قارتتار كۇنى: قازاقستاندا قانداي الەۋمەتتىك قولداۋ كورسەتىلەدى

قاي وڭىردە قاريالار كوپ

2025 -جىلعى 1-قىركۇيەكتەگى جاعداي بويىنشا، قازاقستاندا 2 ميلليون 370 مىڭ زەينەتكەر بار. ونىڭ ىشىندە ايەلدەر سانى ەكى ەسە باسىم: 883106 ەر جانە 1626433 ايەل بار.

2024 -جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ەلىمىزدە 65-تەن اسقان ەگدە جاستاعى حالىق ۇلەسى 9,2 پايىزكە جەتكەن. اسىرەسە سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا ەگدە جاستاعى حالىقتىڭ ۇلەسى - 15,7 پايىز، شىعىس قازاقستان وبلىسىندا - 16,3 پايىز، قوستاناي وبلىسىندا - 14,1 پايىز بولىپ وتىر. سولتۇستىك وڭىرلەردە حالىقتىڭ قارتايۋىنىڭ نەگىزگى فاكتورى - جاستاردىڭ كوشى- قونى.

ال 100 جانە ودان دا ۇلكەنىرەك جاستاعى 448 ازامات بار. ەڭ جاسى ۇلكەن قازاقستاندىق ۇلىتاۋ وبلىسىندا تۇرادى، ول 115 جاسقا تولعان تۋعان كۇنىن اتاپ ءوتتى.

ءجۇز جاسقا تولعانداردىڭ ەڭ كوپ سانى ەلىمىزدىڭ ەڭ ءىرى قالاسى الماتىدا تۇرادى، وندا 100 جانە ودان جوعارى جاستاعى 58 ادام بار. ۇزاق ءومىر سۇرۋشىلەر سانى بويىنشا ەكىنشى ورىندا - تۇركىستان وبلىسى. وندا 100 جاستان اسقان 53 ادام تۇرادى. ءال ۇشىنشى ورىندا - الماتى وبلىسى، وندا 100 جاساعان 37 ادام بار.

ق ر 45 ستاتسيونارلىق ۇلگىدەگى مەملەكەتتىك ورتالىقتاردا (قارتتار ۇيلەرىندە) 3547 زەينەتكەر تىركەلگەن. ونىڭ ىشىندە 2058 (58 پايىز) ەر جانە 1489 (42 پايىز) ايەل تۇرىپ جاتىر.

سونداي-اق، ق ر الەۋمەتتىك كودەكسىنە سايكەس، تابىسى كۇنكورىس دەڭگەيىنەن تومەن تۇراتىن ازاماتتارعا اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك كورسەتۋ قاراستىرىلعان. 2025 -جىلدىڭ 1-قىركۇيەگىندە 270,6 مىڭ ادامعا ا ا ك كورسەتىلدى، ونىڭ ىشىندە زەينەتكەرلەر سانى - 632 ادام.

زەينەتاقى قالاي تاعايىندالادى

جىل باسىنان بەرى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 2 تريلليون 804,4 ميلليارد تەڭگە سوماسىنا زەينەتاقى تولەندى، ونىڭ ىشىندە بازالىق زەينەتاقى تولەۋگە - 907,4 ميلليارد تەڭگە، ىنتىماقتى زەينەتاقى تولەۋگە - 1 تريلليون 897 ميلليارد تەڭگە قاراستىرىلدى.

رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن تولەنەتىن جيىنتىق زەينەتاقىنىڭ ورتاشا مولشەرى 142894 تەڭگەنى قۇرادى، ونىڭ ىشىندە ىنتىماقتى زەينەتاقى مولشەرى - 95326 تەڭگە، بازالىق زەينەتاقى - 47568 تەڭگە.

2025 -جىلعى 1-قاڭتاردا بازالىق زەينەتاقى تولەمىنىڭ مولشەرى قر ۇلتتىق بانكى ايقىندايتىن ينفلياتسيانىڭ بولجامدى دەڭگەيىنە سايكەس 6,5 پايىزعا، ىنتىماقتى زەينەتاقى 8,5 پايىزعا، ياعني ينفلياتسيا دەڭگەيىنەن 2 پايىز عا وزا وتىرىپ ۇلعايتىلدى.

بۇدان باسقا مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا 2023 -جىلدان باستاپ بەس جىلدا ەڭ تومەن بازالىق زەينەتاقىنى ەڭ تومەن كۇنكورىس دەڭگەيىنىڭ 70 پايىزنا دەيىن، ەڭ جوعارى - 120 پايىزعا دەيىن جىل سايىن كەزەڭ- كەزەڭىمەن ارتتىرۋ جۇزەگە اسىرىلادى.

ماسەلەن، 2025 -جىلعى 1-قاڭتاردان باستاپ بازالىق زەينەتاقىنىڭ ەڭ تومەن مولشەرى ەڭ تومەن كۇنكورىس دەڭگەيىنىڭ 65 پايىزنان 70 پايىزعا دەيىن ۇلعايتىلدى، بۇل 32360 تەڭگەنى قۇراپ، ونىڭ ەڭ جوعارى مولشەرى ەڭ تومەن كۇنكورىس دەڭگەيىنەن 105 تەن 110 پايىزعا دەيىن ارتتىرىلىپ، 50851 تەڭگەنى قۇرايدى.

ەگەر ازاماتتىڭ زەينەتاقى جۇيەسىندەگى ءوتىلى 10 جىل نەمەسە ودان از بولسا، سونداي-اق مۇلدە جوق بولسا، بازالىق زەينەتاقى ەڭ تومەنگى كۇنكورىس دەڭگەيىنىڭ 70 پايىزنا تەڭ بولسا، سودان كەيىن 10 جىلدان اسقان ءار جىل ءۇشىن ونىڭ مولشەرى 2 پايىزعا ارتادى. ال ەگەر ءسىزدىڭ ءوتىلىڭىز 20 جىل بولسا، بازالىق زەينەتاقى تومەنگى كۇنكورىس دەڭگەيىنىڭ 90 پايىزىن قۇرايدى. ەڭبەك ءوتىلى 30 جىل نەمەسە ودان كوپ بولسا، كۇنكورىس دەڭگەيىنىڭ ەڭ جوعارعى مولشەرىندە ياعني 110 پايىز بەلگىلەنەدى.

الەۋمەتتىك كومەك كىمگە كورسەتىلەدى

قارتايۋ تابيعي پروتسەس بولعانىمەن، حالىقتىڭ جالپى سانىنا شاققاندا قارتتار سانىنىڭ ساقتالۋىن دەنساۋلىق ساقتاۋ، مەديتسينالىق جەتىستىكتەر مەن ەكونوميكالىق- الەۋمەتتىك دامۋ ناتيجەسى دەپ تە قاراۋىمىز قاجەت. قر الەۋمەتتىك كودەكسىنە سايكەس، قاريالارعا ارناۋلى الەۋمەتتىك قىزمەتتەردىڭ كەپىلدىك بەرىلگەن كولەمى ۇسىنىلادى. بۇل قىزمەتتەر ستاتسيونار، جارتىلاي ستاتسيونار، ۋاقىتشا بولۋ جانە ءۇي جاعدايىندا كورسەتىلەدى. نەگىزگى ماقسات - ومىرلىك قيىن جاعدايعا تاپ بولعان ازاماتتاردى الەۋمەتتىك بەيىمدەۋ جانە ينتەگراتسيالاۋ جانە ارناۋلى الەۋمەتتىك قىزمەتتەرگە مۇقتاج دەپ تانىلعان ادامدارعا (وتباسىلارعا) بيۋدجەت قاراجاتى ەسەبىنەن جۇرگىزىلەدى.

بۇل رەتتە ارناۋلى الەۋمەتتىك قىزمەتتەر زەينەت جاسىنا تولعان، وزىنە- ءوزى قىزمەت كورسەتۋگە قابىلەتسىز جانە دەنساۋلىق جاعدايى بويىنشا الەۋمەتتىك قىزمەتكە مۇقتاج جانە ەڭبەككە قابىلەتتى كامەلەتكە تولعان بالالارى، جۇبايى (زايىبى) جوق ادامدارعا كورسەتىلەدى.

«ەڭبەك رەسۋرستارىن دامىتۋ ورتالىعى» اق مالىمەتىنشە، بۇگىنگى كۇنى ارناۋلى الەۋمەتتىك قىزمەتتەر كورسەتەتىن ۇيىمداردا (ستاتسيونار، جارتىلاي ستاتسيونار، ۇيدە جانە ۋاقىتشا بولۋ نىساندارىندا) 36 مىڭنان استام زەينەتكەر قىزمەت العان. مۇندا دا ايەلدەر سانى (27460) ەرلەرگە قاراعاندا (8684) كوبىرەك.

الەۋمەتتىك جۇمىسكەرلەر 8 قىزمەت ءتۇرىن كورسەتەدى: الەۋمەتتىك-تۇرمىستىق، الەۋمەتتىك- پسيحولوگيالىق، الەۋمەتتىك- پەداگوگيكالىق، الەۋمەتتىك-قۇقىقتىق، الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق، الەۋمەتتىك-مادەني، الەۋمەتتىك- ەڭبەك جانە الەۋمەتتىك- مەديتسينالىق. ولاردى تاعايىنداۋدا قىزمەت الۋشىلاردىڭ جاسى مەن دەنساۋلىعى، جەكە وڭالتۋ باعدارلاماسى جانە قوزعالىس بەلسەندىلىگىنىڭ تومەندەۋى مەن تۇرمىس جاعدايى مىندەتتى تۇردە ەسكەرىلەدى.

ءۇي جاعدايىندا وزىنە-ءوزى قىزمەت كورسەتۋگە كومەك؛ ۇيدەن تىس جەردە سۇيەمەلدەۋ (مەديتسينالىق ۇيىمدار، مادەني ءىس-شارالار، بوس ۋاقىتتى ۇيىمداستىرۋ)؛ الەۋمەتتىك قامسىزداندىرۋ بويىنشا كەڭەس بەرۋ؛ قۇجاتتاردى، جاردەماقىلاردى، جەڭىلدىكتەردى، شاعىمداردى راسىمدەۋگە كومەك كورسەتۋ؛ تەگىن زاڭگەرلىك كومەك الۋعا جاردەمدەسۋ سەكىلدى قىزمەتتەر ۇسىنىلادى.

2025 -جىلعى 1-قاڭتاردان باستاپ قازاقستاندا ارناۋلى الەۋمەتتىك قىزمەتتەر كورسەتەتىن ۇيىمداردى ليتسەنزيالاۋ ەنگىزىلدى. بۇگىنگە دەيىن 94305 ادامعا قىزمەت كورسەتەتىن 587 ۇيىمعا ليتسەنزيا بەرىلدى.

بەلسەندى ۇزاق ءومىر ءسۇرۋ ورتالىقتارى

قارت بۋىنعا قامقورلىق جاساۋ، ولاردىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن جاقسارتۋ، الەۋمەتتەندىرۋ جانە بوس ۋاقىتىن ۇيىمداستىرۋ - مەملەكەتتىك ساياساتتىڭ باسىم باعىتتارىنىڭ ءبىرى بولىپ قالا بەرەدى. ازاماتتاردى بەلسەندى ۇزاق ءومىر سۇرۋگە تارتۋ ماقساتىندا ەڭبەك مينيسترلىگى بارلىق وڭىردە بەلسەندى ۇزاق ءومىر ءسۇرۋ ورتالىقتارىن اشتى.

بۇل ورتالىقتار «ءبىر تەرەزە» قاعيداتى بويىنشا ءۇش باعىتتا جۇمىس ىستەيدى: بەلسەندى ۇزاق ءومىر ءسۇرۋ، دەنساۋلىق مادەنيەتى جانە قوعاممەن بايلانىس. بۇگىندە ەلىمىز بويىنشا 127 ورتالىق جۇمىس ىستەيدى. قالالاردا - 64, اۋىلدىق جەرلەردە - 63 ورتالىق زەينەتكەرلەرگە تەگىن قىزمەت كورسەتەدى.

جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ مالىمەتىنشە، بيىلعى جىلدىڭ 2-توقسانىندا 116354 قىزمەت الۋشىعا شامامەن 649245 ءتۇرلى قىزمەت كورسەتىلىپ، 2915 ءىس-شارا وتكىزىلكەن. اتقارىلعان جۇمىستاردىڭ ناتيجەسىندە ەگدە جاستاعى بەلسەندى ازاماتتاردىڭ سانى ارتىپ، ولاردىڭ دەنساۋلىعى مەن پسيحوەموتسيونالدىق مارتەبەسىنىڭ جاقسارعانى بايقالدى. بۇل باعىتتاعى جۇمىس جالعاسادى.

اۆتور

ايجان سەرىكجان قىزى

ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى