قالتايدىڭ قالجىڭدارى
استانا. قازاقپارات - قالامگەرلىگىنەن باسقا، قالتاي اعا قالىڭ قازاققا وتكىر ازىلدەرىمەن، استارلى قالجىڭدارىمەن دە كەڭ تانىلعان. قاتارلاس-قالامداستارىنىڭ ايتۋىنشا، قالاعاڭنىڭ قالجىڭدارى تاباندا ايتىلىپ، قالىڭ جۇرتقا تەز تارايدى ەكەن. ونىڭ حاتقا تۇسكەن ءبىرشاماسى ەكى رەت باسىلعان «قالتايدىڭ قالجىڭدارى» دەگەن كىتاپقا ەنگەن. ءبىز Tْurkistan گازەتىنىڭ 30 جىلدىق مەرەكەسىنە وراي وسى باسىلىمنىڭ نەگىزىن سالعان قالتاي مۇحامەدجانوۆتىڭ بىرنەشە قالجىڭدارىن ۇسىنىپ وتىرمىز.
ءبىر اياقپەن باسقارۋ
90-جىلدىڭ باس كەزى. قالتاي مۇحامەدجانوۆ «زامان- قازاقستان» گازەتى مەن «ارا» جۋرنالىنا تەل رەداكتور بولىپ جۇرگەن كەزى ەكەن. سول تۇستا قالاعاڭ اياعى اۋىرىپ، ءبىر اياعىن اقساڭداي باسىپ جۇرگەندە ءبىر قۇرداسى: «اي، قالتاي، ءبىرى - اۋرۋ، ءبىرى - ساۋ انداعى اياقپەن ەكى ۇجىمدى باسقارۋ قيىن عوي، گازەتتىڭ نە جۋرنالدىڭ بىرەۋىن بىزگە بەرسەڭشى» دەپتى قاعىتىپ.
سوندا قالاعا: «يەكتەرىڭ قىشىماسىن! ەكى اياعى جوق رۋزۆەلت امەريكانى 12 جىل بيلەگەندە، مەن ءبىر اياقپەن تۋلاقتاي ءبىر گازەت پەن توقىمداي ءبىر جۋرنالدى باسقارا المايدى دەيسىڭ بە؟» دەپ دەس بەرمەپتى.
بولار-بولماس رەداكتور
«جاڭا فيلم» جۋرنالىنا رەداكتور بوپ تۇرعاندا قاتارلاستارى قالتايدان: «قالەكە، قايدا جۇمىس ىستەيسىڭ؟» دەپ سۇراپتى. ولاردىڭ كوكەيىن تانىپ، قىزمەتىن قومسىنىپ تۇرعانىن سەزگەن قالاعاڭ دا ويلانىپ جاتپاي: «ە-ە، تولار-تولماس جۋرنالدىڭ بولار-بولماس رەداكتورىمىن» دەگەن كورىنەدى.
مەدوسموترمەن الىنعان
حالىقارالىق ايەل-قىزدار كۇنىنە ارنالعان وتىرىسى ۇستىندە شەرحان مۇرتازا:
- پاي-پاي، قالاعا! گازەتىڭىزدىڭ قىزدارىن كونكۋرسپەن تاڭداپ العانبىسىز؟ بىرىنەن ءبىرى وتكەن سۇلۋ عوي، - دەپتى Tْrkistan گازەتىنىڭ باس رەداكتورى قالتاي مۇحامەدجانوۆقا ازىلدەپ.
قالاعاڭ دا ونى ءىلىپ اكەتىپ:
- شاكە، قىزداردىڭ ءبارى مەدوسموتردان وتكەن. اتتەڭ، مەدوسموترسىز العان ءبىزدىڭ كەمپىر سىر بەرىپ ءجۇر، ناۋقاستانا بەرەدى، - دەپتى.
ارتتىڭ قۇنىن ءبىلۋ
شالباي قۇلماحانوۆ الماتى قالاسىنىڭ اكىمى بولىپ تۇرعان كەزى ەكەن. قالتاي مۇحامەدجانوۆ الدىندا ءبىر رەت ونىڭ قابىلداۋىندا بولىپ، Tْrkistan گازەتىنە قارجى سۇراپ العان ەكەن. كەيىن گازەتكە تاعى اقشا كەرەك بولعاندا شالبايعا تاعى بارىپتى. ءبىراق ونىڭ كابينەتىنە بەتىن ەسىككە قاراتىپ، ارتىمەن كىرىپتى. اكىم ورنىنان اتىپ تۇرىپ:
- ءسىز كىمسىز؟ - دەسە، قالاعاڭ:
- مەن قالتايمىن. انەۋكۇنى الدىممەن كىرىپ Tْrkistan-عا كوپ قارجى العانمىن، ەندى ارتىمنىڭ قۇنىن بىلگىم كەلەدى. ارتىما نە كومەگىڭىز بار، - دەگەن ەكەن، ساسىپ قالعان قۇلماحانوۆ:
- سىزگە قانشا قارجى كەرەك ەدى... سىزگە قانشا قارجى كەرەك ەدى، - دەي بەرىپتى ساسقانىنان.
سەن تۋعان روددومعا(پەرزەنتحاناعا) ۇقسامايدى
قازاقستان ورتالىق پارتيا كوميتەتىندە ءبىر ءبولىمىنىڭ باستىعى قالتاي مۇحامەدجانوۆپەن اڭگىمەلەسىپ وتىرعانىندا، قالاعاڭ باتىلداۋ سويلەپ جىبەرسە كەرەك، الگى جىگىت قالامگەردىڭ استارلى قالجىڭىن جاقتىرماي شامدانىپ:
- قالەكە، شاڭىراققا قاراڭىز! - دەسە، قالاعاڭ موينىن ول جاققا بۇرىپ، بۇل جاققا ءبىر بۇرىپ قاراپ، سوسىن توبەگە ءبىر قاراپ:
- شىراعىم، بۇل شاڭىراق سەن تۋعان روددومعا ۇقسامايدى، - دەپتى.
اڭشىنىڭ ءيتى سياقتى
قالتاي بىردە قازاقستان ورتالىق كوميتەتىنىڭ حاتشىسى مەڭدىبايەۆتىڭ قابىلداۋىندا بولىپتى. ونى ەستىگەن تۇستاستارى:
- قالەكە، مەڭدىبايەۆتا بولىپسىز. ەكىنشى حاتشىمەن ورىسشا سويلەستىڭىز بە، الدە قازاقشا سويلەستىڭىز بە؟ - دەپ سۇراپتى.
- ورىسشاعا اعىپ تۇر ەكەن سابازىڭ. ءبىراق مەنىڭ قازاقشامدى ءتۇسىندى.
- قازاقشا بىلمەي مە سوندا؟
- بىلمەيدى، ءبىراق اڭشىنىڭ ءيتى سەكىلدى اككى نەمە تۇسىنەدى ەكەن، - دەپتى قالتاي.
جاقىن تۋىسىم - سيماشكو!
1983 -جىلى دىنمۇحامەد قونايەۆ قالتايدى كابينەتىنە شاقىرىپتى. ەرتەسىنە سەكرەتارياتتا قالاعاڭنىڭ ماسەلەسىن قاراماقشى ەكەن. سەبەبى «جاقىن تۋىستارىن قىزمەتكە كوبىرەك الادى. ويتەدى، بۇيتەدى» دەگەندەي ارىزدار تۇسكەن ۇستىنەن.
ديمەكەڭ ەكەۋى ءبىراز اڭگىمەلەسىپ، اڭگىمە اياعى الگى ارىزعا اۋىسقان تۇستا:
- وسى قالتاي، سەن قاي جۇزگە جاتاسىڭ؟ - دەپتى.
- ديمەكە، مەنىڭ وڭباي جۇرگەنىم سول، ەشبىر جۇزگە جاتپايتىنىم.
- سوندا سەن كىمسىڭ؟
- قوجامىن.
- وسىنداعى ەڭ جاقىن تۋىسىڭ كىم؟
- موريس سيماشكو.
- قالاي؟
- جاقىندىعىم: ىبىراي پايعامباردىڭ سارا دەگەن قاتىنىنان سيماشكونىڭ اتالارى، اجار دەيتىن قاتىنىنان ارابتار - ءبىزدىڭ اتا-بابالارىمىز تۋعان، - دەپتى قالاعاڭ ءوزىنىڭ رۋشىلدىققا جوق ەكەنىن ازىلدەي وتىرىپ جەتكىزىپ.
قاتىنداردىڭ ارقاسىندا قىزمەتتى بولۋ
1984 -جىل. قالتاي مۇحامەدجانوۆ جازۋشىلار وداعىنىڭ II حاتشىلىعى قىزمەتىنەن كەتەيىن دەپ جاتقان كەزىندە ونى دىنمۇحامەد قونايەۆ قابىلداۋىنا شاقىرىپ:
- قالتاي، ولجاس ەكەۋىڭنىڭ باسىڭ پىسپەي ءجۇر دەيدى عوي، سەنى باسقا قىزمەتكە قويايىن. اناۋ، كينوكوميتەتتىڭ باستىعى ءلايلا عالىمجانوۆاعا ورىنباسار بولىپ بارساڭ قايتەدى؟ - دەپتى.
- وي، ديمەكە، مەن قالاي ەكى قاتىنعا بىردەي ورىنباسار بولام؟ - دەپتى قالاعاڭ شوشىپ كەتكەن سىڭاي تانىتىپ.
ديمەكەڭ كۇلىپتى:
- ەكى ايەلگە بىردەي ورىنباسار بولاتىنىڭ قالاي؟
سوندا:
- ەندى، ديمەكە-اۋ، ۇيگە بارعان كەزدە كەلىنىڭىزگە ورىنباسار، جۇمىسقا كەلگەندە ءلايلاعا ورىنباسار بولعاندا مەنىڭ نەم قالادى؟ - دەگەن قالتايعا ديمەكەڭ سول جىميعان قالپى:
- وندا ەرتەڭ حابارلاسشى، - دەپتى دە، ەرتەسىنە قالتايدى قازاقستان كينەماتوگرافيستەر وداعىنا ءتوراعا ەتىپ جىبەرىپتى.
قازاق قۇدايعا قارسى ما؟
قايبىر جىلى رۋى قوجا يساتاي ابدىكارىموۆ دەگەن كىسى قىزىلوردا وبلىسىنا وبكوم حاتشىسى بولىپ سايلانىپتى. جازۋشىلار وداعىنان شىعىپ كەلە جاتىپ قالتايعا جولىعىپ قالعان اقىن قاينەكەي جارماعامبەتوۆ: «ءاي، قوجا، اناۋ، سەنىڭ اعاڭ با، نەمەنە؟ قوجالار دا وبكومعا حاتشى بولادى ەكەن-اۋ! - دەپتى نە دەر ەكەن دەگەندەي. سوندا قالتاي: «قۇداي قوجالارعا پايعامبارلىعىن قيعاندا، قازاق حاتشىلىعىن قيماي ما؟» - دەپتى ازىلدەپ.
قولىڭدى جۋدىڭ اراقپەن
90-جىلدار... قالتاي دوسى ءابدىجامىل نۇرپەيىسوۆتىڭ ءبىر ءىنىسىنىڭ بالاسى ۇيلەنىپ، سونىڭ تويىنا بارىپتى. ابەكەڭ بالىق جەپ بولىپ، بالىقتىڭ ءيىسى تەزىرەك كەتسىن دەگەن بولۋى كەرەك، ءبىر كەزدە قولىن اراقپەن جۋا باستاپتى.
ءا. نۇرپەيىسوۆ ارالدا تۋعان، الىپ وتىرعان كەلىندەرى جەتىسۋدىڭ قىزى. وسىنىڭ ءبارىن قاس-قاعىمدا ويىنان وتكىزگەن قالتاي، دوسىن:
ارالدا، اناۋ، جۇرگەندە
كۇن كورۋشى ەدىڭ شاباقپەن،
ۇيسىنگە قۇدا بولعان سوڭ
قولىڭدى جۋدىڭ اراقپەن، - دەپ ولەڭمەن قاعىتىپتى.
الاسىڭ-اۋ قالايدا!
تاحاۋي احتانوۆ لەنين اتىنداعى سىيلىققا ۇسىنىلىپ الا الماپتى. وعان بولا تاحاۋيدىڭ تاۋى شاعىلمايدى، ارينە. دەگەنمەن قازاقستاننىڭ اباي اتىنداعى سىيلىعىنا ۇسىنىلعاندا ازداپ قوبالجىپتى. قالاي دەگەنمەن الدىندا بايگەگە ءتۇسىپ، اتى وزباي قالعانى بار. كوڭىلى كۇپتى تاحاڭ: «ەي، قوجا! - دەپتى قالتاي دوسىنا. - اۋليەنىڭ تۇقىمىسىڭ عوي، ايتساڭشى. ەندى بيىل قالاي بولار ەكەن؟!»
دوسىنىڭ ويىنداعىسىن ايتقىزباي سەزىپ، تاۋداي تالابىنا بارماقتاي باق سۇيەگەن قالتاي تاباندا:
ۇسىندىق سەنى لەنينگە،
ۇسىندىق سەنى ابايعا.
بوق جەپ ءجۇرسىن تۇسىمدە،
الاسىڭ-اۋ قالايدا! - دەپتى.
بۇيىرىس پا، دوستىڭ شىن تىلەگى مە، ايتەۋىر سو جىلى ت. احتانوۆ اباي سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى بولىپتى.
«گوريۋچيىم» وزىمدە!
جەلتوقسان ايىندا، قازاقتىڭ ءبىر توپ قالامگەرى شىڭعىس ايتماتوۆتىڭ تۋعان كۇنىن اتاپ وتۋگە تاحاۋي احتانوۆ، شەرحان مۇرتازا، سەيداحمەت بەردىقۇلوۆپەن بىرگە قالتاي مۇحامەدجانوۆ تا جولعا شىعادى. قىرعىز جاققا وتكەننەن كەيىن ءبىر جەرگە توقتاعاندا بىرەۋى قولىنداعى بوتەلكەنىڭ اۋزىن اشىپ، «قانە، ءبىر-ءبىر ريۋمكادان تارتىپ جىبەرەيىك» دەپ كەسەگە قۇيىپ، الدىمەن قالتايعا ۇسىنىپتى. مۇزداي ەكەن، سوندا دا تارتىپ جىبەرگەن قالاعاڭ ۇرتتاعانى تاماعىنان ءوتىپ كەتكەندە بارىپ بەنزين ەكەنىن ءبىر-اق ءبىلىپتى. باسقالارى قالاعاڭنىڭ ءتۇرىنىڭ وزگەرىپ كەتكەنىن كورىپ، يىسكەپ، مۇرنىن تىرجيتىپتى دا ىشپەپتى. مۇمكىن بەنزين ەكەنىن سەزدى، نە ادەيى ىستەدى. قالتاي ارىرەك بارىپ، جۇرەگىن باسايىن دەپ اپپاق قاردى اساپ-اساپ جىبەرىپ تۇرىپ قالىپتى. سوندا بىرەۋى: «ماشينا باعانادان وت الىپ تۇر، ماي تاۋسىلىپ قالماي تۇرىپ جۇرەيىك تە، قالاعا» دەسە، قالاعاڭ: «ماعان الاڭداماي جۇرە بەرىڭدەر. مەنىڭ ءوز «گوريۋچيىم»(جانعىشىم – رەد.) وزىمدە» دەگەن ەكەن.
«ەروتيكا» دەپ جۇرەر
بىردە قالاعاڭ ءبىر توپ اقىن-جازۋشىلارمەن ەل اراسىنا شىعادى. كوپ وتىرىستان شارشاعان قالاعاڭ ءبىر اۋىلدان قارماق تاپتىرىپ الىپ، وزەننەن بالىق اۋلاۋعا كەتىپ قالىپتى. سالدەن كەيىن وزەن جاعاسىنا ابەكەڭ - ءابدىجامىل نۇرپەيىسوۆ تە كەلىپ جەتەدى. كەلە سالا:
- ءاي، ۇستاعان ءبىر شاباعىڭ جوق قوي. باعانادان بەرى نە ىستەگەنسىڭ؟ - دەپ قالجىڭداي تيىسەدى.
- مىنا مەن سياقتى بالىقتى جەردەن بولساڭ ەكەن، قۇمنىڭ اراسىندا وسكەن سەن قارماق جايىن قايدان بىلەسىڭ؟
- اشەيىن، جاۋىن قۇرتىن سۋعا شومىلدىرىپ وتىرعانىم عوي، - دەپ كۇلەدى قالاعاڭ.
- ءوي، سەن قارماققا قۇرت ءىلۋدى دە بىلمەيتىن شىعارسىڭ-اۋ. سۋدان سۋىرىپ كورسەتشى قۇرتىڭدى، - دەيدى ابەكەڭ ودان سايىن قالجىڭداپ تۇقىرتقىسى كەلىپ.
- كورسەتۋگە بولمايدى، - دەيدى قاباعىن ادەيى تۇيگەن قالاعاڭ.
- جاۋىن قۇرتىم تىر-جالاڭاش. ونى سۋدان شىعارسام، ميليتسيا ەكەۋمىزدى «ەروتيكا...» دەپ قاماپ تاستاپ جۇرەر.
قورازدان كەيىنگى قىزىق
بىردە قالاعاڭ باستاعان ءبىراز قاۋىمدى الماتىنىڭ ىرگەسىندەگى ءبىر اۋداننىڭ باسشىسى قوناققا شاقىرىپتى. قوناققا شاقىرعان جاقتىڭ شابارمانى ءارقايسىسىنان كىمنىڭ قانداي تاعامدى قالايتىنىن جۇقالاپ سۇراسا كەرەك. سوندا قوناققا شاقىرىلعانداردىڭ ءبىرى - اكادەميك كىسى «مەن جىلقىنىڭ ەتىنەن گورى تاۋىقتىڭ ەتىن ءسۇيسىنىپ جەيمىن» دەپتى.
شاقىرىلعان كۇنى قوناقتار كۇتەتىن جەرگە بارعاندا، ءارقايسىسىنىڭ الدىنا ۇناتاتىن تاعامدارىن قويىپ، الگى اكادەميك وزىنە ارنالىپ تۇتاس پىسىرگەن تاۋىقتى ابدەن قالدىرماي جەپ، سۇيەگىنە دەيىن كۇتىرلەتىپ شايناپ تاستاپتى. سوندا باعانادان بەرى الگى كىسىنىڭ ارەكەتىنە قاراپ وتىرعان قالاعاڭ:
- جولبارىسىم-اۋ، - دەپتى جۇرت نازارىن وزىنە بۇرىپ.
- مىناۋ تاۋىقتىڭ قورازدان كەيىنگى قىزىعىن سەن كوردىڭ عوي!..
سۇيەكتى ولشەپ جۇتۋ
موينىنا سوۆحوزدىڭ كەمىس مالى ءىلىنىپ، ءىسى سوتقا وتكەلى تۇرعان ءبىر تانىسى قالتايعا كەلىپ، جاعدايىن ايتىپ، مۇڭىن شاعىپتى.
«وسىنداي دا وسىنداي، پالەگە قالدىم. قول ۇشىن بەرمەسەڭىز جاعداي قيىن...» دەپ. سوندا ءمان-جايعا قانىققان قالتاي اعا:
- قاراعىم-اۋ، - دەپتى شاراسىز قالىپپەن. - ءيت تە سۇيەكتى ءبىر جەرىنە قاراپ جۇتاتىن ەدى عوي، سوعان دا اقىلىڭ جەتپەدى مە؟..
فاريداش-اۋ، الگى سەنىڭ جوق دەگەنىڭ...
بىردە قالاعاڭ باسى اۋىرىپ، ۇلكەن دارىگەرلەرگە كورىنەدى.
دارىگەردىڭ ءبىرى:
- قىسقاسى، ءسىزدىڭ ميىڭىزعا تىنىشتىق كەرەك. سونى ەسكەرىڭىز. ءبىرشاما ۋاقىت وقۋ مەن جازۋدى قويا تۇرۋىڭىزعا تۋرا كەلەدى. سول جاعىن قاتتى ەسكەرىڭىز، - دەيدى. سوندا قالاعاڭ:
- ءدال وسى ءسوزىڭدى اناۋ ۇيدەگى جەڭگەڭە ايتا قويشى، - دەيدى.
قالاعاڭنىڭ بۇل سوزىنە تۇسىنە قويماعان دارىگەر نە ايتارىن بىلمەي اڭىرىپ تۇرىپ قالادى. وسى كەزدە قالاعاڭ ءۇيىنىڭ تەلەفونىن تەرىپ:
- ءاي، فاريداش، مىنا دارىگەرلەرگە قارالىپ ەدىم. سەنىڭ الگى مەندە جوق دەپ جۇرگەنىڭدى بار دەپ جاتىر عوي، سوندا قالاي بولعانى، - دەيدى. ار جاعىنان جەڭگەمىز:
- نە دەدىڭ، نەمەنە؟ - دەپ تۇسىنىڭكىرەمەيدى. سوندا قالاعاڭ اشىعىنا كەتىپ:
- سەن وسى ۇنەمى ميىڭ جوق دەيتىن ەدىڭ عوي. ال مىنا دارىگەر باۋىرىم، ءسىزدىڭ ميىڭىزعا تىنىشتىق كەرەك دەپ بولمايدى. ءما، ءوزىڭ سويلەسشى، - دەپ تۇتقانى دارىگەرگە ۇستاتا قويىپتى. بۇل جەردە دارىگەر دە نە دەرىن بىلمەي تۇرىپ قالىپتى. سوندا ار جاعىنان جەڭگەمىزدىڭ:
- ول اعاڭنىڭ ءازىل-قالجىڭى عوي، كەشىرىم ەت، - دەپ تەلەفون تۇتقاسىن قويا سالىپتى. قالاعاڭ دارىگەرگە كۇلىمسىرەي قاراپ:
- كەيدە قاتىندى دا ءوستىپ تارتىپكە سالىپ قويعان ءجون. راقمەت ساعان، - دەپ ءوز جونىنە ءجۇرىپ كەتىپتى.
ۇشىقتاپ جىبەردىم!
سوناۋ وتىزىنشى جىلداردا ەل باسىنا قارا بۇلت ءۇيرىلىپ، ازاماتتار «حالىق جاۋى» دەپ ناقاق جازالانىپ جاتقان كەزدە ونىڭ كەسىرى قالتايدىڭ دا وتباسىنا ءتيىپتى. قالتاي ول كەزدە ءالى قابىرعاسى قاتا قويماعان جاس بالا. اناسى كۇن دەمەي، ءتۇن دەمەي ەڭبەك ەتىپ، سىر بويىنان شەڭگەل شاۋىپ، سونى ساتىپ ازداعان تيىن-تەبەن تاۋىپ كۇن كورەدى. سوندا دا مويىماي، جازىقسىز سوتتالعانداردى ساقتاي گور دەپ قۇدايعا جالبارىنىپ، ءار جۇما سايىن مولدانى ۇيىنە شاقىرىپ، اتا-بابالارىنا قۇران باعىشتاتادى ەكەن.
«ولەڭدى جەردە وگىز، ءولىمدى جەردە مولدا سەمىرەدى» دەگەندەي، قۇراننىڭ ءوزىن شالا بىلەتىن دۇمشە مولدا قالتايدىڭ ۇيىنە ءۇيىر بولادى. قالتايدىڭ اناسى بولسا بەيسەنبى سايىن مولدانى كۇتۋگە ازىرلەنىپ، تىنىش تاپپايدى. نان، باۋىرساق ءپىسىرىپ، جىلى-جۇمساقتارىن دايىنداپ، ەرتەڭىنە كەلەتىن مولدانى كۇتەدى. مولدا تاماققا تويىپ الىپ، «ۇۇلۋ اللا، قۋ اۋقات، اللا سۋ سالامات» دەپ ارا-تۇرا داۋسىن شىعارىپ، قالعانىن سىبىرلاپ وقىپ، قۇران سوزدەرىنىڭ بىت-شىتىن شىعارىپ، بەتىن سيپاپ باتا قىلىپ، قارنىن تويدىرىپ قايتادى.
وسىنداي جاعداي قايتالانا بەرگەن سوڭ، ءارى جاس تا بولسا زەرەك، ءدىني وقۋدان حابارى بار جاس بالانىڭ ىزاسى كەلىپ جۇرەدى ەكەن.
ءسويتىپ، ءبىر كۇنى اپاسى توركىندەپ كەتكەندە مولدانى كۇتۋ قالتايعا بۇيىرادى دا، ول دۇمشە ارامتاماق مولدانى قاتىرىپ جىبەرۋدى ويلايدى. سول كەزدە ورىس كورشىسى شوشقا سويىپ جاتقانىن كورەدى دە سودان ەت الىپ كەلىپ اسىپ، مولدانى كۇتەدى. مولدا كەلگەن سوڭ، قالتاي: «نامازدان اشىعىپ كەلگەن شىعارسىز، ءدام الا وتىرىڭىز» دەپ مايى كىلكىلدەپ تۇرعان ءبىر تاباق دوڭىزدىڭ ەتىن مولدانىڭ الدىنا قويا قويادى. مولدا اق مايدان شايناماي اساپ جاتقاندا تاماعىنا ءتۇيىلىپ قالادى. جۇتۋعا تىرىسىپ، ءارى-بەرى كۇشەنگەنىمەن ەشتەڭە شىعارا الماعان ول قالتايعا «جەلكەمنەن ۇر» دەپ ىمدايدى. ونسىز دا جاقتىرماي وتىرعان قالتاي مولدانىڭ جەلكەسىنەن پەرىپ جىبەرگەندە، تاماقتان وتپەي تۇرعان شاندىر اناداي جەرگە سولق ەتىپ تۇسەدى.
- مىناۋىڭ كارى قوشقاردىڭ ەتى مە؟ - دەپ ەنتىككەن مولداعا قالتاي:
- جوق، شوشقانىكى ەدى، - دەپتى.
- و، ارامزا جەتىمەك، - دەپ لوقسىعان مولدا سىرتقا جۇگىرەدى.
- وزىڭە دە سول كەرەك، دۇمشە! - دەپ ءماز بولادى قالتاي.
ءبىر-ەكى كۇن وتكەندە توركىندەپ كەلگەن اپاسى اۋىلىنان الىپ كەلگەن ەتتەرىن قازانعا سالىپ، قايتادان مولدانى كۇتۋگە دايىندالىپ جاتادى.
- اپا-اۋ، مولداڭىز ەندى كەلمەيدى، - دەيدى قالتاي.
- ە، نەگە؟
- سىباعاسىن ءسىز جوقتا جەپ كەتكەن.
- قاي سىباعا؟
- دۇمشە مولداڭىزدى ەندى ءبىزدىڭ ۇيگە اياق باسپايتىنداي ەتىپ يۆان اعايدىڭ شوشقاسىنىڭ ەتىمەن جاقسىلاپ ۇشىقتاپ جىبەرگەم، - دەپتى قالتاي سوندا.
«قالتايدىڭ قالجىڭدارى» كىتابىنان الىندى