قازاقستان مەن تۇركيا عىلىمي ىنتىماقتاستىقتى كۇشەيتەدى - سەنات

كەلىسىمنىڭ نەگىزگى ماقساتى- فيتوسانيتاريالىق قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ جانە ەكى مەملەكەتتىڭ اۋماعىندا كارانتيندىك زياندى ورگانيزمدەردىڭ اكەلىنۋى مەن تارالۋىن بولعىزباۋ ءۇشىن وسىمدىكتەر كارانتينى جانە ولاردى قورعاۋ سالاسىنداعى ەكىجاقتى ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋ.

- وسىمدىكتەر كارانتينى بويىنشا حالىقارالىق ىنتىماقتاستىق ەكى ەلدىڭ فيتوسانيتاريالىق قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن ماڭىزدى. بۇل كەلىسىم كارانتيندىك شارالاردى جەتىلدىرۋ جانە قاجەتتى ءوزارا قارىم- قاتىناستى دامىتۋ ماسەلەلەرىن قامتيدى. مىسالى، نورماتيۆتىك- قۇقىقتىق اكتىلەرمەن، كارانتيندىك زياندى ورگانيزمدەردىڭ ۇلتتىق تىزبەسىمەن، سونداي- اق باسقا دا ەرەجەلەرمەن الماسۋ، وسىمدىكتەر كارانتينى جانە ولاردى قورعاۋ سالاسىنداعى عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتتارى مەن ۇيىمدارى اراسىنداعى عىلىمي ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋ قاراستىرىلعان. بۇدان باسقا، كەلىسىم اكەلىنەتىن جۇكتەرگە، فيتوسانيتاريالىق سەرتيفيكاتتاۋعا جانە جۇكتەردىڭ ترانزيتىنە قاتىستى تالاپتاردى بەلگىلەيدى، - سەناتور ەرنۇر ايتكەنوۆ.

ونىڭ ايتۋىنشا، سوڭعى ءۇش جىلدا قازاقستاننان تۇركياعا 700 مىڭ توننا وسىمدىك ءونىمى ەكسپورتتالدى، ال تۇركيادان 40 مىڭ تونناعا جۋىق اۋىل شارۋاشىلىعى داقىلى مەن 2,7 مىڭ تۇقىم يمپورتتالدى. بارلىق كارانتينگە جاتقىزىلعان ونىمدەر فيتوسانيتاريالىق باقىلاۋدان وتەدى.

- وتكەن ءۇش جىلدا تۇركيادان اكەلىنگەن ونىمدەردىڭ 76 پارتياسىندا فيتوسانيتاريالىق تالاپتارعا سايكەس كەلمەۋ دەرەگى انىقتالدى. ەگەر كارانتيندىك زياندى ورگانيزمدەر انىقتالسا، ولاردىڭ تارالۋىن بولدىرماۋ ءۇشىن ءتيىستى شارالار قابىلدانادى. بۇل شارالار حالىقارالىق مىندەتتەمەلەر مەن ۇلتتىق زاڭناماعا سايكەس جۇزەگە اسىرىلادى. وسى زاڭدى قابىلداۋ ەكى ەل اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋعا جانە كارانتين قىزمەتتەرىنىڭ جۇمىسىن جاقسارتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. زاڭنىڭ قابىلدانۋى الەۋمەتتىك- ەكونوميكالىق نەمەسە قۇقىقتىق ماسەلەلەر تۋدىرمايدى جانە بيۋدجەتتەن قوسىمشا شىعىنداردى تالاپ ەتپەيدى، - دەدى ە. ايتكەنوۆ.

ءوز كەزەگىندە سەناتور سۇلتان دۇيسەمبينوۆ تۇركيا قازاقستاننىڭ ەڭ ءىرى بەس ساۋدا سەرىكتەسىنىڭ ءبىرى ەكەنىن اتاپ ءوتتى. سونىمەن قاتار، باستى 10 ينۆەستوردىڭ قاتارىنا كىرەدى. بىلتىر ەكى ەلدىڭ تاۋار اينالىمى 6 ميلليارد دوللار، ەكسپورت كولەمى 3,6 ميلليارد دوللار، ال يمپورتتالعان تۇركيالىق تاۋارلار كولەمى 2 ميلليارد دوللارعا جەتكەن. قارىم- قاتىناسىمىزدىڭ الەۋەتى وتە زور.

بىلتىر كۇزدە ۇكىمەتتە فيتوسانيتاريالىق باقىلاۋ جۇيەسىن رەفورمالاۋ جوباسى تانىستىرىلدى.

رۋسلان عابباسوۆ

ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى