قازاقستاندا گەندەرلىك ساياسات قالاي قالىپتاسىپ كەلەدى - بالايەۆا باياندادى

مينيستر ەلىمىز 1995-جىلى بەيجىڭ دەكلاراتسياسىنا قوسىلعان ساتتەن باستاپ، تۇراقتى گەندەرلىك ساياسات قالىپتاستىرۋ باعىتىندا سەنىمدى قادامدار جاساعانىن ايتتى.

- ءبىرىنشى كەزەكتە گەندەرلىك تەڭدىكتىڭ نەگىزى بولىپ تابىلاتىن قۇقىقتىق بازا تۋرالى ايتقىم كەلەدى.

1995-جىلى بەيجىڭ دەكلاراتسياسى قابىلدانعان جىلى قازاقستان كونستيتۋتسياسى دا قابىلداندى. كونستيتۋتسيا ءار ازاماتتىڭ قۇقىعى قورعالۋىنا كەپىل بولادى. سوڭعى جىلدارى بۇل سالاداعى جۇمىستار ارتا ءتۇستى.

2022-جىلى پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقايەۆتىڭ باستاماسىمەن جۇرگىزىلگەن اۋقىمدى كونستيتۋتسيالىق رەفورما اياسىندا كونستيتۋتسيالىق سوت قالپىنا كەلتىرىلىپ، ادام قۇقىقتارى جونىندەگى ۋاكىل ينستيتۋتى قۇرىلدى، - دەدى ايدا عالىم قىزى.

ونىڭ ايتۋىنشا، قۇقىق قورعاۋ ينستيتۋتتارىن نىعايتۋ گەندەرلىك تەڭدىكتى ىلگەرىلەتۋ مەن قورعاۋ ءۇشىن مىقتى نەگىز قالىپتاستىرادى. بۇل قازاقستاننىڭ بەيجىڭ دەكلاراتسياسى جانە ايەلدەردىڭ قۇقىقتارى جونىندەگى باسقا دا حالىقارالىق قۇجاتتار اياسىنداعى مىندەتتەمەلەرىن ورىنداۋ ءۇشىن وتە ماڭىزدى.

گەندەرلىك ساياساتتى جۇزەگە اسىرۋداعى ينستيتۋتسيونالدىق مەحانيزمدەر

سونداي-اق ۆەدومستۆو باسشىسى ەلىمىزدە شيرەك عاسىر استام ۋاقىت بۇرىن قۇرىلعان ايەلدەر ىستەرى جانە وتباسىلىق-دەموگرافيالىق ساياسات جونىندەگى ۇلتتىق كوميسسيانىڭ قىزمەتىنە توقتالدى.

- 1998-جىلى قازاقستاندا ايەلدەر ىستەرى جانە وتباسىلىق-دەموگرافيالىق ساياسات جونىندەگى ۇلتتىق كوميسسيا قۇرىلدى. بۇل - پرەزيدەنت جانىنداعى كونسۋلتاتيۆتىك- كەڭەسشى ورگان. 2023-جىلى كوميسسيا ءوزىنىڭ 25 جىلدىعىن اتاپ ءوتتى.

قازىرگى تاڭدا ونىڭ قۇرامىندا مەملەكەتتىك ورگاندار، ازاماتتىق قوعام وكىلدەرى، قۇقىق قورعاۋ ۇيىمدارى، ساياسي پارتيالار مەن ساراپشىلار قاۋىمداستىعىنان 34 مۇشە بار. كوميسسيا كەلەسى التى باعىتتا جۇمىس ىستەيدى:

- الەۋمەتتىك- دەموگرافيالىق دامۋ،

- ايەلدەردىڭ ەكونوميكالىق مۇمكىندىكتەرىن كەڭەيتۋ،

- وتباسىلىق قۇندىلىقتاردى نىعايتۋ،

- قاۋىپسىزدىك جانە زورلىق-زومبىلىقتىڭ بارلىق تۇرلەرىنە قارسى كۇرەس،

- گەندەرلىك ساياساتتى دامىتۋ،

- بالالاردىڭ قۇقىقتارى مەن زاڭدى مۇددەلەرىن قامتاماسىز ەتۋ، - دەدى ول.

ودان بولەك سپيكەر كوميسسيانىڭ ەلدىڭ بارلىق وڭىرلەرىندە وكىلدىكتەرى بارىن، ونىڭ مۇشەلەرى گەندەرلىك ساياسات سالاسىنداعى زاڭنامانى ازىرلەۋگە بەلسەندى قاتىساتىنىن اتاپ ءوتتى.

وڭىرلىك دەڭگەيدەگى گەندەرلىك ساياسات

ايدا بالايەۆا شەتەلدىك قوناقتارعا ەلىمىزدىڭ وڭىرلەرىندە دە گەندەرلىك ساياساتتى نىعايتۋ قارقىندى جۇرگىزىلىپ جاتقانىن ايتتى.

- 2023-جىلى پرەزيدەنت جارلىعىمەن وڭىرلەردىڭ باسشىلارى جانىنان گەندەرلىك ماسەلەلەر جونىندەگى كەڭەسشى ينستيتۋتى قۇرىلدى. بۇل كەڭەسشىلەر - ازاماتتىق سەكتوردىڭ وكىلدەرى جانە ولاردىڭ نەگىزگى مىندەتتەرى - وڭىرلەردە گەندەرلىك تەڭدىك ساياساتىنىڭ جۇزەگە اسىرىلۋىن باقىلاۋ.

ولار ۇلتتىق كوميسسيا جانە وڭىرلىك كوميسسيالارمەن تىعىز بايلانىستا جۇمىس ىستەيدى جانە گەندەرلىك تەڭدىك سالاسىنداعى مەملەكەتتىك ساياساتتىڭ ماڭىزدى بۋىنى سانالادى.

ال نەگىزىنەن ەلدەگى گەندەرلىك ساياساتتىڭ باستى ۇيلەستىرۋشىسى - قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مادەنيەت جانە اقپارات مينيسترلىگى. ونىڭ قۇرامىندا گەندەرلىك ساياساتتى قالىپتاستىرۋ جانە ىسكە اسىرۋمەن اينالىساتىن ارنايى كوميتەت جۇمىس ىستەيدى، - دەدى مينيستر.

ۆەدومستۆو باسشىسى مينيسترلىك گەندەرلىك-باعدارلانعان بيۋجەتتەۋدى جۇزەگە اسىرۋ، ايەلدەردىڭ قۇقىقتارى مەن مۇمكىندىكتەرىن كەڭەيتۋ باعدارلامالارىن دامىتۋ، سونداي-اق ديسكريميناتسيا مەن زورلىق-زومبىلىقتىڭ بارلىق تۇرلەرىنەن قورعاۋ جۇيەسىن جەتىلدىرۋ ارقىلى گەندەرلىك ءتاسىلدى مەملەكەتتىك ساياساتقا ينتەگراتسيالاۋعا ەرەكشە كوڭىل بولەتىنىن ايتتى.

سونداي-اق وسىلايشا مينيسترلىك، ۇلتتىق كوميسسيا، وڭىرلىك كەڭەسشىلەر ينستيتۋتى جانە باسقا دا ماڭىزدى قۇرىلىمدار گەندەرلىك تەڭدىكتى قولداۋدىڭ كوپدەڭگەيلى، كەشەندى ەكوجۇيەسىن قۇرىپ جاتقانىن، بۇل جۇيە ۇلتتىق ستراتەگيالىق ماقساتتارعا جەتۋ جانە حالىقارالىق مىندەتتەمەلەردى ورىنداۋ ءۇشىن ءتيىمدى تۇردە جۇمىس ىستەۋدى ماقسات ەتەتىنىن مالىمدەدى.

حالىقارالىق سەرىكتەستىك جانە گەندەرلىك ساياسات مونيتورينگى

سونىمەن قاتار ايدا بالايەۆا قازاقستان گەندەرلىك تەڭدىك ماسەلەسىندە حالىقارالىق سەرىكتەستەرمەن تىعىز جۇمىس ىستەيتىنىن ايتتى.

- ولاردىڭ قاتارىندا قازاقستانداعى بۇۇ قۇرىلىمدارى، دۇنيەجۇزىلىك بانك، ەقىۇ جانە باسقا دا ۇيىمدار بار. بۇل سەرىكتەستىك قازاقستاننىڭ حالىقارالىق مىندەتتەمەلەرىن ءتيىمدى ورىنداۋىنا ادىستەمەلىك قولداۋ كورسەتەدى.

«ب ۇ ۇ- ايەلدەر» قۇرىلىمىنىڭ ءرولىن ەرەكشە اتاپ وتكىم كەلەدى. بۇل ۇيىم - ۇلتتىق كوميسسيانىڭ گەندەرلىك تەڭدىك سالاسىنداعى تۇراقتى سەرىكتەسى.

گەندەرلىك تەڭدىك سالاسىنداعى پروگرەستى جۇيەلى تۇردە مونيتورينگ جاساۋ جانە باعالاۋ - ماڭىزدى مەحانيزمدەردىڭ ءبىرى.

قازاقستان حالىقارالىق الاڭداردا ءوز مىندەتتەمەلەرى بويىنشا اتقارىلعان جۇمىستار تۋرالى تۇراقتى ەسەپ بەرەدى، بۇل اشىقتىق پەن ەسەپتىلىكتى قامتاماسىز ەتەدى، - دەپ ءتۇيدى ءسوزىن ول.

ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا، ەسەپتىلىك مەحانيزمى مۇددەلى تاراپتاردىڭ كەڭ اۋقىمدى قاتىسۋىن قامتيدى، بۇل جاعدايدى كەشەندى جانە وبەكتيۆتى تالداۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

ايتا كەتەيىك، بۇعان دەيىن قازاقستان گەندەرلىك تەڭدىك ءۇشىن نە ىستەپ جاتقانى جايلى جازعان ەدىك.

ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى