ەندى قوناعىڭىز ۇيىڭىزدە ۇزاق جاتىپ قالسا، ايىپپۇل تولەۋىڭىز مۇمكىن

ۇكىمەت ازىرلەگەن، پارلامەنت قابىلداعان «2025-2027 -جىلدارعا ارنالعان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت تۋرالى» زاڭى كۇشىنە ەندى. وعان سايكەس، 2025 -جىلعى 1-قاڭتاردان باستاپ، ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىش (ا ە ك) ۇلعايدى، دەپ حابارلايدى inbusiness.kz.

ەگەر ا ە ك بيىل 3692 تەڭگەنى قۇراسا، كەلەسى 2025 -جىلى ول 3932 تەڭگەگە دەيىن كوبەيدى. ياعني، بيىلعىدان %6,5 عا نەمەسە 240 تەڭگەگە ءوستى.

ا ە ك-تى ەل اراسىندا «ايىپپۇلدىق ەسەپتىك كورسەتكىش» دەپ اجىراتاتىن ءازىل دە بار. بۇل ءازىلدىڭ تۇبىندە ءزىل تۇر، ويتكەنى ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىش وسسە، ەلدە تەك سالىقتار عانا ەمەس، سونداي-اق قاپتاعان ايىپپۇلدار دا كۇرت وسەدى.

ايتپاقشى، جازانىڭ وسى ءتۇرى جيناقتالعان اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى كودەكسىندە «ايىپپۇل» دەگەن ءسوز 1992 رەت قولدانىلادى ەكەن.

سونىمەن، 2025 -جىلى بىردەن 6 پايىزعا «قىمباتتايتىن» ايىپپۇلداردىڭ كەيبىرىنە توقتالا كەتكەندى ءجون كوردىك.

جالا جابۋ

جالا جابۋ، ياعني باسقا ادامنىڭ ابىرويى مەن قادىر-قاسيەتىنە نۇقسان كەلتىرەتىن، ونىڭ بەدەلىن تۇسىرەتىن كورىنەۋ جالعان مالىمەتتەر تاراتۋ ەندى جەكە تۇلعاعا ءبىرىنشى جولى - 629120 تەڭگەگە (160 ا ە ك)، لاۋازىمدى ادامعا - 1966000 تەڭگەگە (500 ا ە ك) تۇسەدى. نە سۋديا 15-20 تاۋلىك مەرزىمگە اكىمشىلىك قاماققا الۋ تۋرالى شەشىم قابىلداۋى مۇمكىن.

ال، ەگەر الدەكىمگە كوپشىلىك الدىندا نەمەسە ماسس-مەديانى، تەلەكوممۋنيكاتسيالار جەلىلەرىن، سونىڭ ىشىندە تەلەارنالاردى، گازەت- جۋرنالداردى، ۆاتساپ، تەلەگرام، الەۋجەلىلەردى پايدالانا وتىرىپ جالا جاپسا، جەكە تۇلعانىڭ ايىپپۇلى كەلەسى جىلى - 707760 تەڭگەگە (180 ا ە ك)، لاۋازىمدى ادامعا - 2555800 تەڭگەگە (650 ا ە ك) دەيىن جەتەدى. نە سۋديا 20-25 تاۋلىككە يزولياتورعا وتىرعىزۋى مۇمكىن.

زاڭناماعا كەيىنگى كەزدە ەنگىزىلگەن وزگەرىستەرگە سايكەس، بۇدان بىلاي ءتيىستى سوت شەشىمى بولماسا، قازاقستاندىقتارعا شەنەۋنىكتى نە اكىمقارانى «كوررۋپتسيونەر» دەپ اتاۋىنا تىيىم سالىنادى.

ويتكەنى «ادامدى سىبايلاس جەمقورلىق، اۋىر نەمەسە اسا اۋىر قىلمىس جاسادى دەپ ايىپتاۋمەن ۇشتاسقان ءىس-ارەكەتتەرى» ءۇشىن جەكە تۇلعاعا - 786400 تەڭگە (200 ا ە ك)، لاۋازىمدى ادامعا - 2949000 تەڭگە (750 ا ە ك) ايىپپۇل سالىنادى نەمەسە ول 25-30 تاۋلىككە قاماۋعا الىنادى.

ساپاسىز مەديتسينا

بيىل بىلىكسىزدىگى، سەلقوستىعى جانە باسقا كەسىر ءىسى سالدارىنان ابايسىزدا ادام ولتىرگەن اق حالاتتىلاردى قىلمىستىق قۋدالاۋدان بوساتاتىن اتىشۋلى زاڭ قابىلداندى. ولار بۇدان بىلاي كوبىنە ايىپپۇل تولەپ قۇتىلا الادى. ءبىراق ولاردىڭ دا ايىپپۇل سوماسى ءوستى.

سونىمەن، «مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋدى ۇيىمداستىرۋ ستاندارتتارىن، مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋ قاعيدالارىن ورەسكەل بۇزۋ، ەگەر بۇل ارەكەتتەردە قىلمىستىق جازالاناتىن ءىس-ارەكەت بەلگىلەرى بولماسا» جەكە تۇلعالار - 39320 تەڭگە (10 ا ە ك)، لاۋازىمدى ادامدار - 98300 تەڭگە (25 ا ە ك)، شاعىن كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرى، ايتالىق، شاعىن كلينيكالار، كوممەرتسيالىق ەمەس ۇيىمدار - 137620 تەڭگە (35 ا ە ك)، مەديتسينالىق ۇيىمدار جەلىسى، ورتا كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرى - 196600 تەڭگە (50 ا ە ك)، ال، سالا الىپتارى، ءىرى كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرى - 275240 تەڭگە (70 ا ە ك) ايىپپۇل تولەسە جەتكىلىكتى بولماق.

ەگەر اكىمشىلىك جازا قولدانىلعاننان كەيىن ءبىر جىل ىشىندە وسى قىلمىسىن قايتالاسا، جەكە تۇلعالار - 58980 تەڭگە (15 ا ە ك)، لاۋازىمدى ادامدار - 117960 تەڭگە (30 ا ە ك)، شاعىن كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرى جانە كوممەرتسيالىق ەمەس ۇيىمدار - 157280 تەڭگە (40 ا ە ك)، ورتا كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرى - 235920 تەڭگە (60 ا ە ك)، ءىرى كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرى - نەبارى 314560 تەڭگە (80 ا ە ك) ايىپپۇل ارقالايدى.

ەسەسىنە، ەگەر ءسىز بيزنەسمەن، مەملەكەتتىك قىزمەتشى نەمەسە قاراپايىم ادام رەتىندە دارىگەرلەردىڭ قىزمەتىنە كەدەرگى كەلتىرسەڭىز، بۇل جەكە تۇلعالارعا - 117960 تەڭگە (30 ا ە ك)، لاۋازىمدى ادامدارعا - 196600 تەڭگە (50 ا ە ك)، زاڭدى تۇلعالارعا - 393200 تەڭگە (100 ا ە ك) ايىپپۇل سالۋعا الىپ كەلەدى.

ەگەر اق حالاتتىلارمەن ۇرسىسىپ قالساڭىز (زاڭدا بۇل «مەديتسينا، فارماتسەۆتيكا قىزمەتكەرلەرىنە وزدەرىنىڭ لاۋازىمدىق مىندەتتەرىن ورىنداۋى كەزىندە بىلاپىت سويلەۋدەن، ابەس قىلىقتار، بەلگىلەر مەن زاتتار كورسەتۋدەن، ونىڭ ىشىندە ماسس-مەديانى نەمەسە تەلەكوممۋنيكاتسيا جەلىلەرىن پايدالانۋ ارقىلى، لايىقسىز مىنەز-قۇلىقتان، مازاق قىلۋدان كورىنگەن قۇرمەتتەمەۋشىلىك تانىتۋ» دەپ اتالادى)، وندا قاراپايىم ادامدارعا 117960 تەڭگە (30 ا ە ك) ايىپپۇل سالىنادى نەمەسە ون تاۋلىككە دەيىن اكىمشىلىك قاماققا الىنادى.

ءبىر جىل ىشىندە مەديتسينا قىزمەتكەرىمەن قايتا ۇرسىسىپ قالساڭىز نەمەسە ايتالىق، وعان قول شىعارساڭىز، ايىبىڭىز بىردەن 196600 تەڭگەگە (50 ا ە ك) دەيىن ءوسىپ شىعا كەلەدى.

سۋدى لاستاۋ جانە كولدى باسىپ الۋ

زاڭ جازۋ بارىسىندا دارىگەرلەردى بالاعاتتاعاندارعا قاتالدىق تانىتقان ۇكىمەت پەن پارلامەنتتىڭ مىسالى، سۋ قويماسىن مەملەكەتتەن زاڭسىز تارتىپ العان رەيدەرلەرگە كەرىسىنشە، نەگە مەيىرىم تانىتقانى تۇسىنىكسىز.

سالدارىنان، «سۋ وبەكتىلەرىن زاڭسىز باسىپ الۋ، وعان سارقىندى جانە باسقا دا ۋلى سۋدى اعىزۋ، سۋدى زاڭسىز پايدالانۋ، سۋ پايدالانۋ قۇقىعىن باسقاعا بەرۋ، سونداي-اق سۋعا مەملەكەتتىك مەنشىك قۇقىعىن تىكەلەي نەمەسە جاسىرىن نىساندا بۇزاتىن باسقا دا مامىلەلەر جاساۋ» ءۇشىن - جەكە تۇلعالارعا - نەبارى 117960 تەڭگە (30 ا ە ك)، لاۋازىمدى ادامدارعا، شاعىن كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرىنە - 157280 تەڭگە (40 ا ە ك)، الپاۋىت، ىرى كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرىنە - 786400 تەڭگە (200 ا ە ك) ايىپپۇل سالۋ عانا قاراستىرىلعان.

ماسقاراسى سول، ەگەر الدەبىر جۋان جۇدىرىق مەملەكەتتەن رۇقسات الماي، جەرگىلىكتى جۇرتشىلىقتى ۇلارداي شۋلاتىپ، وزەنگە بوگەن سالىپ السا، «گيدروتەحنيكالىق جۇمىستاردى زاڭسىز جۇرگىزسە»، وعان كەلەسى جىلى بار- جوعى 39320 تەڭگە (10 ا ە ك) ايىپپۇل سالىنادى. كومپانيا بولسا، ايىپپۇلى 117960 تەڭگەنى (30 ا ە ك) قۇرايدى.

بۋللينگ

بيىلعى ءساۋىر ايىنان بەرى قازاقستاندا مەكتەپتە الىمجەتتىك جاساۋ ءۇشىن جازا ەنگىزىلدى. بۇل جازانى تەنتەك- تەلى بالالاردىڭ اتا- انالارى تارتادى. ءبىراق جاس ۇرپاق ءدال پەداگوگتەردەي نە مەديتسينا وكىلدەرىندەي قۋاتتى قورعالماعان، ايىپتىلار ءاپ دەگەننەن جازالانبايدى.

ويتكەنى كامەلەتكە تولماعان ادامدى جابىرلەۋ (بۋللينگ، كيبەربۋللينگ) ءۇشىن ەسكەرتۋ جاساۋ كوزدەلگەن. سيرەك جاعدايدا كەلەسى جىلى 39320 تەڭگە (10 ا ە ك) ايىپپۇل سالىنۋى مۇمكىن. ەگەر سوتقار سوتاناق تىرلىگىن تىيماسا، ەسكەرتۋ نە ايىپپۇل تۇرىندە اكىمشىلىك جازا قولدانىلعاننان كەيىن ءبىر جىل ىشىندە قايتالاسا، جازاسى - 117960 تەڭگەگە (30 ا ە ك) دەيىن ارتادى.

تىركەۋسىز پاتەرشى

جالعا بەرىلەتىن پاتەردە 30 كۇننەن استام ۋاقىت تۇرعان پاتەرشىنى نەمەسە وسى مەرزىمنەن كوپ ۋاقىتقا جاتىپ العان قوناعىن ءۇي يەسى باسپاناسىنا ۋاقىتشا تىركەۋگە قويماسا، وندا سول ءۇشىن بىرىنشىدەن، پاتەرشىگە نەمەسە مەيمانعا 2025 -جىلى 27524 تەڭگە (7 ا ە ك) ايىپپۇل سالىنادى.

ەكىنشىدەن، پاتەر-ءۇي قوجايىنىن مەملەكەت 39320 تەڭگە (10 ا ە ك) ايىپپۇلمەن جازالايدى. ەگەر ءبىر جىل ىشىندە وسى قىلىعىن قايتالاسا، زاڭ بۇزۋشىعا سالىناتىن ايىپپۇل كولەمى بىردەن 2 ەسەلەنەدى.

پاتەردى ءبولۋ

اۋقاتى قۇلدىراپ، تۇرمىس قيىندىقتارىنان تيتىقتاعان كوپتەگەن قازاقستاندىقتىڭ تۇرعىن ءۇي جاعدايلارىن جاقسارتۋعا مۇمكىندىگى كەلە بەرمەيدى. سودان باليعاتقا تولعان بالاسىنا نەمەسە جاڭا تۋعان سابيىنە جەكە بولمە سايلاپ بەرۋ ءۇشىن ادامدار امالسىز قولىنداعى پاتەرىن نە ءۇيىن ىشىنەن ءبولىپ، جاڭا بولمە جاساي باستايدى.

ءبىراق مۇنى جاساماس بۇرىن جەرگىلىكتى ساۋلەت جانە قالا سالۋ باسقارماسى نە ءبولىمىنىڭ رۇقساتىن الۋ قاجەتتىگىن ەكىنىڭ ءبىرى بىلە بەرمەيدى. ءتىپتى بىلسە دە، ول كەڭسەگە باس سۇقپايدى.

سەبەبى، قاپتاعان قۇجاتتى جيناپ، سەرگەلدەڭگە تۇسەدى. ونىڭ ۇستىنە باسپانانىڭ ءىشىن قايتا جوسپارلاۋدىڭ ەسكيزىن جاسايتىن ماماندى جالداپ، ونىڭ قىزمەتىنىڭ اقىسىن تولەيدى جانە باسقا دا قوسىمشا شىعىندارى تۋىندايدى. الايدا ءبارىبىر سولاي جاساۋعا تۋرا كەلەدى.

ويتكەنى زاڭسىز قايتا جوسپارلاۋ (نەزاكوننايا پەرەپلانيروۆكا) ءۇشىن سالماقتى ايىپپۇلدار ەنگىزىلگەن جانە ولار كەلەسى جىلى وسەدى. پاتەردىڭ، پاناجايدىڭ ىشىندەگى قابىرعالار مەن اراقابىرعالاردى (پەرەگورودكي ي ستەنى) رۇقسات بەرۋ قۇجاتتارىنسىز بۇزىپ تاستاعانى ءۇشىن جەكە تۇلعالارعا سالىناتىن ەڭ تومەنگى ايىپپۇل سوماسى 2025 -جىلى 117960 تەڭگەگە (30 ا ە ك) جەتتى. ەگەر قايتا جوسپارلاۋ بۇكىل ءۇيدىڭ ورنىقتىلىعىن بۇزسا، 314560 تەڭگە (80 ا ە ك) ايىپپۇل سالىنادى.

تىنىشتىقتى بۇزۋ

قازاقستاندا جۇمىس كۇندەرى ساعات 22-دەن تاڭعى 9-عا دەيىن، دەمالىس جانە مەرەكە كۇندەرى ساعات 23-تەن تاڭعى 10-عا دەيىن تىنىشتىقتى بۇزۋعا تىيىم سالىنعان.

تيىسىنشە، حالىقتىڭ قالىپتى دەمالىسى مەن تىنىشتىعىنا كەدەرگى كەلتىرىپ، الگىندە ايتىلعان مەرزىمدە تىنىشتىقتى بۇزۋ، ونىڭ ىشىندە تۇرعىنجايدا جانە ونىڭ سىرتىندا شۇعىل قاجەتتىلىكپەن بايلانىسى جوق شۋ شىعاراتىن جۇمىستاردى جۇرگىزۋ 2025 -جىلى: جەكە تۇلعالارعا - 19660 تەڭگە (5 ا ە ك)، شاعىن كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرىنە نەمەسە كوممەرتسيالىق ەمەس ۇيىمدارعا - 78640 تەڭگە (20 ا ە ك)، ورتا كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرىنە - 117960 تەڭگە (30 ا ە ك)، ءىرى كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرىنە - 393200 تەڭگە (100 ا ە ك) ايىپپۇل سالۋعا سوقتىرادى.

ەگەر اكىمشىلىك جازا قولدانىلعاننان كەيىن بىر جىل ىشىندە تىنىشتىقتى بۇزىپ، قايتا شۋ شىعارسا، ايىپپۇل كولەمى الدىڭعى ۇشەۋى ءۇشىن تۋرا ەكى ەسەگە ارتادى.

ال، بۇل زاڭبۇزۋشىلىعىن قايتالاي بەرۋدەن ارلانبايتىن الپاۋىتتارعا، مىسالى، ءىرى قۇرىلىس كومپانيالارىنا، ساۋدا-ويىن ساۋىق ورتالىقتارىنا، باسقاسىنا جەڭىلدىك جاسالعان: ولاردىڭ ايىپپۇلى 200 ەمەس، 150 ا ە ك-كە دەيىن عانا وسەدى. 2025 -جىلى ا ە ك كولەمىمەن بىرگە جۇرگىزۋشىلەرگە سالىناتىن بۇكىل ايىپپۇلدار كولەمى دە 6 پايىزعا ۇلعايىپ شىعا كەلەدى.

ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى