ماۋلەن اشىمبايەۆ قازاق-قىرعىز جاستارى فورۋمىنا قاتىستى
قىرعىز رەسپۋبليكاسىنا ساپارى اياسىندا ماۋلەن اشىمبايەۆ باستاعان قازاقستان پارلامەنتى سەناتى دەلەگاتسياسىنىڭ مۇشەلەرى قازاق-قىرعىز جاستارى فورۋمىنىڭ اشىلۋىنا قاتىستى، دەپ حابارلايدى Kazinform.
فورۋمدا ءسوز سويلەگەن سەنات ءتوراعاسى باۋىرلاس ەكى حالىقتىڭ قارىم-قاتىناسىنىڭ تاريحى تەرەڭنەن تامىر تارتاتىنىن اتاپ ءوتتى. سونداي-اق ول ءوزارا بايلانىستى ودان ءارى ارتتىرۋدىڭ جانە ۇرپاقتار ساباقتاستىعىن ساقتاۋدىڭ ماڭىزدى ەكەنىنە ايرىقشا نازار اۋداردى.
«قازاق پەن قىرعىز - ەجەلدەن ىرگەسى بولىنبەگەن، تاريحى مەن تاعدىرى ەگىز ۇلتتار. قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى توقايەۆ قىرعىز رەسپۋبليكاسى - ەلىمىز ءۇشىن تەك وداقتاس قانا ەمەس، باۋىرلاس مەملەكەت ەكەنىن ۇنەمى ايتىپ كەلەدى. قىرعىز ەلىنىڭ باسشىسى سادىر نۇرعوجا ۇلى جاپاروۆ تا قىركۇيەك ايىندا «قازاق ادەبيەتى» گازەتىنە بەرگەن سۇحباتىندا ءبىزدىڭ تاريحىمىز ءبىر، مادەنيەتىمىز ءبىر، ۇرانىمىز ءبىر دەگەن ەدى. ەكى ەل باسشىلارىنىڭ باۋىرلاستىق پەن سەنىمگە نەگىزدەلگەن قارىم-قاتىناسى بارلىق سالا بويىنشا ىنتىماقتاستىقتى بەكەمدەۋگە ۇلكەن سەرپىن بەرىپ وتىر. بۇل رەتتە جاس بۋىننىڭ، وسكەلەڭ ۇرپاقتىڭ ءوزارا دوستىعىن نىعايتۋ - ءبىزدىڭ ورتاق مىندەتىمىز»، - دەدى ماۋلەن اشىمبايەۆ.
سونىمەن قاتار سەنات ءتوراعاسى بۇگىنگىدەي گەوساياسي تۇراقسىزدىق جاعدايىندا جۇدىرىقتاي جۇمىلىپ، سىن-قاتەرلەردى بىرلەسىپ ەڭسەرۋدىڭ ماڭىزدى ەكەنىن ايتتى. ول ءۇشىن عاسىرلاردان بەرى جالعاسىپ كەلە جاتقان ورتاق تاريحتى ءبىلىپ قانا قويماي، ونى زەردەلەپ، ودان تاعىلىم الۋ كەرەكتىگىن تىلگە تيەك ەتتى.
«ءبىزدىڭ ورتاق تاريحىمىزدا ونەگە رەتىندە كورسەتۋگە تۇراتىن تۇلعالىق، رۋحاني-مادەني بايلانىستار از بولماعانى بەلگىلى. شوقان ءۋاليحانوۆ قىرعىزدىڭ اتاقتى «ماناس» جىرىن العاش رەت قاعازعا ءتۇسىرىپ، ونىڭ كەڭىنەن تانىلۋىنا سەبەپشى بولدى. ءسۇيىنباي مەن ارىستانبەك، جامبىل مەن توقتاعۇل، كەنەن مەن وسمانقۇلدىڭ بايلانىسى دا كوپكە ءمالىم. ەگەمەن ەلدىك جولىندا كۇرەسكەن الاش قايراتكەرلەرى مەن قىرعىز حالقىنىڭ اتاقتى پەرزەنتتەرى يشانعالي ارابايەۆ، قاسىم تىنىستانوۆتىڭ دوستىعى تۋرالى ايتپاي كەتۋ مۇمكىن ەمەس. وسى ورايدا قوس ەلدىڭ رۋحاني الىپتارى مۇحتار اۋەزوۆ پەن شىڭعىس ايتماتوۆتىڭ اعا-ىنىلىك قارىم-قاتىناسى بارىمىزگە ۇلگى. سوندىقتان باۋىرلاس ەكى حالىقتىڭ ءوزارا قارىم-قاتىناسىنىڭ تاريحى تەرەڭنەن باستاۋ الادى. بابالارىمىزدىڭ وسى جولىن ءارى قاراي جالعاستىرىپ، كەلەر ۇرپاققا امانات ەتۋ بۇگىنگى جاس بۋىننىڭ قاستەرلى بورىشى»، - دەدى سەنات سپيكەرى جاستارعا اقىل- كەڭەسىندە.
ايتا كەتەيىك، قازاق-قىرعىز جاستارىنىڭ فورۋمى ەكى ەلدەگى جاس بۋىننىڭ دوستىعى مەن بىرلىگىن ارتتىرۋ، ولاردىڭ تانىسۋلارىنا جانە يدەيالارىمەن الماسۋلارىنا مۇمكىندىك بەرۋ، وسكەلەڭ ۇرپاقتىڭ ءتۇرلى سالاداعى جەتىستىكتەرىنە قولداۋ كورسەتۋ ماقساتىمەن ۇيىمداستىرىلعان. وسى جيىندا جاستاردى الاڭداتقان وزەكتى ماسەلەلەردى انىقتاۋ جانە ولاردى شەشۋ باعىتىنا دا باسا ءمان بەرىلدى. فورۋمعا 100 گە جۋىق جاس قاتىستى. ولاردىڭ قاتارىندا قوعام بەلسەندىلەرى، مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەر، ساراپشىلار، قازاقستان مەن قىرعىز ەلىنىڭ جاستار جانە ستۋدەنتتەر ۇيىمدارىنىڭ وكىلدەرى بار.
قىرعىز رەسپۋبليكاسىنا ساپاردىڭ ەكىنشى كۇنىندە قازاقستان پارلامەنتىنىڭ دەلەگاتسياسى ت م د پارلامەنتارالىق اسسامبلەياسىنىڭ 56-پلەنارلىق وتىرىسىنا قاتىستى. ءبىزدىڭ دەپۋتاتتار ت م د ەلدەرىنەن كەلگەن ارىپتەستەرىمەن پارلامەنتارالىق ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋ، دوستاستىق ەلدەرىنىڭ تىلدەرىن دامىتۋ سياقتى وزەكتى ماسەلەلەردى تالقىلادى. سونداي-اق ت م د پ ا ا- عا قاتىسۋشى ەلدەر پارلامەنتتەرى ىنتىماقتاستىعىنىڭ قۇقىقتىق بازاسىن ودان ءارى نىعايتۋعا ارنالعان ءبىرقاتار ماڭىزدى مودەلدىك زاڭدى قارادى. ولار ساقتاندىرۋ، دەنساۋلىق ساقتاۋ، ورگانيكالىق ءوندىرىس، ءتۇرلى سەكتورلاردا قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ سالالارىن قامتيدى.
سونداي-اق قازاقستاندىق پارلامەنتشىلەر شىڭعىس ايتماتوۆتىڭ 95 جىلدىعىنا ارنالعان حالىقارالىق كونفەرەنتسياعا قاتىستى. جيىن بارىسىندا ماۋلەن اشىمبايەۆ ۇلى جازۋشىنىڭ شىعارماشىلىعىن ەكى حالىقتىڭ «التىن كوپىرى» دەپ اتادى. سەنات ءتوراعاسى الىپ تۇلعا الەمدىك ادەبيەت تاريحىندا گۋمانيزمنىڭ جانە ادامگەرشىلىك قۇندىلىقتاردىڭ سيمۆولى رەتىندە ۇلكەن قۇرمەتكە يە ەكەنىنە نازار اۋداردى. ايتماتوۆتىڭ شىعارمالارى ادامنىڭ ىزگى قاسيەتتەرىن جانە تۇلعانىڭ باقىتقا، بوستاندىق پەن ادىلەتتىلىككە دەگەن ۇمتىلىسىن دارىپتەيدى.
«شىڭعىس ايتماتوۆ - حالىقارالىق اۋقىمداعى جازۋشى جانە الەمدىك ادەبيەتتىڭ فەنومەنى. ونىڭ شىعارمالارى گۋمانيزمنىڭ، ادامي اسىل قاسيەتتەردىڭ جانە ادامگەرشىلىكتىڭ جارقىن كورىنىسى. شىڭعىس تورەقۇل ۇلى كوپشىلىكتى الاڭداتقان ىرگەلى ماسەلەلەردى قوزعاپ، ءاردايىم نازار اۋدارىپ وتىردى. ولار قازىر دە وزەكتىلىگىن جوعالتقان جوق. اسىرەسە بۇگىنگىدەي مورالدىق قۇندىلىقتار قۇنسىزدانعان، پوپۋليزم، فەيك، جالعان دۇنيەلەر بەلەڭ العان كەزەڭدە ولاردىڭ ماڭىزى ارتا تۇسكەنى انىق»، - دەدى پالاتا سپيكەرى.
ساپار كەزىندە ماۋلەن اشىمبايەۆ قىرعىز رەسپۋبليكاسى جوگوركۋ كەنەشىنىڭ ءتوراعاسى نۇرلانبەك شاكييەۆپەن جانە تاجىكستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ولي ماجليسي ميللي ءماجليسينىڭ ءتوراعاسى رۋستامي ەموماليمەن ەكىجاقتى كەزدەسۋلەر وتكىزدى. سۇحبات بارىسىندا پارلامەنتارالىق قارىم- قاتىناستاردى نىعايتۋ پەرسپەكتيۆالارى تالقىلاندى. سونداي-اق مادەني-گۋمانيتارلىق، ساۋدا-ەكونوميكالىق جانە ينۆەستيتسيالىق سالاداعى ىنتىماقتاستىقتى كەڭەيتۋ ماسەلەلەرى دە ءسوز بولدى.
ءوز كەزەگىندە قىرعىز رەسپۋبليكاسى جانە تاجىكستان وكىلدەرى قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ باستاماسىمەن ىسكە اسىرىلىپ جاتقان الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جانە ساياسي وزگەرىستەردىڭ تيىمدىلىگىنە نازار اۋدارىپ، مەملەكەتتەر اراسىنداعى قارىم-قاتىناستىڭ قارقىندى دامۋىنا پارلامەنتتەر تاراپىنان ىقپال ەتۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتتى. سونىمەن قاتار ولار ماۋلەن اشىمبايەۆقا پارلامەنتارالىق ىنتىماقتاستىقتى قالىپتاستىرۋ جولىنداعى بىرلەسكەن جۇمىس ءۇشىن العىس ءبىلدىرىپ، بارلىق باعىت بويىنشا ءوزارا ءىس-قيمىلدى ودان ءارى نىعايتۋعا مۇددەلى ەكەندەرىن جەتكىزدى.
