قوسىلعان قۇن سالىعى تۋرالى رەفورما ەندى باستالدى - ەكونوميست

- تۇبەگەيلى الىپ قاراساق، بۇل وزگەرىستەر ارقىلى ءنومىر ءبىرىنشى ماسەلەنى شەشەمىز. وكىنىشكە قاراي، مەن قازىر ونىڭ ناقتى شەشىمىن كورىپ وتىرعان جوقپىن، ءبىراق ۇلكەن قادامدى كورىپ وتىرمىن. قازىر بيۋدجەتكە قاجەت دەپ جۇرگەن 5 تريلليون تەڭگە ۇلتتىق قوردان الىنىپ وتىر. بۇل - تازا ينفلياتسيا تۋىنداتاتىن اقشا تولقىنى. ءبىز ونى ماڭداي تەرمەن تاپقان جوقپىز، جەردەن العان مۇنايدان تۇسەتىن تابىس. شىن مانىندە ونى شەتەلدىكتەر ءوندىرىپ، بىزگە ۇلەسىمىزدى اۋداردى دەپ ايتۋعا بولادى. ول اقشا ەكونوميكاعا قۇيىلعانىمەن، سونىڭ كولەمىنە ساي تاۋار جوق. ال مىنا رەفورما بويىنشا ول اقشا ۇلتتىق قوردا جيناقتالا بەرەدى، ياعني الىنبايدى. كەلەر ۇرپاقتىڭ الدىندا دا بەتىمىز جارىق بولادى. ء«بىز ماسەلەنى شەشۋ ءۇشىن ءوز قالتامىزدىڭ ءتۇبىن قاعامىز، ءبىراق سىزدەردىڭ (بولاشاقتىڭ) ۇلەستەرىڭىزگە تيىسپەيمىز» دەگەندەي عوي. ۇلتتىق بانك ۇلتتىق قوردان دوللار الىپ، ونى ىشتەگى تەڭگەگە ايىرباستادى دەگەننىڭ وزىندە ارتىق اقشا كەلەدى. ويتكەنى ەلدەگى تۇتىنۋ سەبەتىنىڭ 70 پايىزى يمپورت، - دەيدى ساراپشى پارلامەنت سەناتىنىڭ TaldauTalks پودكاستىندا.

ونىڭ ايتۋىنشا، قوسىلعان قۇن سالىعىنىڭ مولشەرلەمەسىن 16 پايىزعا كوتەرىپ، ق ق س الىناتىن اينالىمنىڭ تومەنگى شەگىن 15 ميلليون تەڭگەگە دەيىن ءتۇسىرۋ ارقىلى الىنعان اقشانىڭ نەگىزگى بولىگى ستراتەگيالىق جوبالارعا جۇمسالۋى كەرەك.

- ءبىز بۇل جولى بيۋدجەتكە ينفلياتسيالىق اسەرى جوق كرەديت بەرگەلى وتىرمىز. مەملەكەت ققس مولشەرلەمەسى مەن تومەنگى شەگىن وزگەرتۋ ارقىلى بارىمىزدەن از-ازدان اقشا الىپ، قايتا ەكونوميكاعا قايتارادى. بۇل جەردە ينفلياتسيا مەحانيزمى جوق. ىشكى نارىقتان العان اقشانى قايتا ىشكى نارىققا سالادى. قازىر ق ق س-تى كوتەرۋ 3 پايىز ينفلياتسيا بەرەدى دەپ وتىر. كەيىنگى 5 جىلدى عانا الايىق. 2023 -جىلى ينفلياتسيا 20 پايىز بولعاندا ەڭسەردىك پە، ەڭسەردىك. بىلتىر 10 پايىزعا جۋىق بولدى. ول توعىز پايىزعا 2023 -جىلدىڭ 20 پايىزىن قوسساق، كەيىنگى ەكى جىلدا باعا 30 پايىزدان ارتىق وسكەن. ونىڭ ءبارى بيۋدجەتكە اۋىرتپالىق ءتۇسىردى. ءال قازىر وسى مەملەكەتتىڭ قارجىسىن تارتىپكە كەلتىرىپ جاتىرمىز، - دەدى الماس چۋكين.

سونداي-اق، ول مەملەكەت ەكونوميكاداعى ماسەلەنىڭ سالدارىمەن ەمەس، سەبەبىمەن كۇرەسۋگە بەت الىپ وتىرعانىن ايتتى.

- ەكونوميكانىڭ ديناميكاسىن ەسكەرسەك، ق ق س-تى كوتەرۋ باعانى وسىرگەنمەن، ينفلياتسياعا اسەر ەتپەيدى. ەكى جىلدان كەيىن ق ق س اسەرىنەن قانداي ينفلياتسيا بولۋى مۇمكىن؟ بالكىم قازاقستاندا كولىك وزبەكستانعا قاراعاندا قىمباتتاي ءتۇستى دەپ ايتىپ جۇرەتىن شىعارمىز، - دەدى ساراپشى.

ءسوز سوڭىندا ول سالىق پەن بيۋدجەت سالاسىندا شىنايى رەفورما ەندى باستالعانىن اتاپ ءوتتى.

- مەن رەفورمانىڭ باستالعانىنا قاتتى قۋانىپ وتىرمىن. ويتكەنى، وسى جىلدار بويى «قاپ، ءبىز دۇرىس جولمەن كەتىپ بارا جاتقان جوقپىز» دەپ ويلاپ جۇرەتىنمىن. ءتىپتى دۇنيەجۇزىلىك بانك «بوسقا كەتكەن ونجىلدىقتارىمىز» تۋرالى بايانداما جازدى. وزگەرتۋ كەرەك ەدى. ەلىمىزدىڭ قولىنان كەلەدى. ەلىمىز باي، ءوسىپ جاتىر، ءبىراق تيىمدىلىك مۇلدە جوق. جاعىمسىز دۇنيەلەردەن باستالسا دا، رەفورما باستالعانىنا شۇكىر، - دەپ تۇيىندەدى الماس چۋكين.

ايتا كەتۋ كەرەك، كەشە ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگى ماجىلىسكە سالىق كودەكسىنىڭ جوباسىنا تۇزەتۋلەر پاكەتىن ەنگىزدى.

اۆتور

ەسىمجان ناقتىباي

ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى