قازاقستان موڭعوليا اۋماعىنداعى ۋران قورىنا بارلاۋ جۇرگىزەدى

مۇندا ۋران كەنىمەن قاتار، تانتال، نيوبي سىندى سيرەك مەتالدار قورى بار دەيدى عالىمدار. بۇل الەمدە ۇلكەن سۇرانىسقا يە بولىپ وتىرعان باعالى مەتالدار قورىن ۇلعايتپاق. وتاندىق عالىمدار ۋراننان يادرولىق وتىننان باسقا دا ونىمدەردى وندىرۋگە كىرىستى. بۇل ماقساتتا شەتەلدىك عىلىمي ورتالىقتارمەن بىرلەسكەن جۇمىستى جولعا قويدى.

 ماسەلەن، ا ق ش جانە جاپونيا عالىمدارىمەن بىرگە مەديتسينالىق ماقساتتاعى راديويزوتوپتاردى الۋ تەحنولوگياسى قولعا الىندى. سونداي-اق ۋران ءوندىرۋ كەزىندە پايدا بولاتىن قۇندى ەلەمەنتتەردى يگەرۋگە كۇش سالىندى. مىسالى، سكاندي مەن ۆاناديدى ءوندىرۋ مۇمكىندىكتەرى جان-جاقتى زەرتتەلىپ وتىر. سونىمەن قاتار شەت مەملەكەتتەرمەن ارىپتەستىك شەڭبەرىندە وتاندىق تەحنولوگيانى ەنگىزۋ باستالدى.

مەيىرجان يۋسۋپوۆ، «قازاتوم ونەركاسىپ» ۇ ا ك» ا ق باسقارما ءتوراعاسى:

- تاجىكستانمەن سيرەك جانە سيرەك جەر مەتالدار باعىتىن دامىتۋ بويىنشا، ال فرانسيامەن ءبىلىم بەرۋ جانە اتوم سالاسى ءۇشىن كادرلار دايارلاۋ سالاسىندا مەموراندۋمعا قول قويىلدى. موڭعوليانىڭ اۋماعىندا ۋراندى بارلاۋ جانە ءوندىرۋ جوبالارىن زەردەلەۋ تۋرالى ۋاعدالاستىققا قول جەتكىزدىك. ۋران بار جەردە سيرەك مەتال مول اتالعان عىلىمي جوبالاردى ەنگىزۋ ارقاسىندا بىلتىر شامامەن 1 ميلليارد 700 ميلليون تەڭگە كىرىس كىردى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس، كومپانيامىز مينەرالدى- رەسۋرستىق بازانى كەڭەيتۋ جانە ۇلعايتۋ بوينىشا جۇمىستاردى بەلسەندى تۇردە اتقارىپ كەلەدى. 2024 -جىلى تۇركىستان وبلىسىندا شامامەن 170 مىڭ توننا بولجامدى الەۋەتى بار ۋراندى بارلاۋعا جاڭا ليتسەنزيا الدىق.

سونىمەن قاتار «قازاتوم ونەركاسىپ» سيرەك مەتالدار قورىن بارلاۋعا باسا نازار اۋدارىپ وتىر. اسىرەسە تانتال، نيوبي جانە بەريللي سياقتى سيرەك مەتالداردىڭ بازاسىن زەرتتەۋگە ايرىقشا دەن قويىلدى. ويتكەنى بۇل مەتالدارعا سۇرانىس ءوسىپ كەلەدى. بىلتىر كومپانيا اقتوبە، اباي جانە ۇلىتاۋ وبلىستارىنداعى كەن ورىندارىن بارلاۋعا ليسەنزيا الدى. جاقىن ۋاقىتتا ول جەرلەردەگى قور كولەمى انىقتالادى. بۇدان بولەك جاڭا ۋران كەنىشتەرىن بارلاۋعا دا نازار اۋدارىلادى.

ۋراندى تۇتىنۋشىلار سانى ءوسىپ كەلەدى بىلتىر ەلدە 23 مىڭ توننادان استام ۋران ءوندىرىلدى. وندىرىلگەن ءونىم 8 ەلگە ەكسپورتتالدى. قازىر الەمدەگى 19 كومپانيا قازاقستاندىق ۋراندى تۇتىنىپ وتىر. جىل ساناپ تۇتىنۋشىلار قاتارىن كوبەيتۋگە تۇراقتى نازاردا. ماسەلەن، بىلتىر بىرىككەن اراب امىرلىكتەرى مەن كانادا العاش رەت بىزدەن ۋران ساتىپ الدى. ال ۋراننان تۇسكەن تابىس بىلتىر 26 پايىزعا ءوسىپ، رەكوردتىق مەجەگە جەتتى. ياعني وتاندىق كاسىپورىندار 1 تريلليون 800 ميلليارد تەڭگە پايدا تاپتى.

مەيىرجان يۋسۋپوۆ، «قازاتوم ونەركاسىپ» ۇ ا ك» ا ق باسقارما ءتوراعاسى:

- يادرولىق وتىن سيكلىن دامىتۋ وتە ماڭىزدى. ءۇلبى مەتاللۋرگيا زاۋىتىندا ءبىز وتىن تابلەتكالارى، ياعني ۋراننان جاسالعان وتىن تابلەتكالارىن شىعارامىز. ال «ءۇلبى- تۆس» زاۋىتىندا ءبىز وتىن قۇرامالارىن جاسايمىز. ياعني جىلۋ بولەتىن قۇرامالار، بۇل دەگەنىمىز ا ە س ءۇشىن دايىن وتىن.

ۇلبىدەگى يادرولىق وتىن ءوندىرىسى قىتاي كومپانياسىنىڭ قاتىسۋىمەن جولعا قويىلدى. 2021 -جىلى جۇمىسىن باستاعان زاۋىت بىلتىر وندىرىستىك قۋاتىن ەڭسەردى. ياعني 200 توننا وتىن ءوندىرىپ، تۇتىنۋشىعا جەتكىزدى. ايتا كەتەرى، بۇل زاۋىت ءونىمى كەلەشەكتە ەلدە سالىناتىن اتوم ەلەكتر ستانسياسىندا دا قولدانىلماق.

24.kz

ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى