ميۋنحەن قاۋىپسىزدىك كونفەرەنتسياسىندا قانداي ماسەلەلەر تالقىلاندى

ميۋنحەن كونفەرەنتسياسىنىڭ العاشقى كۇنى گەرمانيا پرەزيدەنتى فرانك-ۆالتەر شتاينمايەر ءسوز سويلەدى.

شتاينمايەر گەرمانيانىڭ كوپجاقتى سىرتقى جانە قاۋىپسىزدىك ساياساتىنا بەيىلدىلىگىن راستادى، سونداي-اق جاھاندىق ماسەلەلەردى شەشۋدە بىرلەسكەن كۇش-جىگەردىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتتى.

ول سونداي-اق الداعى جىلدارى حالىقارالىق قاتىناستاردا بولۋى مۇمكىن وزگەرىستەرگە الاڭداۋشىلىق ءبىلدىردى. ءوز سوزىندە گەرمانيا پرەزيدەنتى الەمدەگى تۇراقتىلىق پەن قاۋىپسىزدىكتى ساقتاۋ ءۇشىن ەلدەر اراسىنداعى ديالوگ پەن ىنتىماقتاستىقتىڭ ماڭىزدىلىعىنا ەرەكشە نازار اۋداردى.

سونىمەن قاتار، گەرمانيا باسشىسى حالىقارالىق قاتىناستارداعى وزگەرىستەرگە، اسىرەسە ا ق ش- تىڭ جاڭا اكىمشىلىگى اياسىندا، الاڭداۋشىلىق ءبىلدىردى. ول جاڭا امەريكالىق باسشىلىقتىڭ «قولدانىستاعى حالىقارالىق ەرەجەلەرگە، سەرىكتەستىككە جانە ءوزارا سەنىمگە جەتكىلىكسىز قۇرمەت كورسەتىپ وتىرعانىن» اتاپ ءوتتى.

ف. شتاينمايەر بۇل وزگەرىستەردى مويىنداۋ جانە ولارعا بەيىمدەلۋ قاجەتتىگىن ەرەكشە اتاپ ءوتىپ، ەگەر مۇنداي ۇستانىم باسىمدىققا اينالسا، ونىڭ جاھاندىق مۇددەلەرگە كەرى اسەر ەتۋى مۇمكىن ەكەنىن ەسكەرتتى.

سونىمەن قاتار ۋ. ليايەن ا ق ش- تىڭ بولات پەن اليۋمينيگە قاتىستى سوڭعى ساۋدا شارالارىنا الاڭداۋشىلىق ءبىلدىرىپ، ولاردى «ماعىناسىز» دەپ اتادى جانە ەو بۇل ارەكەتكە جاۋاپسىز قالمايتىنىن ەسكەرتتى.

ودان كەيىن ا ق ش ۆيتسە-پرەزيدەنتى دجەي دي ۆەنس ءسوز سويلەدى. ونىڭ بايانداماسى ەۋروپالىق وداقتا ءارتۇرلى پىكىرلەر تۋدىردى، ويتكەنى امەريكالىق ساياساتكەر ەۋروپا ساياساتىنىڭ كەيبىر تۇستارىنا سىن ايتتى.

دجەي دي ۆەنس ەۋروپالىق كوشباسشىلاردى دەموكراتيالىق قۇندىلىقتاردى السىرەتىپ جاتىر دەپ سىناپ، ىشكى قاۋىپ رەسەي نەمەسە قىتاي سياقتى سىرتقى قارسىلاستارعا قاراعاندا الدەقايدا كۇردەلى ماسەلە ەكەنىن مالىمدەدى.

ول ءسوز بوستاندىعى مەن ءدىني سەنىم ەركىندىگىن قورعاۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن ەرەكشە اتاپ ءوتتى، سونداي-اق جاپپاي ميگراتسياعا قاتىستى الاڭداۋشىلىق ءبىلدىردى.

ەۋروپالىق باسىلىمداردىڭ پىكىرىنشە، ا ق ش ۆيتسە-پرەزيدەنتىنىڭ بۇل مالىمدەمەلەرى گەرمانيا مەن ەو بيلىگىنىڭ امەريكالىق تەحنولوگيالىق الپاۋىتتاردى («ح» پلاتفورماسى، «فەيسبۋك» جانە ت. ب.) رەتتەۋگە باعىتتالعان شارالارىمەن بايلانىستى بولۋى مۇمكىن.

جالپى، ەۋروپالىق ساراپشىلار دجەي دي ۆەنستىڭ ءسوزىن ەۋروپا ءۇشىن «سۋىق دۋش» دەپ باعالادى.

ناتو باس حاتشىسى مارك ريۋتتە سونداي-اق ەۋروپالىق ەلدەردىڭ قورعانىس قابىلەتىن نىعايتۋ قاجەتتىگىن مالىمدەدى، اسىرەسە ا ق ش- تىڭ ىقتيمال قاتىسۋىنىڭ قىسقارۋى اياسىندا. ول ىقتيمال قاقتىعىستارعا دايىندىق بەيبىتشىلىكتى ساقتاۋدىڭ نەگىزگى شارتى ەكەنىن اتاپ ءوتتى.

ميۋنحەن قاۋىپسىزدىك كونفەرەنتسياسىنىڭ تۇراقتى قاتىسۋشىلارىنىڭ ءبىرى - قىتايدىڭ سىرتقى ىستەر ءمينيسترى ۆان ي دە ءسوز سويلەپ، حالىقارالىق قاتىناستاردىڭ نەگىزگى اسپەكتىلەرىن جانە قىتايدىڭ جاھاندىق ارەناداعى ۇستانىمىن قوزعادى.

ۆان ي قىتايدىڭ ا ق ش- قا قاتىستى ساياساتى تۇراقتى جانە دايەكتى ەكەنىن مالىمدەدى. ول قىتايدىڭ ءوزارا ءتيىمدى ىنتىماقتاستىق نەگىزىندە تۇراقتى جانە بەرىك ەكىجاقتى قاتىناستار قۇرۋعا دايىن ەكەنىن اتاپ ءوتتى.

الايدا، ەگەر ا ق ش قىتايدى تەجەۋ جانە قىسىم كورسەتۋ ساياساتىن جالعاستىرا بەرسە، بەيجىڭ ءوز ەگەمەندىگى مەن ۇلتتىق مۇددەلەرىن قورعاۋ ءۇشىن جاۋاپتى شارالار قابىلداۋعا ءماجبۇر بولاتىنىن ەسكەرتتى.

ۋكرايناداعى جاعدايعا توقتالعان ۆان ي بۇل قاقتىعىس ەۋروپا اۋماعىندا بولىپ جاتقانىن اتاپ ءوتىپ، داعدارىستىڭ تۇپكى سەبەپتەرىن جويۋدا ەۋروپانىڭ باستى ءرول اتقارۋى قاجەت ەكەنىن مالىمدەدى.

ول ەۋروپالىق ەلدەردى بەيبىت كەلىسسوزدەرگە بەلسەندى قاتىسۋعا جانە وڭىردە تۇراقتى بەيبىتشىلىككە قول جەتكىزۋ ءۇشىن بىرلەسىپ جۇمىس ىستەۋگە شاقىردى.

ەسكە سالا كەتەيىك، قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقايەۆ جۋىردا ەلىمىزدىڭ سوعىستى توقتاتۋدى قولدايتىنىن جانە ديپلوماتيالىق كەلىسسوزدەر ارقىلى ءوزارا كەلىسىمگە كەلۋدى جاقتايتىنىن مالىمدەگەن بولاتىن.

- ءبىز العاشقى كەزدەن باستاپ وسى سوعىستى مىندەتتى تۇردە توقتاتۋ كەرەك، ديپلوماتيالىق كەلىسسوزدەر ارقىلى ءبىر مامىلەگە كەلۋ قاجەت دەپ ايتتىق. بۇل ۇستانىمىمىز ەندى شىندىققا اينالدى. ەكى الپاۋىت ەل ساياسي سۇحبات جۇرگىزە باستادى. بۇل - جاقسى ءۇردىس. ءارى قازاقستانعا پايداسىن تيگىزەدى. سوندىقتان ءبىز مۇنى مەيلىنشە قولدايمىز، - دەدى پرەزيدەنت.

بۇل فورۋم ەۋروپانىڭ قاتىسۋىمەن وتەتىن حالىقارالىق ديالوگتىڭ نەگىزگى الاڭى بولىپ قالا بەرەدى، كۇردەلى گەوساياسي سىن-قاتەرلەردى تالقىلاۋعا جانە جاڭا جاعدايلاردا ەلدەر اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى