قازاقستانداعى ەڭ ۇزىن بەس وزەن

5 -ورىن- توبىل وزەنى

توبىل - ەرتىس وزەنىنىڭ سالاسى. جالپى ۇزىندىعى - 1591 شاقىرىم، ونىڭ 682 شاقىرىمى قازاقستان تەرريتورياسىندا. توبىل باسسەينىندە جالپى اۋدانى 9000 شارشى شاقىرىم بولاتىن 20 مىڭعا جۋىق كول جانە بىرنەشە سۋ قويماسى بار. نەگىزىنەن قار جانە جاڭبىر سۋىمەن قورەكتەنەدى.

4-ورىن - جايىق وزەنى

وزەننىڭ جالپى ۇزىندىعى - 2534 شاقىرىم، ونىڭ 1084 شاقىرىمى قازاقستان جەرىندە. جايىق وزەنى ورال تاۋلارىمەن بىرگە ەۋروپا مەن ازيانى بولەتىن شارتتى شەكارا بولىپ ەسەپتەلەدى. جايىق وزەنى مەن ونىڭ سالالارى نەگىزىنەن قارمەن قورەكتەنەدى. وزەن قازاقستان ءۇشىن تۇشى سۋدىڭ ماڭىزدى كوزى بولىپ تابىلادى جانە بالىق اۋلاۋ مەن رەكرەاتسيالىق تۋريزمگە مۇمكىندىك بەرەدى. مۇندا بەكىرە، مايشاباق، كوكسەركە، سازان، جايىن سەكىلدى 40-قا جۋىق بالىق ءتۇرى بار.

3-ورىن- ەرتىس وزەنى

ەرتىس - قازاقستانداعى كەمە جۇزەتىن ەڭ ءىرى وزەندەردىڭ ءبىرى. جالپى ۇزىندىعى - 4248 شاقىرىم، ونىڭ 1698 شاقىرىمى قازاقستان اۋماعىندا. ەرتىس وزەنى ەلىمىز ءۇشىن تۇشى سۋدىڭ اسا ماڭىزدى كوزى بولىپ تابىلادى جانە رەسپۋبليكا ەكونوميكاسىندا ماڭىزدى ءرول اتقارادى. ەرتىس- قاراعاندى كانالى ارقىلى قاراعاندى، پاۆلودار، اقمولا وبلىستارى اۋىز سۋمەن قامتاماسىز ەتىلەدى.

2 -ورىن - سىرداريا وزەنى

سىرداريا - ورتالىق ازياداعى ەڭ ءىرى وزەندەردىڭ ءبىرى. تيان- شان تاۋلارىنان باستاۋ الىپ، قازاقستان مەن وزبەكستان ارقىلى وتەدى. جالپى ۇزىندىعى شامامەن 2212 شاقىرىم، ونىڭ 1746 شاقىرىمى قازاقستاندا. وڭتۇستىك وڭىردەگى اۋىل شارۋاشىلىعى مەن ونەركاسىپ ءۇشىن ماڭىزدى سۋ كوزى بولىپ تابىلادى. ارال تەڭىزىنە قۇيار جەرىندە سۋى مول جىلدارى ءتىپتى كەمە جۇرگەن. وزەن بويىندا ەجەلگى قالالاردىڭ ورنى كوپ. سىرداريا وزەنى شىعىس جازبالارىندا شاش، حودجەنت، گرەكتەردە ياكسارت، ارابتاردا سەيحۋن دەگەن اتپەن كەزدەسەدى.

1-ورىن - ەسىل وزەنى

ەسىل - ەلىمىزدەگى ەڭ ۇزىن وزەن. وزەن قاراعاندى وبلىسىنداعى نياز (قازاقتىڭ ۇساق شوقىلارىنىڭ سولتۇستىك شەتى) تاۋلارىنداعى بۇلاقتاردان باستاۋ الادى جانە رەسەي اۋماعىنداعى ەرتىس وزەنىنە قۇيادى. جالپى ۇزىندىعى - 2450 شاقىرىم، ونىڭ 1779 شاقىرىمى قازاقستان اۋماعىندا. ەسىل وزەنىنىڭ جاعاسىندا استانا، ەسىل، دەرجاۆين، سەرگەيەۆكا، پەتروپاۆل قالالارى ورنالاسقان. ەسىل جازىقتىق وزەنىنە جاتادى، سوندىقتان ونىڭ اعىسى قار، جەر استى سۋى جانە جاۋىن - شاشىنمەن تولىپ وتىرادى.

قازاقستاندا 17 مىڭنان استام وزەن بار. الايدا ونىڭ ءارقايسىسى ءوز تابيعاتىمەن، ۇزىندىعىمەن، بيولوگيالىق ارالۋاندىلىعىمەن ەرەكشە.

اۆتور

ەلميرا ورالبايەۆا

ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى