قازاقشا ءبىلۋ قيىن با؟

اۋىل ەل قازاقىلىقتان الىستاي قويماعانمەن قالاداعى كوپ جۇرتتىڭ ءتىلى ءدۇبارا. ونىڭ ۇستىنە ۋرباندالۋ ۇدەرىسى دە قارقىن الىپ كەلەدى. ال اۋىلدا ادام ازايعان سايىن قازاقشامىز دا كۇلبىلتەنە تۇسە مە دەگەن ۋايىم كوپ. ەندىگى بارىمىز وسى قاسيەتتى انا ءتىلىمىزدى قالاي ساقتاپ قالۋعا بولادى؟ تالاي ەل مەزگىل وتكەن سايىن ءتىلىن، ودان ءارى ءوزىن جوعالتىپ جاتىر. ءبىز قايتەمىز؟ بۇدان شىعار جول قانداي؟

2023 -جىلى ەلدەگى قازاق ءتىلىن بىلەتىن حالىقتىڭ ۇلەسى 92 پايىزدان 81 پايىزعا دەيىن تومەندەگەن. بۇل عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم مينيستىرلىگى ءتىل ساياساتى كوميتەتى جۇرگىزگەن الەۋمەتتىك زەرتتەۋدىڭ قورتىندىسى. قالاداعى قازاقتىڭ ءتىل كەمشىندىگىن دالەلدەۋ ءۇشىن مىسال ىزدەپ قاجەتى جوق. سىرت كوزگە دە انىق كورىنەدى.

ءتىلدىڭ جەتىمسىرەۋىنە سەبەپ كوپ. قازاقشا كونتەنت از. كەزىندە وزگە تىلدە وقىعان اتا- انا بالاسىنا ءسوز ۇيرەتە المايدى. ايتەۋىر سىلتاۋ كوپ. سوسىن تاعى ءبىر سەبەپ بىلتىر 370 مىڭعا جۋىق ءسابي دۇنيەگە كەلسە، ونىڭ 9 پايىزى ەتنوسارالىق وتباسىندا ءومىر ەسىگىن اشقان. ياعني 31 مىڭ ءبۇلدىرشىننىڭ اتا- اناسى ءار ءتۇرلى ۇلت وكىلدەرى. قاتاردا قازاقتىڭ قاراكوزدەرى دە بار.

امانجول قالىش، ەتنوگراف:

- ۇلت ارالاس نەكە ءبىزدىڭ مەملەكەتكە ەڭ كۇردەلى بولىپ وتىرعانى - ەكىنشى ۇرپاق. ولار ءوزىن كىم بولىپ سەزىنەدى؟ قازاق بولىپ سەزىنى مە، باسقا نەگە نەتىپ وتىر ما؟ ءبىزدىڭ ءتىلىمىزدى بىلە مە؟ بىلمەي مە؟ ءسويتىپ، ەلدەگى ءار ونىنشى ءسابي ارالاس نەكەدەن تۋادى.

جىل سايىن شامامەن 120 جۇپ شاڭىراق كوتەرسە، ونىڭ 17 پايىزى ەتنوسارالىق وتباسى. ەلدەگى ەستايلار وزگە ۇلتتىڭ قورلاندارىنا قوسىلىپ، قىز جىبەكتەر شەتەلدىك تولەگەندەرگە تۇرمىسقا شىعۋدى جيىلەتكەن. سوسىن ەلدە ءومىر بويى تۇرىپ كەلە جاتقان وزگە جۇرت تۇرماق، ءوزىمىزدىڭ قاراكوزدەردىڭ كوبى تىلگە شورقاق.

ءتىلدى بالاعا مەكتەپ قابىرعاسىندا ۇيرەتۋ كەرەك ەكەنى انىق. ءبىراق ەلدەگى 7964 مەكتەپتىڭ 4032- ءسى عانا قازاقشا. 2143- ءى ارالاس، 999-ى ورىس، بەسەۋى ۇيعىر، 6 - اۋى اعىلشىن تىلىندە ساباق بەرەدى. ال وزگە تىلدە ساباق وقىپ جۇرگەن وقۋشىلار قازاقشا بىلەدى دەۋگە كەلمەيدى.

جوەل ادامسون، شەتەل ازاماتى:

- مىسالى، امەريكادا ءبارى مەكتەپتەردە اعىلشىن ءتىلىن ءبىلۋ كەرەك. جىل سايىن بالالاردى تەكسەرۋ ولار دەڭگەيى اعىلشىن ءتىلىن بىلمەي كەلەسى سىنىپقا وتپەيدى. ءارى قاراي وقۋعا بولمايدى. سەبەبى ءبارى بالالاردى مەكتەپ بىتىرگەننەن كەيىن ولاردا جۇمىس اعىلشىن تىلىندە جۇمىس ىستەۋ كەرەك.

ۇكىمەتكە دە وكپە جوق. وسى تىلگە دەپ قىرۋار قارجى ءبولىپ كەلەدى. ءتۇرلى باعدارلامالاردى جۇزەگە اسىردى. ەندىگى ءبىر ءۇمىت: كەلەر جىلدان باستاپ مەملەكەتتىك تىلدەگى تەلەراديوباعدارلامالاردىڭ ۇلەسى 55، 2027 -جىلدان باستاپ 60 پايىزدان كەم بولماۋعا ءتيىس. بۇدان بولەك، حالىقتىڭ تىلگە دەگەن قۇرمەتى ارتسا ارالاس مەكتەپتەر دە ازايادى دەگەن سەنىم دە جوق ەمەس.

24.kz

ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى