قازاقپارات رەداكتورىنىڭ قاراقالپاقستان قازاقتارى جايلى كىتابى جارىق كوردى
استانا. KAZINFORM - الماتىداعى «Atameken» باسپاسىنان «بەسقالا كىتاپحاناسى» سەرياسىمەن قاراقالپاقستان قازاقتارىنان شىققان بەلگىلى ادامدار تۋرالى «تۇلعالار مەن تاعىلىم» اتتى كىتاپ شىقتى، دەپ حابارلايدى Kazinform ءتىلشىسى.
الماتىداعى «Atameken» باسپاسىنان قاراقالپاقستاننان شىققان بەلگىلى ادەبيەت، مادەنيەت جانە سپورتتاعى تانىمال تۇلعالار تۋرالى «تۇلعالار مەن تاعىلىم» اتتى كىتاپ جارىق كوردى.
«بەسقالا كىتاپحاناسى» سەرياسىمەن شىعىپ وتىرعان بۇل كىتاپ - قاراقالپاقستان قازاقتارى تۋرالى مول مالىمەت بەرەتىن العاشقى كىتاپ سانالادى. كىتاپ اۆتورلارى - اقىن ادەبيەتتانۋشى، ت. ايبەرگەنوۆ اتىنداعى سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى احمەت ءومىرزاق پەن بەلگىلى جازۋشى، ع. مۇسىرەپوۆ اتىنداعى سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى، Kazinform اگەنتتىگىنىڭ رەداكتورى بەگابات ۇزاقوۆ.
كىتاپتىڭ العى ءسوزىن جازعان بەلگىلى جۋرناليست - عابيت مۇسىرەپ.
كولەمى 14 باسپا تاباقتان ارتىق ەڭبەككە ەنگەن 27 ماقالا، 9 سۇحباتتا اۆتورلار بەسقالا (قاراقالپاق ەلىنىڭ بەيرەسمي اتاۋى - اۆتور ) ەلىندە بولعان تاريحي وقيعالاردى ءوز ماقالالارىنا وزەك ەتىپ، 1929 -جىلى كەڭەس وكىمەتىنە قارسى كوتەرىلىسكە شىققان تاقتاكوپىر قازاقتارى جايىندا («الىپ يمپەرياعا العاشقى قارسىلىق»)، حورەزم، قاراقالپاق ايماعىندا قۇرىلعان تاۋەلسىز رەسپۋبليكاداعى قانداستارىمىزدىڭ ءرولى تۋرالى («حورەزم رەسپۋبليكاسىنداعى قازاقتار ءھام جويىلعان رەسپۋبليكا») دەرەگى مول ماتەريالدارى جاريالانعان.
سونىمەن بىرگە بەسقالادان شىققان ماقاش بالماعامبەتوۆ، پليس نۇرپەيىسوۆ، ءىنيات ناۋرىزبايەۆ، جۇمان قاراقۇلوۆ، جۇماعالي قالدىقارايەۆ سەكىلدى كەڭەس وداعىنىڭ باتىرلارى، «داڭق» وردەنىنىڭ تولىق كاۆالەرى ءالىمباي امانبايەۆ («بەسقالانىڭ بەس باتىرى»، «التىنشى باتىر امانبايەۆ»)، Ⅱ دۇنيەجۇزىلىك سوعىس كەزىندە روكوسسوۆسكي ديۆيزياسىندا سوعىسىپ، كەيىن بەيبىت كۇندە قاراقالپاقستاننىڭ ءدىن ءمينيسترى بولعان جۇمامۇرات ەرەكەشوۆ 1986 -جىلعى الماتىداعى جەلتوقسان كوتەرىلىسىنىڭ قاھارمانى، سول وقيعا بايلانىستى ق. رىسقۇلبەكوۆ، ج. تايجۇمايەۆ، ق. كۇزەمبايەۆتارمەن بىرگە ۇزاق مەرزىمگە سوتتالعان تۇگەلباي تاشەنوۆ («اتۋ جازاسىنان امان قالعان تۇگەلباي تاشەنوۆ») جايلى ماقالا-سۇحباتتار قيىن شاقتاردا ۇلتتىق نامىسىنا سىزات تۇسىرمەگەن ەرلەردىڭ بەينەسىن تانىتادى.
قاراقالپاق ەلىندە مەملەكەتتىك لاۋازىمداردا قىزمەت ەتىپ، كەيىن اتاجۇرتىنا قونىس اۋدارعان، ادەبيەتىمىزدە ورنى بار قالامگەرلەر: عالىم، جازۋشى ءازيزا نۇرماحانوۆا («قيىردان جەتكەن قارلىعاش»)، جازۋشى، دراماتۋرگ، اۋدارماشى، كينوسسەناريست، اتاقتى «انا تۋرالى اڭىز» كينوسىنىڭ سسەناريىن جازىپ كۇللى ك س ر و-عا تانىلعان جۇماباي تاشەنوۆ («قوس حالىقتىڭ ارىسى») جايلى ماقالالار قاراقالپاقستاندا تۋعان قانداستارىمىزدىڭ دارىندارىن پاش ەتسە، كىتاپتاعى «جەيحۋننىڭ جويقىن جىر- تولقىندارى» اتتى شولۋ ماقالادا سول ەلدەن شىققان قازاق اقىندارى تۋرالى مول مالىمەت بەرىلگەن.
ودان ءارى ايتساق، اتالعان كىتاپتا ەڭبەكتەرى جايىندا ارنايى ماقالالار ارنالعان عالىمدار - تاريحشى عالىم، تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى، كەنەسارى قاسىموۆ كوتەرىلىسى تۋرالى عىلىمي ديسسەرتاتسيا قورعاعانى ءۇشىن قۋدالانىپ، عىلىمي ەڭبەگى 66 جىلدان سوڭ بارىپ جارىق كورگەن ەلتوق دىلمۇحامەدوۆ، تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى، پروفەسسور، قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇلتتىق اكادەمياسىنىڭ قۇرمەتتى اكادەميگى ۋاحيت شالەكەنوۆ، بەلگىلى فيزيك عالىم، ءال-فارابي اتىنداعى مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى، قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى ءراتباي مىرزاقۇلوۆ وتاندىق عىلىمعا ولجا سالعان قايراتكەرلەر.
ال اتاقتى سپورتشىلار - ۇلتتىق كۇرەستەن ورتا ازيا مەن قازاقستاننىڭ تۇڭعىش ابسوليۋت چەمپيونى ءابيبوللا سادىقوۆ، قاراقالپاق ەلىندە سامبو كۇرەسىنىڭ نەگىزىن سالۋشى، كەڭەس وداعى كولەمىندە تالاي بايراقتى باسەكەدە توپ جارعان پالۋان شورابەك مۇستافايەۆ، ۋ-شۋ ساندادان ەۆروپا چەمپيونى كامال مانابەكوۆ، بوكستان وليمپيادانىڭ ەكى دۇركىن كۇمىس جۇلدەگەرى، ازيا چەمپيونى ادىلبەك نيازىمبەتوۆ، بيلياردتان ەكى دۇركىن الەم چەمپيونى ەرنار شىمبايەۆ - قازاق سپورتىنىڭ تۋىن بيىكتە ۇستاعاندار ەكەنى كىتاپ ماتەريالدارىندا جان-جاقتى اشىلعان.
قاراقالپاق جەرىندە قازاق مۋزىكاسىنىڭ الەۋەتىن تانىتقاندار: قازاقتىڭ جىراۋلىق ونەرىن دامىتۋعا كوپ ەڭبەك سىڭىرگەن قاراساي جىراۋ ءابدىمۇرات ۇلى، وسەرباي جىراۋ سارسەنباي ۇلى، قاراقالپاقستان جانە وزبەكستان حالىق ءارتىسى اكتەر زەينەل پيازوۆ جانە ونىڭ نەمەرەسى، وزبەكستاننىڭ حالىق ءارتىسى، الەمنىڭ ۇلكەن تەاترلارىندا ءان سالعان تالانتتى وپەرا ءانشىسى جەڭىسبەك پيازوۆ، بەسقالا قازاقتارىنىڭ مۋزىكالىق ونەرىن زەرتتەپ، سول جاقتاعى قازاقتاردىڭ جىراۋلىق، انشىلىك، كۇيشىلىك ونەرى تۋرالى بىرنەشە كىتاپ شىعارعان جاس عالىم كۇنقوجا قايرۋللا سەكىلدى ونەرپازداردىڭ ەلىمىزدىڭ ءتۇرلى سالاسىندا جەتىستىككە جەتكەندىگى دە ماقالا-سۇحباتتاردا كورسەتىلگەن.
سونىمەن بىرگە، ءتۇرلى سالادا تانىلعان تۇلعالار: قازاقستان جوعارعى كەڭەسى پرەزيديۋمىندا جاۋاپتى قىزمەتتەر اتقارعان، «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تاۋەلسىزدىگى تۋرالى زاڭىنا» ىلەسپە اۋدارما جاساعان لينگۆيست ەسەنقۇل سافۋاني، قازاقستاندى باسقارعان د. ا. قونايەۆ پەن ن. نازاربايەۆتىڭ جەكە كۇزەتشىسى بولعان، قازاقستان ۇ ق ك «ارىستان»، قازاقستان ءى ءى م- نە قاراستى «سۇڭقار» ارناۋلى جاساقتارىن قۇرۋعا قاتىسقان جانە سولاردى باسقارۋشىلاردىڭ ءبىرى بولعان امانعالي باتالوۆ، رەجيسسەر، حالىقارالىق «مير چەرەز كۋلتۋرى» سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى ەلزا دىلمۇحاممەدوۆا، سۋرەتشى، قاراقالپاقستانعا ەڭبەك سىڭىرگەن مادەنيەت قىزمەتكەرى، وزبەكستان رەسپۋبليكاسى كوركەمونەر اكادەمياسى سۋرەتشىلەر بىرلەستىگىنىڭ مۇشەسى، وزىندىك ستيلى بار سۋرەتشى رەتىندە ەلىنەن تىس جەرلەرگە تانىلعان ساحي جاناحمەتوۆ، ت. ب. تۋرالى ماتەريالدار دا كىتاپتىڭ قۇندىلىعىن اشا تۇسەدى.
ا. ءومىرزاق پەن ب. ۇزاقوۆتىڭ «تۇلعالار مەن تاعىلىم» كىتابى «بەسقالا كىتاپحاناسى سەرياسىمەن جارىق كورگەن، سول ەلدەن شىققان تۇلعالى قازاقتاردى تانىتۋ ءۇشىن شىعىپ وتىرعان العاشقى كىتاپ. بۇل سەريامەن شىعاتىن ەندىگى كىتاپتار قاراقالپاقستاندا دۇنيەگە كەلگەن اقىن-جازۋشىلار مەن دراماتۋرگتاردىڭ، سىنشىلاردىڭ ەڭبەكتەرىمەن جالعاسپاق. ءسويتىپ، «بەسقالا كىتاپحاناسى» سەرياسى ەلىمىزدە شىققان «سىرداريا كىتاپحاناسى»، «اتىراۋ اقىن- جازۋشىلارىنىڭ كىتاپحاناسى»، «ماڭعىستاۋ اقىن- جازۋشىلارى كىتاپحاناسى»، «التاي- ەرتىس كىتاپحاناسى»، «تۇركىستان كىتاپحاناسى»، ت. ب. سەريالىق كوپ تومدىقتار قاتارىنا قوسىلىپ، قازاق رۋحانياتىن بايىتا تۇسپەك.
اۆتور
جاراسقان نۇرىبايەۆ
