مۇناي وندىرەتىن جاڭا ەل پايدا بولدى

وپەك بيىلعى وسىمگە اۋە جانە كولىك تاسىمالى، سونداي-اق ونەركاسىپتەگى بەلسەندىلىكتىڭ وڭ اسەر ەتەتىنىن ايتادى.

الەمدىك مۇناي وندىرىسىندە تاعى قانداي وزگەرىس بار نەمەسە بولۋى مۇمكىن؟

2024-الەمدىك مۇناي ءوندىرىسى ءۇشىن وزگەشە جىل. ويتكەنى «قارا التىن» ءوندىرۋدى شەكتەۋ مەرزىمى بيىلعى ءبىرىنشى توقساندا اياقتالادى. ياعني جاڭا كەلىسىم قاجەت. اراب ەلدەرى الداعى جاسالاتىن قۇجات تالاپتارىن قازىردەن تالقىلاپ جاتىر. ولار: «مۇناي ءوندىرىسىن شەكتەۋدى ەرىكتى ەمەس، مىندەتتى قىلۋ كەرەك»، - دەيدى. 4 جىل بۇرىن الەمدى كوروناۆيرۋس جايلاعان كەزدە «قارا التىن» شامادان تىس ءوندىرىلىپ، سوڭى داعدارىسقا اكەلگەن ەدى. سول كەزدە مۇناي ءوندىرۋشى مەملەكەتتەر ءوندىرىستى شەكتەۋ تۋرالى العاش رەت كەلىسىمگە كەلدى.

باتىستا مۇناي ازايدى

حالىقارالىق ەنەرگەتيكا اگەنتتىگى باتىس ەلدەرىندەگى قويمادا مۇنايدىڭ ازايعانىن جاريالادى. بۇل ءوز كەزەگىندە «قارا التىننىڭ» قىمباتتاۋىنا اكەلۋى مۇمكىن. وندىرىسكە گەوساياسي قاقتىعىستار سەبەپ. ماسەلەن، قارا تەڭىزدەگى حۋسيتتەردىڭ ساۋدا كەمەلەرىنە جاساعان شابۋىلى قۇرلىقتاعى شيكىزات كولەمىن 40 ميلليون باررەلگە كەمىتكەن. جەلتوقساندا مۇناي قورى 20 ميلليون باررەلگە كوپ ەدى. ازايعان 40 ميلليوننىڭ 24 ميلليونى ەۋروپا، ا ق ش، اۆستراليا مەن جاڭا زەلاندياعا تيەسىلى.

سونداي-اق سۋ ارقىلى تاسىمالداناتىن «قارا التىننىڭ» ءبىراز بولىگى باتىس ەلدەرىنىڭ سانكسياسىنا ۇشىراعان يران مەن ۆەنەسۋەلانىكى. ونى كوپ جاعدايدا قىتاي ساتىپ الىپ وتىر.

ءۇندىستان مۇناي يمپورتىندا كوش باستايدى

الداعى 10 جىلدا ءۇندىستان مۇناي تۇتىنۋ بويىنشا كوشباسشى ەلگە اينالۋى مۇمكىن. حالىقارالىق ەنەرگەتيكا اگەنتتىگىنىڭ ەسەپتەۋىنشە، 2030-جىلعا دەيىن ءۇندى ەلىنە كۇنىنە 1 ميلليون 200 مىڭ باررەل «قارا التىن» قاجەت بولماق. وسىلايشا، سۇرانىس 6,6 ميلليون باررەلگە جەتكەلى تۇر. بۇل - الەمدىك سۇرانىستىڭ %30- ءى. بۇگىندە ءۇندىستان مۇناي يمپورتىنىڭ كولەمى بويىنشا قىتاي مەن ا ق ش- تان كەيىن ءۇشىنشى ورىندا تۇر.

«ءۇندىستاندا ونەركاسىپ كولەمى ەرەكشە ارتىپ وتىر. وسىعان وراي مۇناي ونىمدەرىنە دەگەن قاجەتتىلىك ءوسىپ كەلەدى. اۋەكەروسينگە سۇرانىس جىلدا %5,9 كولەمىندە بولماق. ال جانارمايعا سۇرانىس ورتاشا ەسەپپەن %0,7- كە جەتەدى».

مۇناي وندىرەتىن جاڭا ەل پايدا بولدى

الەمدە مۇناي وندىرەتىن تاعى ءبىر ەل پايدا بولدى. جىل اياعىنا دەيىن سومالي العاش رەت «قارا التىنىن» نارىققا شىعارعالى وتىر. شيكىزاتتى يگەرۋ بويىنشا امەريكالىق كومپانيامەن كەلىسىمشارت جاسالعان. گەوسەيسميكالىق زەرتتەۋ سومالي جەرىندە كولەمى 30 ميلليارد باررەلگە جەتەتىن مۇناي مەن تابيعي گازدىڭ بارىن كورسەتتى.

«سومالي بيىلعى جىلدىڭ اياعىنا قاراي العاش رەت مۇناي وندىرە باستايدى. شيكىزاتتى بارلاۋ جۇمىسى 7 تەڭىز بلوگىندا جۇرگىزىلدى. نەگىزى مۇناي كەنىشىن يگەرۋ بويىنشا كەلىسىمشارتقا 2 جىل بۇرىن قول قويىلعان»،- دەدى ءابدىريزاق ومان مۇحاممەد، سوماليدىڭ مۇناي ءمينيسترى.

ساراپشىلار قازىرگى كەزەڭدە الەمدىك مۇناي نارىعىن بەلگىسىزدىك قۇرساۋلاپ تۇرعانىن ايتادى. ينۆەستورلار وپەك پەن حالىقارالىق ەنەرگەتيكا اگەنتتىگىنىڭ اي سايىن جاريالايتىن جاڭا ەسەبى مەن بولجام- ۇسىنىستارىن كۇتىپ وتىر.

www.24.kz

ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى