قىتاي ەكونوميكاسىندا نە وزگەرىس بولىپ جاتىر

اتاپ ايتار بولساق، مىندەتتى رەزەرۆ نورماسىن تومەندەتۋ جوسپارىن جاريا ەتتى. بۇل جايت قارجى نارىعىنا وتىمدىلىگى ۇزاق مەرزىمدى شامامەن 1 تريلليون يۋان (شامامەن 141,78 ميلليارد دوللار) بولۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. مەملەكەت مۇنان وزگە قانداي شارالار توپتاماسىن ۇسىنىپ وتىرعانىن جانە ولار الەمدەگى ەكىنشى ەكونوميكانىڭ قور نارىعىنا، جىلجىمايتىن مۇلىك سەكتورى مەن تۇتىنۋشىلىق شىعىستارىنا قالاي ىقپال ەتۋ مۇمكىندىگىن Kazinform اگەنتتىگىنىڭ مەنشىكتى ءتىلشىسى زەردەلەپ كورگەن ەدى.

ادەتتەگىدەي، قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ 2024 -جىلعا ارنالعان ەكونوميكالىق دامۋىنىڭ نەگىزگى كورسەتكىشتەرىن مەملەكەتتىك كەڭەس پرەمەرى لي شيان 5-ناۋرىزدا وتكەن بۇكىل قىتايلىق حالىق وكىلدەرى جينالىسىنىڭ جىل سايىنعى سەسسياسى بارىسىندا جاريا ەتكەن بولاتىن. وندا تومەندەگى كورسەتكىشتەر مەجەلەندى:

ج ءى ءو ءوسىمى شامامەن 5 پايىز بولادى؛

قالالار مەن اۋىلدارداعى جۇمىسپەن قامتىلعان تۇرعىنداردىڭ ارتۋى 12 ميلليون ادامنان اسىپ تۇسەدى؛

جۇمىسسىزدىق دەڭگەيى 5,5 پايىزدى قۇرايدى؛

تۇتىنۋشىلىق باعا يندەكسىنىڭ ءوسىمى شامامەن 3 پايىز دەڭگەيىندە بولجانادى.

ج ءى ءو گە قاتىستى بيۋدجەت تاپشىلىعى 3 پايىز دەڭگەيىندە جوسپارلانىپ، تاپشىلىقتىڭ جالپى كولەمى 4,06 تريلليون يۋاندى (شامامەن 572 ميلليارد دوللار) قۇرايدى.

ايرىقشا ەكپىن ىشكى سۇرانىستى كەڭەيتۋگە بەرىلدى. مۇنىڭ ۇستىنە، 2024 -جىل تۇتىنۋدى ىنتالاندىرۋ جىلى دەپ جاريالاندى. باياندامادا ترەيد- ين سىزباسىمەن تاۋار ساتىپ الۋدى كوتەرمەلەۋ جانە ىنتالاندىرۋ، ەلەكتر ەنەرگياسىمەن جۇرەتىن كولىكتەرگە، ەلەكتروندى ونىمدەرگە جانە ۇزاق پايدالانىلاتىن وزگە دە تاۋارلارعا سۇرانىستى جانداندىرۋ جانە ىنتالاندىرۋ قاجەتتىلىگى اتاپ ءوتىلدى.

«اگرەسسيۆتى» ىنتالاندىرۋشى شارالار

قىركۇيەك ايىنىڭ سوڭىندا قىتاي بيلىگى بيزنەستى قولداۋعا جانە نارىق بولجالىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان ءبىرقاتار قوسىمشا شارانى ەنگىزگەن بولاتىن. قىتاي حالىق بانكى «اگرەسسيۆتى» ىنتالاندىرۋشى شارالاردىڭ جاڭا بولىگى جايلى جاريا ەتتى. بۇل CSI 300 بازالىق يندەكسىنىڭ كەيىنگى 16 جىلعا جۋىق ۋاقىتتىڭ ىشىندە العاش رەت ەڭ ۇلكەن اپتالىق وسىمىنە تۇرتكى بولدى.

قىتاي حالىق بانكىنىڭ بۇل شارالارى جىلجىمايتىن مۇلىك سەكتورىنىڭ ۇزاق ۋاقىتقا سوزىلعان باياۋلاۋىنان السىرەگەن ەكونوميكانى قولداۋدى كۇشەيتۋ اياسىندا تۇرعىن ءۇي ساتىپ الۋعا ارنالعان يپوتەكالىق نەسيە بويىنشا مولشەرلەمەنى تومەندەتۋدى جانە نەگىزگى مولشەرلەمەنى قىسقارتۋدى قامتيدى. سونىمەن قاتار قارجى نارىعىن قولداۋ ءۇشىن جاڭا قۇرالدارى ەنگىزۋ جوسپارى دا جاريا ەتىلگەن بولاتىن.

قىتاي ورتالىق بانكى باسشىسى پان گۋنشەن بريفينگ بارىسىندا مىندەتتى رەزەرۆ نورماسىن تومەندەتۋ جوسپارى جايلى مالىمدەدى. بۇل شارا قارجى نارىعىنا وتىمدىلىگى ۇزاق مەرزىمدى شامامەن 1 تريلليون يۋان (شامامەن 141,78 ميلليارد دوللار) بولۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. قىتاي حالىق بانكى دە بانك جۇيەسىندە اقىلعا قونىمدى جانە جەتكىلىكتى وتىمدىلىكتى قولداۋ ءۇشىن 300 ميلليارد يۋان (شامامەن 42,73 ميلليارد دوللار) سوماسىنا ورتاشا مەرزىمدى نەسيەلەۋ (MLF) تەتىگىن ىسكە قوستى.

قازان ايىنىڭ سوڭىنا قىتاي بازالىق مولشەرلەمەنى 25 تارماققا تومەندەتتى. قارجى ساراپشىلارىنىڭ اتاپ وتىنشە، بۇل شارالار قىتاي ەكونوميكاسىنىڭ ءوسىمىن سەپتىگىن تيگىزەتىن بولادى. ۇلتتىق بانكارالىق قارجىلاندىرۋ ورتالىعىنىڭ دەرەگىنە سايكەس، ءبىر جىلدىق مەرزىمگە بازالىق مولشەرلەمە (LPR) بۇرىنعى 3,35 پايىزدىق ماننەن 3,1 پايىزعا دەيىن، ال 5 -جىلدان اساتىن مەرزىمگە ارنالعان بازالىق مولشەرلەمە 3,6 پايىزعا (بۇرىن 3,85 پايىز بولعان) دەيىن تومەندەتىلدى. بۇل تومەندەۋ بيىل وسىمەن ءۇشىنشى رەت جۇزەگە اسىرىلدى جانە ەڭ ەلەۋلىسى بولدى.

Global Times باسىلىمى E-house China شانحاي عىلىمي- زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ ۆيتسە- پرەزيدەنتى يان ءيۋەتسزيننىڭ:

- دامۋ جونىندەگى جوعارى ساپالى شارالارمەن قاتار مولشەرلەمەلەردى دە تۇزەتۋ جالپى العاندا ەكونوميكانىڭ تۇراقتى وسىمىنە سەپتىگىن تيگىزەدى، - دەگەن ءسوزىن مىسالعا كەلتىرەدى.

جەرگىلىكتى ۇكىمەتتەردىڭ قارىز پروبلەماسىن شەشۋ ءۇشىن - 1,4 تريلليون دوللار

قاراشادا جەرگىلىكتى ۇكىمەتتەردىڭ بورىش پروبلەماسىن شەشۋ ءۇشىن 10 تريلليون يۋان (شامامەن 1,4 تريلليون دوللار) مولشەرىندە 5 -جىلعا ارنالعان شارالار توپتاماسى جاريالاندى. 14-شاقىرىمداعى بۇكىلقىتايلىق حالىق وكىلدەرى جينالىسى تۇراقتى كوميتەتىنىڭ 12-سەسسياسى قورىتىسىندا قىتاي زاڭ شىعارۋشىلارى جيناقتالعان جاسىرىن قارىزداردى الماستىرۋ ءۇشىن جەرگىلىكتى ۇكىمەتتەردىڭ 6 تريلليون يۋان (شامامەن 840 ميلليارد دوللار) قارىز مىندەتتەمەلەرىنىڭ شەكتى دەڭگەيىن كوتەرۋ تۋرالى قحر مەملەكەتتىك كەڭەسىنىڭ ۇسىنىسىن ماقۇلدادى. باعدارلاما 2024-2026 -جىلدارى كەزەڭىنە ەسەپتەلگەن.

قارىز ءليميتىنىڭ 6 تريلليون يۋانعا ارتۋىنا قوسىمشا جەرگىلىكتى بيلىكتەر جەرگىلىكتى وبليگاتسيالاردىڭ تاعى 4 تريلليون يۋان ارناۋىل كۆوتاسىن دا پايدالانا الادى. ول 2024 -جىلدى قوسا العاندا، كەلەسى 5 جىل بويى جىل سايىن ۇسىنىلادى.

رەسمي دەرەككە سايكەس، 2023 -جىلدىڭ سوڭىندا قىتايداعى جاسىرىن قارىز كولەمى 14,3 تريلليون يۋاندى (قازىرگى باعاممەن شامامەن 2 تريلليون دوللار) قۇرادى.

جىلجىمايتىن مۇلىك نارىعى قالاي تۇراقتاندىرىلادى

جەرگىلىكتى ب ا ق- تىڭ جازۋىنشا، قىتاي ەكونوميكاسىنىڭ ىرگەتاسى سانالىپ كەلگەن جىلجىمايتىن مۇلىك سەكتورى بيىل قۇلدىراپ كەتتى. قىتاي بيلىگى جىلجىمايتىن مۇلىك نارىعىن جانداندىرۋ ءۇشىن كەيىنگى ايلاردا يپوتەكالىق نەسيە مولشەرلەمەسىن قىسقارتۋدى، العاشقى جارنا تالاپتارىن تومەندەتۋدى جانە ساتىپ الۋعا شەكتەۋلەردى جەڭىلدەتۋدى قوسا العاندا بىرنەشە شارا قابىلدادى.

ق ح ر تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى جانە قالا مەن اۋىلداردى دامىتۋ ءمينيسترى ني حۋننىڭ حابارلاۋىنشا، اياقتالماعان تۇرعىن ءۇي جوبالارىن جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن نەسيە كۆوتاسى 2024 -جىلدىڭ سوڭىنا قاراي 4 تريلليون يۋانعا (شامامەن 561 دوللار) دەيىن ارتتىرىلماق. ونىڭ اتاپ وتۋىنشە، قارجىلاندىرۋ قۇقىعى بار اياقتالماعان قۇرىلىس جوبالارىنىڭ سانى ارتادى. سونىمەن قاتار ونىڭ باعالاۋىنشا، جىل سوڭىنا بانكتىك نەسيەلەۋ كولەمى 4 تريلليون يۋانعا دەيىن ۇلعايادى.

بۇعان قوسا، قىتايدىڭ بەيىندىك ۆەدومستۆوسى تاعى دا 1 ميلليون ءۇيدى جوندەۋ جانە «تازا تىزىمدەگى» جىلجىمايتىن مۇلىكتەردى ساتۋ بويىنشا جوبالاردى نەسيەلەۋدى كەڭەيتۋ جوسپارىن ۇسىندى.

- قىتايدىڭ جىلجىمايتىن مۇلىك نارىعى ءبىرقاتار ساياسي شارانىڭ اسەرىمەن 3 جىلدىق تۇزەتۋلەردەن كەيىن قۇلدىراۋ تۇبىنە جەتىپ قالدى. ءبىز جىلجىمايتىن مۇلىك نارىعى قۇلدىراۋىن توقتاتىپ، تۇراقتاناتىنىنا سەنىمدىمىز، - دەپ مالىمدەدى مينيستر.

ونىڭ پايىمىنشا، جىلجىمايتىن مۇلىك نارىعى ءۇشىن مولشەرلەمەنى تومەندەتۋ باسپانانى ساتىپ الۋ قۇنىن ايتارلىقتاي تومەندەتىپ، اي سايىنعى تولەمگە قىسىمدى قىسقارتادى.

قىتايدىڭ ءىرى مەگاپوليستەرىنىڭ، ونىڭ ىشىندە بەيجىڭ، شانحاي، شىنجىن قالالارىنىڭ بيلىگى 1 جەلتوقساننان باستاپ جىلجىمايتىن مۇلىك ساتۋ سالىعىن تومەندەتتى. بۇل شارا باسپانا نارىعىنداعى سۇرانىستى ارتتىرۋ ماقساتىندا قابىلداندى. جاڭا ەرەجەگە سايكەس، ءبىرىڭعاي سالىق مولشەرلەمەسى ەندى 1 پايىزدى قۇرايدى.

سونىمەن قاتار قىتاي مەگاوليستەرىنىڭ بيلىگى جەكە تۇلعالاردى مەنشىگىندە 2 جىلدان استام ۋاقىت بولعان تاڭداۋلى جىلجىمايتىن مۇلىكتەرىن ساتۋ كەزىندە 5 پايىز ققس تولەۋدەن بوساتۋدى جوسپارلاپ وتىر. قىتايدا تۇرعىن- جاي اۋدانى 144 شارشى مەتردەن اساتىن باسپانا تاڭداۋلى سانالادى.

Goldman Sachs قىتايداعى ەكونوميكالىق ءوسىمدى ىنتالاندىرۋعا باعىتتالعان تاياۋداعى شارالاردىڭ نەگىزىندە 2024 جانە 2025 -جىلدارعا ارنالعان ەلدىڭ ەكونوميكالىق ءوسىم بولجامىن ارتتىردى. ونىڭ مالىمەتىنە سايكەس، 2024 -جىلى ق ح ر- دىڭ جالپى ىشكى ءونىمى 4,9 پايىزعا ارتادى. بۇعان دەيىنگى بولجام 4,7 پايىز بولعان ەدى. ال 2025 -جىلى بۇل كورسەتكىش 4,7 پايىز بولماق.

- قىتايداعى ىنتالاندىرۋ شارالارىنىڭ سوڭعى راۋندى ساياساتكەرلەر سيكلدىك ساياساتپەن باسقارۋ جولىنان تەجەلىپ، ەكونوميكاعا ۇلكەن نازار اۋدارعانىن انىق كورسەتەدى، - دەپ مالىمدەدى Goldman Sachs ەكونوميستەرى.

قىتايدا جوعارى تەحنولوگيالىق ءونىدىرىس پەن قىزمەتتەر سەكتورىنا ينۆەستيتسيا كۇرت ارتتى. بۇل جايت «جاسىل» تەحنولوگيا، تسيفرلىق ەكونوميكا جانە زاماناۋي ينفراقۇرىلىم سىندى سەكتورلاردىڭ دامۋىنا، سونىمەن قاتار جاھاندىق وندىرىستىك تىزبەكتىڭ تۇراقتىلىعىنىڭ ارتۋى مەن جاڭعىرۋىنا سەپتىگىن تيىگىزدى.

قازاندا ەلدىڭ وڭدەۋ ونەركاسىبىنىڭ جوعارى تەحنولوگيالىق سالالارىنداعى قوسىلعان قۇن جىلدىق ماندە 9,4 پايىزعا ارتتى. ال ۇشقىشسىز ۇشۋ اپپاراتتارى، جاڭا ەنەرگيا كوزدەرىمەن جۇرەتىن اۆتوموبيلدەر (NEV) مەن كۇن باتارەيالارى وندىرىسىندەگى قوسىلعان قۇن سايكەسىنشە 41,9 پايىز، 48,6 پايىز جانە 13,2 پايىزعا ءوستى.

بيىل 10 ايدا قىتايدا NEV كولىكتەرىن ءوندىرۋ ارتىپ، 9,7 ميلليون بىرلىگى ساتىلدى. وسى جىلدىڭ تەك قازان ايىندا عانا ىشكى نارىقتا ساتىلعان كولىكتەردىڭ 46,5 پايىزى NEV ۇلەسىنە تيەسىلى بولدى.

ەكونوميكالىق ءوسىمنىڭ نەگىزى سانالاتىن سىرتقى ساۋدا دا ەكونوميكانىڭ ۇلعايۋىندا ماڭىزدى ءرول اتقاردى. قىتاي باس كەدەن باسقارماسىنىڭ سوڭعى مالىمەتىنە قاراعاندا، 2024 -جىلدىڭ العاشقى ءۇش توقسانىندا ساۋدانىڭ جالپى كولەمى 32,33 تريلليون يۋانعا (4,57 تريلليون دوللار) جەتىپ، وتكەن جىلدىڭ وسى كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 5,3 پايىزدىق ءوسىم كورسەتتى.

قىتايدىڭ جالپى ىشكى ءونىمى (ج ءى ءو) 2024 -جىلدىڭ العاشقى ءۇش توقسانىندا 4,8 پايىزعا ءوسىپ، 94,97 تريلليون يۋانعا (13,33 تريلليون دوللار) جەتتى. بۇل ءوسىم الەمدەگى ەكىنشى ءىرى ەكونوميكانىڭ وڭ جانە تۇراقتى ءوسۋ قارقىنىن ساقتاپ وتىرعانىن كورسەتەدى.

مارلان جيەمباي

ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى