نەسيە الۋدىڭ جاڭا ەرەجەسى قارىز جۇكتەمەسىن جەڭىلدەتە مە

 Kazinform ءتىلشىسى قارجى نارىعىنداعى احۋالدى ساراپشىلارمەن بىرگە تارقاتىپ كوردى.

سوڭعى جىلدارى ەلىمىزدە تۇتىنۋشىلىق نەسيە كولەمى ايتارلىقتاي ءوسىپ، حالىقتىڭ باسىم بولىگى قارىز قامىتىنان شىعا الماي كەلەدى. ۇلتتىق بانك دەرەكتەرىنە سۇيەنسەك، 2025 -جىلدىڭ باسىندا قازاقستانداعى جالپى نەسيە پورتفەلى 24,1 تريلليون تەڭگەگە جەتىپ، ءبىر جىل بۇرىنعى كورسەتكىشتەن 22,9 پايىزعا ارتقان. بۇل ەلدەگى ءاربىر ەڭبەككە جارامدى ادامنىڭ كەمىندە ءبىر نەسيەسى بار ەكەنىن كورسەتەدى.

قارجى نارىعىن رەتتەۋ جانە دامىتۋ اگەنتتىگىنىڭ ءتوراعاسى ءمادينا ءابىلقاسىموۆانىڭ ايتۋىنشا، بانكتەردە پروبلەمالىق نەسيەسى بار ازاماتتاردىڭ سانى - شامامەن 500 مىڭ. ال ميكروقارجى ۇيىمدارىندا بەرەشەگى مەرزىمىنەن كەشىكتىرىلگەن شامامەن 350 مىڭ ادام تىركەلگەن.

نەسيەنى كوپ الاتىن كىمدەر؟ 

Adam Research جۇرگىزگەن زەرتتەۋلەر ناتيجەسىندە قارجىلىق قيىندىققا تاپ بولعان ازاماتتاردىڭ ءۇش نەگىزگى توبى انىقتالىپ وتىر.

ءبىرىنشى توپ - تابىسى وتە تومەن (ءبىر ادامعا شاققاندا 50000 تەڭگەدەن از) اۋىلدىق جەرلەردەگى كوپبالالى وتباسىلار. بۇل توپتاعى ازاماتتاردىڭ 67 پايىزى بۇرىنعى قارىزىن جابۋ ءۇشىن جاڭا نەسيە الۋعا ءماجبۇر، ال 85 پايىزىنا جاڭا نەسيە بەرۋدەن باس تارتىلعان.

ەكىنشى توپ - 35 پەن 54 جاس ارالىعىنداعى، جوعارى ءبىلىمى مەن تۇراقتى تابىسى بولا تۇرا، قارجىلىق مۇمكىندىكتەرىن دۇرىس باعالاماعان، يپوتەكالىق نەسيەلەردىڭ اۋىرتپالىعىنا تۇسكەن ازاماتتار.

ءۇشىنشى توپ - تابىسى تومەن، جالعىز تۇراتىن نەمەسە ەرەسەك بالالارىنىڭ قولىندا وتىرعان، نەگىزىنەن زەينەت جاسىنداعى قالالىق ايەلدەر.

دەمەك، ەلدەگى كەز كەلگەن الەۋمەتتىك توپتا نەسيە جۇكتەمەسى جوعارى ادامدار بار دەگەن ءسوز. سوندىقتان قىركۇيەكتەن باستاپ ازاماتتاردىڭ نەسيە اۋىرتپالىعىن جەڭىلدەتۋ ءۇشىن بانكتەر مەن ميكروقارجى ۇيىمدارىنىڭ نەسيە بەرۋ تالاپتارى قاتاڭدادى.

مىسالى، نەسيە الۋشى سوڭعى ءبىر جىلدا نەسيەسىن قايتا قۇرىلىمداپ، ءبىراق 6 اي ىشىندە تولەمى 5 پايىزعا ازايماسا نەمەسە جىل ىشىندە ەكى رەتتەن ارتىق قايتا قۇرىلىمداۋعا جۇگىنسە، وعان قارىز بەرىلمەيدى. بۇدان بولەك، ەگەر بۇرىنعى بەرەشەگى جاڭا نەسيەمەن جابىلسا نەمەسە سىياقى مولشەرى نەگىزگى قارىزدىڭ 20 پايىزىنان اسىپ كەتسە، بانك مۇنداي ءوتىنىمدى قابىلداماۋى ءتيىس.

وعان قوسا، ايلىق تابىس ەڭ تومەنگى كۇنكورىس دەڭگەيىنەن تومەن بولسا، وعان نەسيە بەرىلمەيدى. ەگەر قارىزى اي سايىنعى تابىسىنىڭ 50 پايىزىنان اسىپ كەتسە، قوسىمشا قارىز راسىمدەۋگە شەكتەۋ قويىلادى. ال نەسيەنى كەشىكتىرۋ فاكتىسى تىركەلسە (بانكتە - 30 كۇن، م ق ۇ- دا - 1 كۇن)، جاڭا نەسيە بەرىلمەيدى.

سونداي- اق، سوڭعى ءۇش جىلدا قارىزى كەشىرىلگەن ازاماتتارعا نەسيە راسىمدەۋ قيىندايدى. كەپىلسىز تۇتىنۋشىلىق نەسيەلەردىڭ مەرزىمى 5 جىلدان اسپاۋى ءتيىس.

ەكونوميست اندرەي چەبوتاريەۆ ەرەجەلەردىڭ ىشىندەگى ماڭىزدىسى رەتىندە 90 كۇننەن استام مەرزىمگە كەشىكتىرىلگەن قارىزى بار ازاماتتارعا ارنالعان شەكتەۋدى اتادى. ونىڭ ايتۋىنشا، وزگەرىس قارجىلىق تۇراقتىلىقتى ساقتاۋعا سەپ بولادى.

- مۇنداي ازاماتتاردىڭ اي سايىنعى تابىسىنىڭ تەك 25 پايىزىنا دەيىن عانا نەسيە تولەمىنە جۇمساۋعا رۇقسات ەتىلەدى، ياعني تابىستىڭ تورتتەن ءبىرى عانا قارىز وتەۋگە كەتۋى مۇمكىن، ودان ارتىق قارىز الۋعا بولمايدى. بۇل باستامانى قۇپتايمىن. سەبەبى جاڭا تالاپ تاۋەكەلى جوعارى ساناتتاعى قارىز الۋشىلاردى شەكتەپ، ولاردىڭ كرەديتتىك وڭالۋىنا مۇمكىندىك بەرەدى»، - دەدى مامان.

ايىپپۇل ازايدى، كوميسسيا كەمىدى
ەندى جەكە تۇلعالار نەسيەسىن مەرزىمىنەن بۇرىن جاپسا، قوسىمشا كوميسسيا نەمەسە ايىپپۇل الىنبايدى. مەملەكەت وسى ارقىلى تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىعىن قورعاۋعا، ارتىق تولەمدەردى بولدىرماۋعا تىرىسپاق.

الايدا ساراپشىلار نەسيەنى مەرزىمىنەن بۇرىن جابار الدىندا كەلىسىمدەگى شارتتاردى مۇقيات تەكسەرۋگە كەڭەس بەرەدى. كەيبىر قارجى ۇيىمى نەسيەنى تەك بەلگىلى ءبىر مەرزىمدە، ناقتى سوما اياسىندا عانا جابۋعا رۇقسات بەرۋى مۇمكىن. مەرزىمىنەن بۇرىن وتەۋ كەزىندە ساقتاندىرۋ سىياقىسىنىڭ قايتارىلۋى، يپوتەكالىق اۋىرتپالىقتىڭ (وبرەمەنەنيە) الىنۋى سەكىلدى جايتتاردى بانكپەن ناقتىلاپ العان ءجون.

سونىمەن قاتار جاڭا تالاپتارعا سايكەس، بانكتەر مەن ميكروقارجى ۇيىمدارى الەۋمەتتىك وسال توپتارعا جانە توتەنشە جاعدايدان زارداپ شەككەن ازاماتتارعا كەمىندە ءۇش اي مەرزىمگە قارىزدى وتەۋدى كەيىنگە شەگەرۋگە مىندەتتى. بۇل قىزمەت ەشقانداي قوسىمشا كوميسسياسىز نەمەسە ايىپپۇلسىز كورسەتىلۋى كەرەك.

ءماجىلىس دەپۋتاتى داۋلەت مۇقايەۆتىڭ پىكىرىنشە، حالىق نەسيەنى ءوز ەركىمەن ەمەس، نارىقتىڭ ىقپالىمەن، جارناما مەن ۇسىنىستاردىڭ قىسىمىمەن الۋعا ءماجبۇر.

- بۇرىن بۇقارا كرەديتتى بارىپ الاتىن ەدى، ءقازىر كرەديت ءوز «اياعىمەن كەلىپ ءجۇر». تەلەفون شالىپ قيىلىپ سۇرايدى، جارناما جاڭبىرشا جاۋادى. ءتىپتى «سىزگە نەسيە ماقۇلداندى» دەپ تۇراتىن حابارلامالارعا ەت ۇيرەنىپ كەتكەن، - دەدى دەپۋتات.

«قارىزسىز قوعام» ناتيجە بەرە مە؟

ماڭىزدى ماسەلەنى پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقايەۆ كەزەكتى جولداۋىندا دا قوزعاعانىن بىلەمىز. مەملەكەت باسشىسى ۇكىمەتكە «AMANAT» پارتياسىنىڭ باستاماسىمەن قولعا الىنعان «قارىزسىز قوعام» جوباسىن جالعاستىرۋدى تاپسىرعان بولاتىن. ءماجىلىس دەپۋتاتى، وسى جوبانىڭ جەتەكشىسى داۋلەت مۇقايەۆتىڭ ايتۋىنشا، بىلتىر 845 مىڭ ادامعا كومەك كورسەتىلسە، بيىل 1 ميلليوننان استام ازاماتتى قامتۋ كوزدەلىپ وتىر.

- بىزگە جالپى قارىز جۇكتەمەسى 28 ميلليارد تەڭگە بولاتىن 40 مىڭنان استام ادام جۇگىندى. مامانداردىڭ ارالاسۋى ارقىلى 1 ميلليارد تەڭگەدەن استام بەرەشەكتى ەسەپتەن شىعارۋعا نەمەسە قايتا قۇرىلىمداۋعا مۇمكىندىك پايدا بولدى. بىرەۋىندە ايىپپۇلدار مەن ءوسىمپۇلدار الىنىپ تاستالادى، ەندى بىرىندە تولەم كەستەلەرى تۇزەتىلدى، - دەدى داۋلەت مۇقايەۆ.

ونىڭ سوزىنشە، جوبا ماماندارى تەك كەڭەس بەرۋمەن شەكتەلمەيدى. ولار تالاپ-ارىزدار ازىرلەيدى، ەتسق الۋعا كومەكتەسەدى، بانكروتتىقتى راسىمدەۋ كەزىندە قولداۋ كورسەتەدى. الاياقتىق فاكتىلەرى انىقتالعان جاعدايدا ماتەريالداردى قارجىلىق مونيتورينگ اگەنتتىگى مەن قارجى نارىعىن رەتتەۋ جانە دامىتۋ اگەنتتىگىنە جولدايدى.

قازاقستان نەسيەلىك جۇكتەمەسى ەڭ تومەن ەلدەردىڭ قاتارىندا

Ranking.kz دەرەكتەرى بويىنشا، 2023 -جىلدىڭ قورىتىندىسىندا قازاقستانداعى ءۇي شارۋاشىلىقتارىنىڭ جالپى قارىزدارىنىڭ ءجىو- گە شاققانداعى ۇلەسى 15,2 پايىزدى قۇرادى. بۇل - حالىقارالىق ستاندارتتار بويىنشا وتە تومەن كورسەتكىش.

سالىستىرمالى تۇردە:

· رەسەيدە - 22,19 پايىز

· قىتايدا - 63,67 پايىز

· ا ق ش- تا - 72,9 پايىز

· كانادادا - 102,21 پايىز

· ۇلى بريتانيادا - 77,8 پايىز

· وڭتۇستىك كورەيادا - 93,54 پايىز

BIS (حالىقارالىق ەسەپ ايىرىسۋ بانكى) بەلگىلەگەن جۇيەلىك تاۋەكەل شەگى 60 پايىز دەپ ەسەپتەلەدى. وسى تۇرعىدان العاندا، قازاقستاندا نەسيەلىك جۇكتەمە ايتارلىقتاي قاۋىپسىز دەڭگەيدە. دەگەنمەن، بۇل كورسەتكىشتىڭ تومەن بولۋى حالىقتىڭ تولەم قابىلەتىنىڭ السىزدىگىنە دە بايلانىستى بولۋى مۇمكىن.

قازاقستاندا نەسيە نارىعى ترانسفورماتسيا كەزەڭىنە ەندى. مەملەكەت تاراپىنان قابىلدانىپ جاتقان شەكتەۋلەر مەن قولداۋ شارالارى قارجىلىق تۇراقتىلىقتى ساقتاۋعا، ازاماتتاردىڭ بورىش جۇكتەمەسىن ازايتۋعا جانە الەۋمەتتىك توپتاردى قورعاۋعا باعىتتالعان. الايدا كەز كەلگەن جاڭا ەرەجە، ساراپشىلاردىڭ پىكىرىنشە، ازاماتتىڭ ءوز جاۋاپكەرشىلىگىمەن ۇشتاسقاندا عانا ناتيجەلى بولادى.

اۆتور

ءمولدىر سنادين

ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى