م. تىنىشباي ۇلىنىڭ قازاق تاريحى تۋرالى ەڭبەگى اراعا 100 جىل سالىپ قازاقشا جارىق كوردى
استانا. KAZINFORM - استانادا كورنەكتى ينجەنەر، تۇركىستان اۆتونومياسىنىڭ ءبىرىنشى پرەمەر-ءمينيسترى، تاريح زەرتتەۋشىسى مۇحامەتجان تىنىشباي ۇلىنىڭ «ماتەريالى ك يستوري كيرگيز-كازاحسكوگو نارودا» اتتى ەڭبەگىنىڭ قازاقشالانعان نۇسقاسى تانىستىرىلدى.
اتالعان قۇندى ەڭبەك 1925-جىلى ورىس تىلىندە باسپادان جارىق كورگەن. اراعا 100 سالىپ سول ەڭبەك «قازاق حالقىنىڭ تاريحى» دەگەن اتپەن قازاقشا باسىلىپ شىقتى.
تۇساۋكەسەر شاراعا الاشتانۋشىلار، تاريحشىلار مەن عالىمدار، باق وكىلدەرى قاتىستى. باستامانىڭ يەسى دە، جەتەكىشىسى دە - AmalBooks باسپاسىنىڭ نەگىزىن قالاۋشى باقىتجان بۇقارباي.
- بۇل يدەيانى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن قازاقشا ساپالى اۋداراتىن مامان ىزدەدىك. بىرنەشە اۋدارماشىنىڭ ىشىنەن بۇلان جامبىل دەگەن زامانداسىمدى تاڭدادىم. كەيىن دايىن اۋدارماعا ءوزىم تۇزەتۋلەر ەنگىزىپ، مۇحامەتجانتانۋشى گۇلبانۋ جۇگەنبايەۆاعا بەردىك. سول كىسىنىڭ ساراپتاماسىنان وتكەننەن كەيىن باسپاعا جىبەردىك.
كىتاپتى اۋدارۋ، عىلىمي نەگىزدەۋ، باسپا شىعىندارىنىڭ ءبارىن دەمەۋشى تولەدى. «تازا تاريح» سەرياسىمەن شىعاتىن كىتاپتىڭ ءبارىن دەمەۋشىلەر قارجىلاندىرىپ كەلەدى. وسى جولعى باسىلىمنىڭ دەمەۋشىسى - راميل مۋحورياپوۆ، - دەيدى باقىتجان بۇقارباي.
قازاق تاريحىنا، الاش كەزەڭىنە قالام تەربەگەن زەرتتەۋشىنىڭ ءبارى سىلتەمە جاساپ، باسشىلىققا الىپ كەلە جاتقان قۇندى كىتاپتىڭ قازاقشا نۇسقاسى تۋرالى بەلگىلى الاشتانۋشى، پروفەسسور ايگۇل ءىسماقوۆانىڭ پىكىرىن سۇرادىق.
- بۇل كىتاپتىڭ 100 جىلدان كەيىن بولسا دا قازاقشالانعانى جاقسى بولدى. مەن نازاربايەۆ ۋنيۆەرسيتەتىندە ءۇش ءدارىس وقيمىن — الاش ادەبيەتى مەن عىلىمى، 15-18-عاسىرداعى حاندىق ءداۋىر ادەبيەتى، ۇلى دالا دەموكراتياسى.
تامىزدان باستاپ قازاقتىڭ عىلىمي ديسكۋرسى تاقىرىبىندا ءدارىس باستايمىن. بۇل دارىستە «تاريح-ي راشيديدەن» باستاپ، ءاليحان، احمەتتەردىڭ باياندامالارى، ⅩⅩ عاسىردىڭ باسىنداعى قازاقتىڭ تۇڭعىش وقۋلىقتارى مەن عىلىمي زەرتتەۋلەرى قامتىلادى. سولاردىڭ ىشىندە م. تىنىشباي ۇلىنىڭ وسى ەڭبەگى عانا ورىسشا بولاتىن. ەندى سونى ستۋدەنتتەرگە قازاقشا نۇسقاسىنان وقىتامىن دەپ قۋانىپ وتىرمىن، - دەيدى عالىم.
ايگۇل ءىسماقوۆا ەڭبەك اۆتورىنىڭ نەگىزگى ماماندىعى ينجەنەر بولعاندىقتان، كىتاپتا ءبىر دە ءبىر ارتىق ءسوز جوق ەكەنىن، قىسقا ءارى نۇسقا، ناقتى ءارى دايەكتى باياندالعانىن ايتادى.
- بۇل كىتاپتىڭ قۇندىلىعى - شاكارىم قۇدايبەردىۇلى مەن ءاليحان بوكەيحانوۆتىڭ ەڭبەكتەرىنەن كەيىن جارىق كورگەن، وتە تياناقتى زەرتتەۋ ەكەندىگىندە. 1925-جىلى ءوزى وقىعان دارىستەرىن جيناقتاپ جازعان عوي. شەجىرەدەگى قازاقتىڭ ءۇش ءجۇزى، شىڭعىس حاننان بەرى كەلە جاتقان قازاقتىڭ تاريحى، التىن وردا مەن قازاق حاندىعىنىڭ تاريحي ساباقتاستىعى، ءبارى- ءبارى قامتىلعان. مۇحامەتجان تىنىشباي ۇلى بۇل ەڭبەكتە ءار ءسوزدى ناقتى قولدانادى. سول كەزدەگى ورىستىڭ ينتەللەكتۋالدى ەليتاسىنا قازاق ءوزىنىڭ اتا قونىسىندا وتىرعانىن، قازاق حاندىعىنىڭ زاڭدى مۇراگەرى ەكەنىن دالەلدەپ بەرۋ ءۇشىن جازعان، - دەيدى الاشتانۋشى.
كىتاپتىڭ تارالىمى - 1500 دانا. ءىرى ساۋدا جەلىسىندە ساتىلادى.
بۇعان دەيىن شەتەلدەگى قازاق اقىن-جازۋشىلارىنا ارنالعان 9 كىتاپتىڭ تۇساۋى كەسىلگەن ەدى.
