەي ەر ادامدار جىلدام ناتيجە شىعارۋ ءۇشىن بۇلشىق ەت وسىرەتىن ءدارى- دارمەكتەر ىشەدى نەمەسە ەكپەلەر (تەستوستەرون، ستەرويدتار) الادى. كوپشىلىك دارىگەرلەرمەن اقىلداسپاي، سول جاقتا جۇرگەن باسقا ادامداردان، مەديتسينادان الىس ادامداردان «مەن وسىنى قولدانىپ كوردىم، ماعان كومەكتەستى» دەگەن سوزدەرىن ەستىپ، قانداي دا ءبىر ءدارى- دارمەكتەر، قوسپالار الادى. الايدا مۇنداي ارەكەت نەسىمەن قاۋىپتى؟

«بۇلشىق ەتتى وسىرەتىن ەكپەلەر جوق. ياعني قانداي دا ءبىر ءدارى-دارمەك ىشسەڭىز نەمەسە ەكپە الساڭىز، وزدىگىنەن بۇلشىق ەت وسەدى دەگەن نارسە جوق. مىسالى، كوپشىلىك تەستوستەرون قابىلدايدى. ال بۇل گورمون اشۋ، ەنەرگيا بەرەدى. سوندىقتان ادام جاتتىعۋ زالىندا كوبىرەك جاتتىعا الادى، اۋىر تەمىرلەردى كوتەرە الادى. سونىڭ سالدارىنان بۇلشىق ەت وسەدى. ءبىراق تەستوستەرون الۋ ءۇشىن الدىمەن ەندوكرينولوگتىڭ تەكسەرىسىنەن ءوتۋ كەرەك. ول اناليزدەر تاپسىرتىپ، بارلىق قاجەت گورمونداردىڭ دەڭگەيىن تەكسەرەدى»، - دەيدى ول.

تەستوستەرون مەن انابوليكالىق ستەرويدتەردى كوپ مولشەردە قولدانۋ قاۋىپتى

ەرلەردە اعزانىڭ ءوزى بولەتىن گورموندارمەن پروبلەما تۋىندايدى. گورموندار شىعاراتىن بەزدەر مەن ورگانداردا، مىسالى، اتالىق بەزدەردە قۇرىلىمدىق اتروفيا پايدا بولادى. سونىڭ سالدارىنان بەلسىزدىك پەن جىنىستىق فۋنكسيالاردىڭ تومەندەۋى پايدا بولۋى مۇمكىن.

جۇرەك-قان تامىرلارى اۋرۋلارىنىڭ قاۋپى ارتادى. كوپشىلىك بۇلشىق ەت تەك قول مەن اياقتا ەمەس، جۇرەكتە دە بار ەكەنىن ۇمىتىپ كەتەدى. سوندىقتان جۇرەك بۇلشىق ەتى ارتۋى مۇمكىن. بۇل ءتۇرلى جۇرەك پروبلەمالارىنا اكەلۋى مۇمكىن. سونداي-اق ينفاركت پەن ينسۋلت قاۋپى ارتادى. ستەرويدتەر جۇرەكتىڭ جيىرىلۋ كۇشىن السىرەتەدى جانە ميوكارد ديستروفياسىن تۋدىرادى، بۇل اريتميا مەن كەنەتتەن ءولىم ىقتيمالدىعىن ارتتىرادى.

قان ارقىلى بەرىلەتىن ينفەكسيالاردى جۇقتىرۋ قاۋپى ارتادى. اتالعان گورمونداردى كوپ مولشەردە قولدانۋ قانت ديابەتىمەن اۋىرۋ قاۋپىن ارتتىرادى جانە ولاردى شپريتسپەن ەنگىزەتىندىكتەن، قان ارقىلى بەرىلەتىن ينفەكسيالارمەن، سونىڭ ىشىندە سارعايۋ (گەپاتيت) جانە ا ي ت ۆ-مەن اۋىرۋ ىقتيمالدىعىن ارتتىرادى.

قاتەرلى ىسىكتەر مەن باۋىر اۋرۋلارىنىڭ قاۋپى ارتادى. تەستوستەروندار مەن انابوليكالىق ستەرويدتاردى شامادان تىس قولدانۋ قاتەرلى ىسىك اۋرۋلارى مەن باۋىردىڭ زاقىمدانۋ قاۋپىن ارتتىرادى. ال ولاردى تابلەتكا تۇرىندە قابىلداۋ باۋىرعا زيان بولۋى مۇمكىن.

قۇرمانباي ءابدىرازاقوۆ دارىگەر رەتىندە مۇنداي پرەپاراتتاردى قولدانۋدى ۇسىنبايتىنىن ايتتى.

«مۇنداي پرەپاراتتاردان كەيىن ەر ادام اگرەسسيۆتى بولا ءتۇسۋى مۇمكىن. ادەتتە، ولاردىڭ تەرىسىنىڭ جاعدايى ناشارلاپ كەتەدى. مىسالى، بەزەۋلەر مەن بورتپەلەر پايدا بولادى.

بۇلشىق ەتتەردى ءوسىرۋ ءۇشىن جۇيەلى تۇردە تەستوستەرون مەن انابوليكالىق ستەرويدتەر قابىلداۋ گورموندى فۋنكسيانى بۇزىپ، كوپتەگەن قاۋىپتى اۋرۋعا جانە پسيحيكالىق بۇزىلىستارعا اكەلۋى مۇمكىن. سونداي- اق ولار بەلسىزدىك، جۇرەك-قان تامىرلار جۇيەسىنىڭ اۋرۋلارى، باۋىر زاقىمى جانە دەپرەسسياعا اكەلۋى مۇمكىن»، - دەيدى باس دارىگەر.

بۇلشىق ەتتى قالاي دۇرىس ءوسىرۋ كەرەك؟

جاتتىعۋ. جۇيەلى تۇردە جاتتىعۋ زالىنا بارىپ، تەمىرمەن جۇمىس ىستەۋ بۇلشىق ەت ماسساسىن وسىرەدى. سودان سوڭ بىرتىندەپ جۇكتەمەنى ارتتىرۋ قاجەت.

تاماق تانۋ. اعزا اقۋىزدار، مايلار جانە كومىرسۋلاردى قاجەتتى مولشەردە الۋ كەرەك. مىسالى، كەي جاس جىگىتتەر جاتتىعۋ زالىنان شىعىپ، فاستفۋد جەيدى. الايدا بۇلاي تاماقتانۋ كومەكتەسپەيدى. مۇنداي كەزدە ولار بۇلشىق ەت ەمەس، ارتىق سالماق جينايدى. بايقاساڭىز، سپورتشىلار تاماقتارىن گرام بويىنشا ولشەپ جەيدى جانە كۇنىنە 6-7 رەت تاماقتانادى. ياعني از-ازدان، ءبىراق ءجيى تاماقتانادى. سونداي-اق ساپالى تاعامدار جەۋ ماڭىزدى. قۋىرىلعان ەمەس، سۋعا جانە بۋعا پىسكەن تاماقتاردى جەۋ پايدالى. راتسيونعا تاۋىق ەتى، بالىق، جۇمىرتقا، سۇزبە، بۇرشاقتىلار، جەمىستەر، كۇرىش، سۇلى جارماسى جانە ت. ب ونىمدەردى قوسىڭىز.

«دارىگەر رەتىندە بتسا، كرەاتين، پروتەين سەكىلدى دارۋمەندىك قوسپالاردى قابىلداۋعا قارسى ەمەسپىن. ويتكەنى ادام جاتتىعۋ كەزىندە تەرلەيدى. تەردىڭ قۇرامىندا ماگنيي دە، كاليي دە بار. ياعني سولاردىڭ ءبارى سىرتقا شىعادى. سولاردىڭ ورنىن تولتىرۋ ءۇشىن ونداي قوسپالاردى تۇتىنۋعا بولادى. دەسە دە، مۇنداي قوسپالاردى دا الدىمەن اناليزدەر تاپسىرىپ، سپورتتىق دارىگەردىڭ كەڭەسىمەن ىشۋگە كەڭەس بەرەمىز. قۇرامىنداعى كەي كومپونەنتتەر اللەرگيالىق رەاكسيا بەرۋى مۇمكىن ەكەنىن دە ۇمىتپاعان ءجون. مۇنداي قوسپالاردىڭ قۇرامىن زەرتتەپ، سەنىمدى جەردەن عانا العان دۇرىس»، - دەيدى قۇربانباي ءابدىرازاقوۆ.

ۇيقىنى رەتكە كەلتىرۋ. ۇيقى كەزىندە ادامنىڭ اعزاسى دەمالىپ، قالىپقا كەلەدى.

«ەشقانداي قوسپالارسىز دا ادەمى دەنە جاساۋعا بولادى، ءبىراق كوپشىلىك ەر ادام ودان دا ۇلكەن ناتيجە قالايدى»، - دەپ كۇلدى مامان.

قۇربانباي ءابدىرازاقوۆ - ۇلتتىق سپورتتىق مەديتسينا جانە وڭالتۋ ورتالىعى تەك سپورتشىلارمەن جۇمىس ىستەيتىنىن جانە تەستوستەرون نەمەسە انابوليكالىق ستەرويدتەر سەكىلدى پرەپاراتتاردى قابىلداۋدى ەشقاشان جازىپ بەرمەيتىنىن ەسكەرتتى.

ەسكە سالايىق، انابوليكالىق ستەرويدتىق پرەپاراتتار دۇنيەجۇزىلىك دوپينگكە قارسى ۇيىمىنىڭ جانە ق ر دوپينگكە قارسى ۇيىمىنىڭ ەرەجەسىنە ساي ۇلتتىق قۇراما كومانداسىنىڭ سپورتشىلارىنا قولدانۋعا تىيىم سالىنعان پرەپاراتتار تىزىمىنە كىرەدى.

оқулық
ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى