قىمباتشىلىق كەلە جاتىر! ەكونوميست حالىققا قاجەت كەڭەستەر ۇسىندى
حاربين. KAZINFORM - ۇكىمەتتىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا ايتىلعان قوسىمشا قۇن سالىعى مولشەرىن (ق ق س) كوتەرۋ ۇسىنىسىنان كەيىن ەلدە قىمباتشىلىق ماسەلەسى تالقىلانىپ جاتىر.
Massaget.kz ءتىلشىسى جۇرت اراسىندا تاراعان بولجامعا بايلانىستى ەكونوميسپەن سۇحباتتاستى.
«بيۋجەتتىك دەفيتسيتتىڭ ايقىن كورىنىسى»
ەكونوميست ەربوسىن نۇرمۇحان ۇكىمەتتىڭ بۇل شەشىمىن «بيۋجەتتىك دەفيتسيتتىڭ ايقىن كورىنىسى» دەپ باعالادى. ونىڭ سوزىنشە ۇكىمەت ق ق س مولشەرىن كوتەرسە دە، ەلدىڭ الەۋمەتتىك جاعدايىن تۇسىرمەيتىندەي ۇتىمدى باعدارلامالار ويلاپ تابۋى كەرەك.
«ۇكىمەت بيۋجەتتىك تاپشىلىقتى يگەرۋ ءۇشىن امالسىز سالىقتى كوتەرىپ وتىر. بۇل - ەڭ وڭاي ءادىس. ۇكىمەتتىڭ كىرىس كوزى سالىقتىڭ ءوزى. الەۋمەتتىك شىعىندار كوبەيىپ كەتكەن سوڭ، ۇكىمەت سالىقتى كوتەرۋ دەگەن شەشىمگە امالسىز كەلىپ وتىر. حالىقتى دۇرىس تىرشىلىككە ۇيرەتۋ - ۇكىمەتتىڭ مىندەتى. سالىقتى كوبەيتسە دە الەۋمەتتىك جاعدايعا كەرى اسەرىن تيگىزبەيتىن مەملەكەتتىك باعدارلامار ازىرلەپ قىمباتشىلىقتى جەڭىلدەتەتىن ۇتىمدى ادىستەر ويلاپ تابۋعا بولادى. ال حالىق قىمباتشىلىقتى ەڭسەرۋىنە تۋرا كەلەدى» دەيدى ساراپشى.
قىمباتشىلىقتى قالاي ەڭسەرەمىز؟
ساراپشى قىمباتشىلىق الدىندا قارا حالىق ءبىلۋى ءتيىس بىرنەشە كەڭەستەرىن ءبولىستى.
بيۋجەتتى وڭتايلاندىرۋ
كىرىس پەن شىعىستى تالداۋ: سوڭعى 3-6 ايداعى شىعىندارىڭىزدى قاراپ، قاي سالادا ارتىق جۇمساپ جۇرگەنىڭىزدى انىقتاڭىز؛
ماڭىزدى جانە ماڭىزدى ەمەس شىعىنداردى اجىراتۋ: مىندەتتى تولەمدەر (ازىق-تۇلىك، كوممۋنالدىق قىزمەتتەر، نەسيە) مەن قوسىمشا شىعىنداردى (كافە، كيىم، گادجەتتەر) بولەك ەسەپتەڭىز؛
شىعىنداردى قىسقارتۋ: اسىرەسە برەندتىك تاۋارلارعا، قىمبات دەمالىسقا جانە يمپۋلسيۆتى ساتىپ الۋلارعا شەكتەۋ قويىڭىز.
اقشا جيناۋ جانە ينۆەستيتسيالاۋ
قاۋىپسىزدىك جاستىعىن قۇرۋ: جۇمىسىڭىزدان ايىرىلعان جاعدايدا نەمەسە فورس-ماجور كەزىندە كەمىندە 3-6 ايلىق شىعىندارىڭىزدى جاباتىن قور قالىپتاستىرىڭىز؛
اقشانى ينفلياتسيادان قورعاۋ: دەپوزيتتەردى ۇلتتىق جانە شەتەل ۆاليۋتاسىندا جيناپ كورىڭىز، التىن نەمەسە سەنىمدى وبليگاتسيالارعا ينۆەستيتسيا جاساڭىز؛
جيناق شوتىن اشىڭىز: ءار جالاقىدان %10-20 ارنايى جيناق شوتىنا ءبولىپ وتىرىڭىز.
ازىق-تۇلىك پەن تۇرمىستىق تاۋارلاردى ۇنەمدەۋ
جەرگىلىكتى جانە ماۋسىمدىق ونىمدەردى تۇتىنۋ: يمپورتتىق تاۋارلاردىڭ باعاسى جوعارى، ال جەرگىلىكتى ونىمدەر ينفلياتسياعا ازىراق ۇشىرايتىنىن ەسكەرىڭىز؛
جاپپاي ساتىپ الۋ: ۇزاق ساقتالاتىن تاۋارلاردى (ۇن، قانت، ماي) جەڭىلدىكتەر كەزىندە كوپتەپ ساتىپ الۋ ءتيىمدى؛
باعانى سالىستىرۋ: ءبىر تاۋاردى ءارتۇرلى دۇكەندەردەن قاراپ، ەڭ ءتيىمدى باعانى تاڭداڭىز.
«تارتا جەسەڭ، تاي قالار، قويا جەسەڭ، قوي قالار»
ەربوسىن نۇرماحان ەلىمىزدە قىمباتشىلىقتىڭ جىلدار بويى جالعاسىپ كەلە جاتقانىن جاسىرمادى. ونىڭ سوزىنشە، بۇل ءبىر قورقاتىن، الاڭدايتىن كەزەڭ ەمەس.
«قازاقستاندا قىمباتشىلىق اركەز كەلە جاتقان نارسە عوي. ءبىز ۇنەمى قىمباتشىلىقتا ءومىر ءسۇرىپ كەلە جاتقان ەلمىز. قازاقتا ءسوز بار عوي: «تارتا جەسەڭ، تاي قالار، قويا جەسەڭ، قوي قالار، قويماي جەسەڭ نە قالار؟!» دەگەن. سول سەكىلدى بىزگە تەك ۇنەمدەۋدى دۇرىس ۇيرەنۋ كەرەك. ۇنەمدەپ، تابىسىمىزدى ارتتىرا تۇسسەك الداعى قىمباتشىلىقتى ەڭسەرۋگە بولادى» دەپ پىكىر ءبىلدىردى ول.
ەسكە سالايىق، 28-قاڭتاردا وتكەن ۇكىمەتتىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا پرەمەر-مينيستر ولجاس بەكتەنوۆ قازاقستاندا قوسىمشا قۇن سالىعىنىڭ (ق ق س) مولشەرلەمەسىن كوتەرۋ قاجەتتىگىن ايتتى. ال پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى، ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى سەرىك جۇمانعارين بۇل وزگەرىستىڭ ەلدەگى قىمباتشىلىققا «ءسوزسىز اسەر ەتەتىنىن» اشىق ايتقان بولاتىن.