قازاقستان بىرەگەي كونە قىپشاق كىتاپتارىنىڭ سيفرلانعان كوشىرمەسىنە قول جەتكىزدى

ەل تاريحىنا قاتىستى بارلىق قۇندى جازبالاردىڭ تىڭعىلىقتى زەرتتەلۋى - مەملەكەتىمىزدىڭ تاريحى مەن بولاشاقتاعى تانىم- ۇستانىمىنىڭ قالىپتاسۋىنا كومەكتەسەدى. بۇگىنگى كۇنى عىلىمدا تىلدىك زەرتتەۋلەردى قاجەت ەتەتىن، كونە ءداۋىر مەن قازىرگى تۇركى تىلدەرىنىڭ تۋىستىعىن ايقىنداۋدا، ساباقتاستىعىن اشىپ كورسەتۋدە ورتا عاسىرلىق ارميان-قىپشاق مۇرالارى ەرەكشە ورىندى ەنشىلەيدى. ءدال وسىنداي دەرەككوز مالىمەتى بۇگىندە ۋكراينادان تابىلىپ وتىر.

ەلىمىزدىڭ ۋكرايناداعى ەلشىلىگىنىڭ مالىمەتىنشە، ۋكراينانىڭ ورتالىق مەملەكەتتىك تاريحي مۇراعاتىندا (كيەۆ قالاسى) كامەنەتس- پودولسك ارميان ۆويتوۆسكي سوتىنىڭ ارميان- قىپشاق تىلىندە جازىلعان ەسەپكە الۋ كىتاپتارىنىڭ تسيفرلىق كوشىرمەلەرىن قازاقستان ەلشىلىگى وكىلدەرىنە تاپسىرۋ ءراسىمى ءوتتى. ءىس- شاراعا ەلشىلىكتىڭ كەڭەسشىلەرى ا. الىبەكوۆ، ە. كاترەنوۆ، د. ساتىبالدين، ۋكراينا ورتالىق مەملەكەتتىك تاريحي مۇراعاتىنىڭ ديرەكتورى يۋ. فايزۋلين، مۇراعات قىزمەتكەرلەرى، سونداي-اق قازاقستاندىق بيزنەس وكىلدەرى قاتىستى.

«ۋكراينانىڭ ورتالىق مەملەكەتتىك تاريحي مۇراعاتىندا الەمدەگى ەڭ ۇلكەن ارميان- قىپشاق ەسكەرتكىشتەرىنىڭ جيناعى - XVI- XVII عاسىرلارداعى كامەنەتس- پودولسك ارميان ۆويتوۆسكيي سوتىنىڭ 28 اكت كىتابى ساقتالعان. بۇل بىرەگەي جازبا قۇجاتتار ورتالىق ازياداعى كوپتەگەن حالىقتاردىڭ، سونىڭ ىشىندە قازاقتاردىڭ، قىرعىزداردىڭ، وزبەكتەردىڭ دە كونە ءتىلى سانالاتىن، ءبىراق قازىر جوعالىپ بارا جاتقان كونە ارميان-قىپشاق تىلىندە جازىلعان. وسى مۇرانى ساقتاۋ جانە ولاردىڭ زەرتتەۋ جۇمىستارىن جەڭىلدەتۋ ماقساتىندا ۋكراينانىڭ ورتالىق مەملەكەتتىك تاريحي- مادەني مۇراعاتى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۋكرايناداعى ەلشىلىگى ارقىلى قازاقستاننىڭ عىلىمي جانە وقۋ مەكەمەلەرىنە قىپشاق كىتاپتارىنىڭ سيفرلىق كوشىرمەلەرىن بەرەدى. بولاشاقتا بىرلەسكەن كۇش-جىگەردىڭ ارقاسىندا بۇل بىرەگەي تاريحي مۇرا يۋنەسكو-نىڭ بۇكىلالەمدىك مۇرا تىزىمىنە ەنەدى دەپ ۇمىتتەنەمىز» دەپ اتاپ ءوتتى ۋكراينانىڭ ورتالىق مەملەكەتتىك تاريحي مۇراعاتىنىڭ ديرەكتورى يۋ. فايزۋلين.

ەلشىلىك وكىلدەرى ۋكراينانىڭ ورتالىق مەملەكەتتىك تاريحي-مادەني مۇراعاتى قىزمەتكەرلەرىنە جانە جەكە يۋ. فايزۋلينگە اتقارىلعان اۋقىمدى جۇمىستار ءۇشىن العىستارىن ءبىلدىرىپ، قىپشاق نەمەسە پروتوقازاق ءتىلى ەۋرازيانىڭ كەڭ ايماعىنداعى جالپى قارىم- قاتىناس ءتىلى بولعانى تۋرالى دالەلدەردى ەسكەرە وتىرىپ، كىتاپتاردىڭ ءارى قاراي عىلىمي زەرتتەۋلەر ءۇشىن قۇندىلىعىن اتاپ ءوتتى.

ەستەرىڭىزگە سالا كەتسەك، مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقايەۆ ارمەنياعا رەسمي ساپارى اياسىندا مەسروپ ماشتوتس اتىنداعى ماتەناداران كونە قولجازبالار عىلىمي- زەرتتەۋ ينستيتۋتىنا بارعان ەدى. پرەزيدەنتكە عىلىمي- زەرتتەۋ ينستيتۋتىندا ساقتاۋلى تۇرعان قىپشاق قولجازبالارى كورسەتىلدى. سوڭعى جىلدارى ارميان عالىمدارىنىڭ كومەگىمەن ماتەناداران قورىنان ورتالىق ازيا جانە قازاقستان تاريحىنا قاتىستى 40 كونە ەڭبەكتىڭ كوشىرمەلەرى الىندى.

مۇنان بولەك، قاسىم- جومارت توقايەۆ ارمەنيا پرەمەر-ءمينيسترى نيكول پاشينيانمەن كەلىسسوزدەردەن كەيىنگى ب ا ق وكىلدەرىنە ارنالعان بريفينگتە ەلىمىزدىڭ ارمەنيامەن مادەني-گۋمانيتارلىق بايلانىستى نىعايتۋعا باسا ءمان بەرەتىنىن ايتتى.

«بيىل قازاقستاندا ارمەنيانىڭ مادەنيەت كۇندەرى وتەدى. بۇل ماڭىزدى ءىس-شارا حالىقتارىمىزدى جاقىنداتا تۇسەتىنى ءسوزسىز. اسىرەسە، رۋحاني بايلانىستارىمىزدى جانداندىرماق. سونداي- اق قۇرمەتتى ارمەنيا پرەمەر- مينيسترىمەن ەريەۆان قالاسى كوشەلەرىنىڭ بىرىنە ۇلى ابايدىڭ ەسىمىن بەرۋ تۋرالى كەلىسىمگە كەلدىك. ال استانانىڭ ءبىر كوشەسىنە ارميان ءالىپبيىنىڭ نەگىزىن قالاۋشى، اۋليە مەسروپ ماشتوتستىڭ اتى بەرىلەتىن بولدى. وعان قوسا ارميان قارپىمەن جازىلعان قىپشاق تىلىندەگى قولجازبالاردى زەرتتەيتىن عىلىمي توپ قۇرۋ تۋرالى باستامانى قۇپتادىق. ونى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى جانە ەريەۆان مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتى بىرلەسىپ جۇزەگە اسىرادى»، - دەگەن ەدى پرەزيدەنت.

ايتا كەتەرلىگى، كامەنەتس- پودولسك ارميان ۆويتوۆسكي سوتىنىڭ ارميان-قىپشاق تىلىندە جازىلعان ەسەپكە الۋ كىتاپتارىنىڭ سيفرلىق كوشىرمەلەرىن الۋعا ل. ن. گۋميليەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ، سونداي اق ەجەلگى جانە ورتاعاسىرلىق تاريحقا قاتىستى قۇجاتتاردى ساقتاۋعا ماماندانعان الماتى قالاسىنداعى ورتالىق مەملەكەتتىك مۇراعات عالىمدارى قىزىعۋشىلىق تانىتىپ وتىر. جالپى، 2018 -جىلدىڭ قىركۇيەگىندە ەۇۋ رەكتورى ەرلان سىدىقوۆ جانە ۋنيۆەرسيتەتتىڭ عالىمدارى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ارمەنياداعى سول كەزدەگى توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى تيمۋر ۋرازايەۆتىڭ شاقىرتۋىمەن ەريەۆانعا ساپار جاساعان بولاتىن. دەلەگاتسيا ماتەناداران كونە قولجازبالار ينستيتۋتىندا بولىپ، دوڭگەلەك ۇستەل قورىتىندىسىندا قازاقستان مەن ارمەنيا رەسپۋبليكالارىنىڭ سيرەك قولجازبالار ينستيتۋتتارى اراسىندا ىنتىماقتاستىق تۋرالى مەموراندۋمعا قول قويىلعان ەدى.

ل. ن. گۋميليەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى تۇركى تانۋ كافەدراسىنىڭ زەرتتەۋشى عالىمدارى تاراپىنان ارميان- قىپشاق ەسكەرتكىشتەرىن تىڭعىلىقتى زەرتتەۋ قولعا الىنىپ، ارميان جازۋلى قىپشاق جازبا مۇرالارىنىڭ تىلدىك ەرەكشەلىكتەرىن ايقىنداۋعا بايلانىستى ماگيسترلىك، دوكتورلىق (PhD) ديسسەرتاتسيالار قورعالدى. «قىپشاقتار: تاريحى، مادەنيەتى، ارميان گرافيكاسىنداعى ءتىلى»، «ارميان- قىپشاق ەسكەرتكىشتەرى تىلىندەگى امبەباپتىق پەن ەرەكشەلىك» عىلىمي جوبالارى جۇزەگە اسىرىلۋدا. تابىلعان دەرەكتەر ارميان- قىپشاق ماسەلەسىنە قاتىستى عىلىمي ىزدەنىستەر اياسىن كەڭەيتەرى انىق.

ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى