قىتايداعى ءۇش ۇرپاققا جالعاسىپ كەلە جاتقان ۇلتتىق ونەر - شەتەلدەگى قازاق باسپا ءسوزى
استانا. قازاقپارات - Kazinform ح ا ا شەتەلدەگى قازاق تىلىندە تارايتىن اقپارات كوزدەرىنە اپتالىق شولۋىن ۇسىنادى.
وزبەكستان مەن قازاقستان ءوزارا كەلىسىمدەردىڭ ورىندالۋ تەتىكتەرىن تالقىلادى - ءو ز ا
تاشكەنت قالاسىندا وزبەكستان رەسپۋبليكاسى سىرتقى ىستەر ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى بوبۋر ۋسمانوۆ پەن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ وزبەكستانداعى توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى بەيبىت اتامقۇلوۆتىڭ قاتىسۋىمەن ەكىجاقتى كەزدەسۋ ءوتتى. بۇل تۋرالى وسى اپتادا «ءو ز ا» اقپارات اگەنتتىگى حابارلادى.
з
حابارلامادا ايتىلعانداي، كەزدەسۋ بارىسىندا تاراپتار وزبەكستان مەن قازاقستان اراسىنداعى ستراتەگيالىق سەرىكتەستىكتى ودان ءارى تەرەڭدەتۋ جولدارىن، سونداي-اق ەكى ەل باسشىلارى دەڭگەيىندە قول جەتكىزىلگەن كەلىسىمدەردىڭ ورىندالۋ بارىسىن جان- جاقتى تالقىلادى. بۇل كەلىسىمدەر ءوزارا ساۋدا- ەكونوميكالىق، كولىك- لوگيستيكا، مادەني- گۋمانيتارلىق جانە ايماقتىق قاۋىپسىزدىك باعىتتارىندا كەڭ اۋقىمدى ىنتىماقتاستىقتى كوزدەيدى.
تاراپتار ەلدەر اراسىنداعى دوستىق، تاتۋ كورشىلىك جانە كوپجاقتى ءوزارا قولداۋ رۋحىندا قۇرىلىپ كەلە جاتقان سەرىكتەستىكتى ودان ءارى نىعايتۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن ەرەكشە اتاپ ءوتتى. وسى ورايدا، جوعارى دەڭگەيدەگى ساپارلار ناتيجەسىندە قالىپتاسقان ءوزارا تۇسىنىستىك پەن سەنىم - ءوزارا ىنتىماقتاستىقتىڭ سەنىمدى نەگىزى ەكەنى ايتىلدى.
سونداي- اق وسى اپتادا «ءو ز ا» - دا «وزبەكستان التىن وندىرۋدەن الەمدىك ۇزدىك وندىققا كىردى» دەگەن تاقىرىپتاعى اقپارات جاريالاندى.
اتالعان باسىلىمنىڭ مالىمەتىنشە، 2024 -جىلى دۇنيەجۇزى بويىنشا التىن ءوندىرۋ كولەمى 3600 توننانى قۇرادى. بۇل كورسەتكىش 2023 -جىلمەن سالىستىرعاندا نەبارى 0,5 پايىزعا عانا جوعارى. ءوسىم قارقىنى اسا جوعارى بولماسا دا، التىنعا دەگەن سۇرانىس ونەركاسىپ پەن قارجى نارىعىندا تۇراقتى تۇردە جوعارى دەڭگەيدە تۇر.
دەرەككە سايكەس، التىن وندىرىسىندە قىتاي ءداستۇرلى تۇردە كوش باستاپ تۇر. ودان كەيىنگى ورىنداردى رەسەي مەن اۋستراليا يەلەنگەن. ال العاشقى بەستىكتى كانادا مەن اقش تۇيىندەيدى. سول قاتاردا وزبەكستان دا الەمنىڭ ەڭ ءىرى ون التىن ءوندىرۋشى ەلىنىڭ قاتارىنا ەنگەن.
قىتاي مەن قازاقستان اراسىنداعى تاۋار اينالىمى $30 ميلليارد استى - «حالىق گازەتى»
ق ح ر باس كەدەن باسقارماسى مالىمەتىنە سايكەس، 2025 -جىلدىڭ قاڭتار- تامىز ايلارىندا قىتاي مەن قازاقستان اراسىنداعى ساۋدا كولەمى وتكەن جىلدىڭ سايكەس كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 5,7 پايىزعا ءوسىپ، 30,68 ميلليارد ا ق ش دوللارىن قۇرادى، دەپ حابارلايدى «حالىق گازەتى» باسىلىمى.
قىتايلىق ب ا ق- تىڭ كەلتىرگەن دەرەكتەرىنە سۇيەنسەك، ەسەپتى كەزەڭدە قىتايدىڭ قازاقستانعا ەكسپورتى 6,9 پايىزعا ءوسىپ، 19,4 ميلليارد دوللاردى قۇرادى.
ال قازاقستاننان قىتايعا يمپورت كولەمى 3,9 پايىزعا ارتىپ، 11,28 ميلليارد دوللارعا جەتكەن. 2024 -جىلى قىتاي مەن قازاقستان اراسىنداعى تاۋار اينالىمى 43,82 ميلليارد دوللاردى قۇراپ، 2023 -جىلمەن سالىستىرعاندا 6,8 پايىزعا وسكەن بولاتىن.
سونىمەن قاتار وسى اپتادا «حالىق گازەتى» باسىلىمىندا «قىتايدىڭ العاشقى ۇلتتىق ستاندارتقا ساي ينتەللەكتۋالدى قالالىق پويىزى ىسكە قوسىلدى» دەگەن اقپارات جارىق كوردى.
اتالعان ب ا ق- تىڭ مالىمەتىنشە، 18- قىركۇيەكتە تسينداو قالاسىندا قىتايدىڭ ۇلتتىق ستاندارتقا ساي العاشقى ينتەللەكتۋالدى قالالىق پويىزى جولعا شىقتى.
جاڭا ۇلگىدەگى قاتىناس كولىگى - جىلدامدىعى ساعاتىنا 200 شاقىرىم جۇرەتىن D ءتيپتى مۋنيتسيپالدى پويىز. ول - سەريالانعان قىتايدىڭ ستاندارتتى ينتەللەكتۋالدى مۋنيتسيپالدى پويىز پلاتفورماسىنداعى ونىمدەر سەرياسىنىڭ ءبىرى. كولىك تسيفرلىق ينتەللەكت تەحنولوگياسىن بارلىق ولشەمگە بىرىكتىرەدى جانە GoA4 دەڭگەيىندەگى تولىق اۆتوماتتى جۇرگىزۋ تەحنولوگياسىن قولدانادى.
تراكتور زاۋىتى يران مەن ايماقتىق اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ قوزعاۋشى كۇشى - ParsToday
تابريزدە جاسالعان تراكتورلار يراننىڭ ۇلتتىق ءوندىرىسى مەن ونەركاسىپتىك ءوزىن- ءوزى قامتاماسىز ەتۋ سيمۆولدارىنىڭ ءبىرى بولىپ تابىلادى، دەپ جازدى ParsToday اقپارات اگەنتتىگى.
يراندىق ب ا ق- تىڭ دەرەگىنشە، تابريزدە ورنالاسقان يران تراكتور ءوندىرىسى كومپانياسى باتىس ازيا ايماعىنداعى ەڭ ءىرى جانە تاجىريبەلى اۋىلشارۋاشىلىق تەحنيكاسىن وندىرۋشىلەردىڭ ءبىرى. ول ءوز قىزمەتىن 1968 -جىلى باستادى جانە ەلدەگى اۋىل شارۋاشىلىعىن مەحانيكالاندىرۋدى دامىتۋدا ماڭىزدى ءرول اتقاردى.
ParsToday اگەنتتىگىنىڭ حابارلاۋىنشا، بۇل كومپانيا شىعارعان تراكتورلار يراندا عانا ەمەس، ايماقتىڭ كوپتەگەن ەلدەرىندە دە قولدانىلادى.
يراندىق تراكتور زاۋىتىنىڭ بىرنەشە ءتۇرلى ەرەكشەلىگى بار. اتاپ ايتقاندا، ونىمدەر مەن مودەلدەردىڭ ارتۇرلىلىگى، ءوزىن- ءوزى جانە جەرگىلىكتى قامتاماسىز ەتۋ ەتۋ، سونداي- اق ءارتۇرلى ەلدەرگە ەكسپورتتاۋ سەكىلدى ەرەكشەلىكتەرى بار. سونىمەن قاتار وسى اپتادا ParsToday دە ««روبولەگال» ؛ يراننىڭ العاشقى روبوت زاڭگەرى» دەگەن تاقىرىپتاعى اقپارات جارىق كوردى.
يراننىڭ ءبىر توپ سوت قىزمەتكەرلەرى مەن زاڭگەرلەرىنىڭ قاتىسۋىمەن «Robolegal» دەپ اتالاتىن يراننىڭ العاشقى روبوت- ادۆوكاتىنىڭ تۇساۋى كەسىلدى. ونىڭ ديزاينەرلەرىنىڭ پىكىرىنشە، باستاپقىدا حالىققا زاڭگەرلىك كەڭەس بەرۋ ءۇشىن پايدالانۋعا بولاتىن تەحنولوگيا ەدى.
دۇيسەنبى كۇنى كەشكە پارسيان ەستەگلال قوناقۇيىندە ءبىر توپ يراندىق سوت قايراتكەرلەرى مەن زاڭگەرلەرىنىڭ قاتىسۋىمەن يراندىق يننوۆاتسيالار مەن تەحنولوگيا بەلسەندىلەرى ماھدي يسمايلي مەن مۇحامماد ۆاحەدي ازىرلەگەن «Robolegal» اتتى يراننىڭ العاشقى روبوت زاڭگەرى تانىستىرىلعان.
ParsToday اقپارات اگەنتتىگىنىڭ حابارلاۋىنشا، Robolegal ديزاينەرلەرىنىڭ ءبىرى ماھدي ءيسمايليدىڭ پىكىرىنشە، بۇل جۇيە يراننىڭ قۇقىقتىق ماسەلەلەرىنە نەگىزدەلگەن جاساندى ينتەللەكت ارقىلى قايتا وقىتىلدى، سوندىقتان قۇقىقتىق سۇراقتارعا ناقتى جاۋاپ بەرۋ مۇمكىندىگى بار.
«تۇيە باقتىم، تۇمەندەپ تابىس تاپتىم» - CNR
«تۇيە باقتىم، تۇمەندەپ تابىس تاپتىم». وسى اپتادا قىتايدىڭ ورتالىق حالىق راديوسى اقپاراتتىق پورتالىندا وسىنداي تاقىرىپتاعى اقپارات جارىق كوردى.
اتالعان ب ا ق- تىڭ دەرەگىنشە، قىتايدا شىعىس مەرۋەرتى اتالعان اسەم قالا شاڭحايدان تۋعان اۋىلى بوعدا تاۋىنىڭ باۋرايىنا قايتىپ كەلگەن نۇرقانات قاۋلەي ۇلى شاڭحاي شەت تىلدەر ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ تۇلەگى. ءنان قالادان كورگەن- تۇيگەنى مول جىگىت ج و و- دان كەيىنگى باعىتىن اتا كاسىبى بولعان تۇيە باعۋعا بۇرىپ، جاڭاشا شارۋاشىلىق قۇرۋ يدەياسىمەن ءداستۇرلى تۇيە باعۋدا تىڭ جول اشىپ، وسى كاسىپكە وزگەشە وزگەرىستەر اكەلدى.
ول اۋىلى فۋكاڭ قالاسىندا قاۋلەي تۇيە باعۋ الاڭىن (ورتالىعىن) اشىپ، ءداستۇرلى باعۋ ۇلگىسىنە جاڭالىق ەنگىزىپ، عىلىمي جولمەن تۇيە ءسۇتىنىڭ ساپاسىن جوعارىلاتقان. تۇيە ءسۇتى، تۇيە ەتى سىندى ونىمدەردى ءوزىنىڭ ماركاسىمەن بازارعا سالدى. سول ارقىلى ەرەكشە باعىمشىلىق پەن ساياحاتتى ۇشتاستىرىپ، تۇيە شارۋاشىلىعىن دامىتتى. سونداي- اق كوپتەگەن اۋىلداستارىن جۇمىسپەن قامتىپ، اۋىلدى كوركەيتۋگە ۇلەسىن قوستى.
تۇركيا تۇركىستاندا وتكەن تۋرنيردە التىن جانە قولا مەدال الدى - TRT
احمەت ياساۋي كەسەنەسى ورنالاسقان تۇركى الەمىنىڭ رۋحاني استاناسى تۇركىستان قالاسىندا العاش رەت ەسكەك ەسۋ سپورتىنان «حالىقارالىق تۇركىستان كۋبوگى - 2025» ءتۋرنيرى ءوتتى.
بۇل تۋرالى وسى اپتادا تۇركيا راديو تەليەۆيزيا پورتالى حابارلادى.
اتالعان ب ا ق- تىڭ كەلتىرگەن مالىمەتتەرىنە سۇيەنسەك، تۋرنيردە قارسىلاستارمەن عانا ەمەس، جەلمەن دە كۇرەسكەن تۇركيا ۇلتتىق قۇراماسىنىڭ قىزدار كومانداسى التىن مەدال مەن كۋبوكتى جەڭىپ السا، ەرلەر سپورت ماۋسىمىن حالىقارالىق تۇركىستان تۋرنيرىمەن باستادى.
بۇل جارىستا تۇرىك سپورتشىلار رەسەي، ازەربايجان، قازاقستان، ماجارستان جانە وزبەكستاننىڭ ەسكەك ەسۋ سپورتىنىڭ ەڭ ۇزدىك شەبەرلەرىمەن حالىقارالىق تۇركىستان كۋبوگى ءۇشىن باق سىناسقان.
تۇركىستان وبلىسى اكىمدىگىنىڭ قولداۋىمەن وتكەن تۋرنيردە قىزدار كومانداسى التىن مەدال مەن حالىقارالىق تۇركىستان كۋبوگىن، ال ەرلەر كومانداسى قولا مەدال مەن كىشى كۋبوكتى قانجىعاسىنا بايلادى.
سونداي-اق وسى اپتادا «TRT» - دا «الماتىدا اباي قۇنانباي ۇلىنىڭ تۋعانىنا 180 -جىل تولۋىنا وراي كونفەرەنتسيا ءوتتى» دەگەن تاقىرىپتاعى اقپارات جارىق كورگەنىن ايتا كەتۋىمىز كەرەك.
ەسكە سالا كەتەيىك، كونفەرەنتسيادا ورتاق تۇركى الىپبيىمەن جارىق كورگەن ابايدىڭ «قارا سوزدەرىمەن» بىرگە تۇركى اكادەمياسىنىڭ وزگە دە باسىلىمدارى تانىستىرىلعان بولاتىن.
الماتىدا ۇلى اقىن ءارى ويشىل ابايدىڭ تۋعانىنا 180 جىل تولۋىنا وراي «ۇلى اقىن ابايدىڭ مۇراسى جانە تۇركى الەمىندەگى رۋحاني ساباقتاستىق» تاقىرىبىندا حالىقارالىق كونفەرەنتسيا ءوتتى. ماڭىزدى ءىس- شارانى تۇركى اكادەمياسى مەن قازاقستاننىڭ ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسى ۇيىمداستىرعان.
كونفەرەنسيادا تۇركى اكادەمياسىنىڭ ابايدىڭ مەرەيتويىنا ارناعان جاڭا باسىلىمدارى تانىستىرىلدى. باعدارلامادا 1954 -جىلى باكۋدە كيريلل الىپبيىمەن جارىق كورگەننەن كەيىن قايتا باسىلماعان مۇحتار اۋەزوۆتىڭ «اباي جولى» رومانىنىڭ لاتىن الىپبيىمەن جازىلعان ازەربايجان تىلىندەگى جاڭا باسىلىمى، ورتاق تۇركى الىپبيىمەن جارىق كورگەن ابايدىڭ «قارا سوزدەرى»، سونداي-اق بەلگىلى زەرتتەۋشى قايىم مۇحامەدحانوۆتىڭ «ابايدىڭ مۇراگەرلەرى» اتتى ەڭبەگىنىڭ تۇرىك تىلىندەگى اۋدارماسى كوپشىلىكتىڭ قىزىعۋشىلىعىن تۋدىردى.
تۇركى اكادەمياسىنىڭ پرەزيدەنتى، پروفەسسور شاحين مۇستافايەۆ كونفەرەنتسيادا ابايدىڭ تەك قازاق حالقىنىڭ عانا ەمەس، بۇكىل تۇركى وركەنيەتىنىڭ ورتاق قۇندىلىعى ەكەنىن اتاپ وتكەن.
دومبىرا جاساۋ ونەرى - ءۇش ۇرپاققا جالعاسىپ كەلەدى - ورتالىق حالىق راديوسى
2025 -جىلى شىڭجاڭ ولكەسىنىڭ قۇرىلعاندىعىنىڭ 70 جىلدىعى . 70 جىلدان بەرى شىڭجاڭنىڭ ەكونوميكالىق جانە قوعامدىق ىستەرى العا ىلگەرلەپ، قىتاي مادەنيەتىنىڭ ماڭىزدى ءبىر بولىگى بولعان ءار ۇلتتىڭ ماتەريالدىق ەمەس مادەني مۇرالارىن قورعاۋ قىزمەتى دە دامىپ كەلەدى.
سول ماتەريالدىق ەمەس مادەني مۇرالاردىڭ جالعاسۋىنا وزىندىك ۇلەسىن قوسۋشىلاردىڭ ءبىرى تارباعاتاي ايماعىنىڭ تولى اۋدانىنداعى دومبىرا جاساۋ ونەرىنىڭ شەبەرى اتانعان مينۇر ءامين ۇلى، دەپ جازادى قىتايلىق ورتالىق حالىق راديوسى اقپاراتتىق پورتالى.
اتالعان باسىلىمنىڭ مالىمەتىنشە، مينۇر ءامين ۇلىنىڭ اكەسى دە دومبىرا شەرتەتىن كۇيشى سونداي-اق شەبەر بولعان. قولونەردى اكەسىنەن ۇيرەنگەن شەبەر دومبىرا جاساۋدىڭ قىر- سىرى تۋرالى وزىندىك ويلارىمەن بولىسەدى.
ونىڭ ايتۋىنشا، دومبىراعا ابدەن كەپكەن ماتەريالى جاقسى اعاشتى پايدالانسا، دىبىسى جاقسى شىعادى. كەز كەلگەن شەبەر بىردەن كوپ درمبىرا جاساي المايدى، سوندىقتان بىردەن، ەكىدەن قولمەن جاسالعان دومبىرادا كەمشىلىك بولا بەرمەۋگە ءتيىس. شەبەردىڭ ويىنشا، دومبىرادا ادامدى وزىنە باۋرايتىن ەرەكشە قاسيەت بار. ول باسىندا جالپى شەبەرلىكپەن اينالىسىپ باستاعانمەن، كەيىننەن تەك دومبىرا جاساۋعا بەت بۇرعان. مينۇر ءامين ۇلىنىڭ اتالعان كاسىپپەن اينالىسقالى جارتى عاسىردان استام ۋاقىت وتكەن. ول وسى ۇزاق جىلدىق دومبىرا جاساۋمەن اينالىسقان ۋاقىتتاعى بۇدان 49 جىل بۇرىن جاساعان ەڭ ءساتتى شىققان ءبىر دومبىراسى تۋرالى ايتادى.
شەبەر العاش دومبىرا جاساپ جۇرگەن كەزىندە ءوزىنىڭ جەرلەسى تولى اۋدانىنىڭ تۋماسى قيزات سەيتقازى ۇلى دەگەن كومپوزيتور كىسىگە ءبىر دومبىرا جاساپ بەرەدى. سازگەردىڭ ول كەزدە كۇي شىعارىپ جۇرگەن كەزى ەكەن. سول دومبىرامەن كوپتەگەن كۇيلەر شىعارادى، ق. سەيتقازى ۇلى شەبەرگە قاتتى ريزا بولادى. اتالعان دومبىرانى 1976 -جىلى جاساپ بەرگەن. سودان بەرى ۇزاق ۋاقىت وتسە دە دومبىرانىڭ ۇنىندە ەشقانداي وزگەرىستەر بولماعاندىقتان كومپوزيتوردىڭ بالاسى ءالى كۇنگە دەيىن شەرتىپ جۇرگەن كورىنەدى.
قازىرگى ۋاقىتتا قارت شەبەر مينۇر ءامين ۇلىنىڭ بالاسى ايقىن دا اتادان كەلە جاتقان اكە جولىن جالعاستىرىپ، 15 جاسىنان بەرى دومبىرا جاساۋمەن اينالىسىپ كەلەدى ەكەن. ول ءوزىنىڭ دومبىرا جاساۋمەن اينالىسۋىن ءبىرىنشى اكە جولىن قۋۋ بولسا، ەكىنشىسى ماتەريالدىق ەمەس مادەني مۇرانى جالعاستىرۋ، قورعاۋ ەكەنىن ايتادى.
بەيسەن سۇلتان
