ەلىمىزدە بالانى ولتىرگەنى نەمەسە پەدوفيليا ءۇشىن ءومىر بويى باس بوستاندىعىنان ايىرۋ جازاسى قولدانىلادى

زاڭ جوبالارىنىڭ نەگىزگى ماقساتى - بارلىق ازاماتتاردىڭ، ونىڭ ىشىندە ايەلدەر مەن بالالاردىڭ قۇقىعى مەن زاڭدى مۇددەسىن قورعاۋ شارالارىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ.

«كوپتەگەن زەرتتەۋگە قاراعاندا، تۇرمىستىق قۇقىق بۇزۋ ارەكەتتەرىنىڭ تولاستاماۋىنا 2017-جىلى وتباسىنداعى زورلىق-زومبىلىققا جازا دەكريميناليزاتسيالانعاننان كەيىن وسىنداي سالدارلارعا تاپ بولدىق. بۇگىنگى زاڭنامالىق تۇزەتۋلەر مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى توقايەۆتىڭ جولداۋداعى تاپسىرماسىن ورىنداۋ ءۇشىن ازىرلەندى. بىرىنشىدەن، زورلىق-زومبىلىققا، باسقا دا قاتىگەزدىككە نەمەسە ادامنىڭ قادىر-قاسيەتىن قورلاۋعا جول بەرمەۋ ماقساتىندا ءبىرقاتار نورما قاراستىرىلعان. ەگەر 2017-جىلدان باستاپ اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى كودەكسىندە بولعان 73-1-بابى - دەنساۋلىققا قاساقانا جەڭىل زيان كەلتىرگەنى ءۇشىن، 73-2-بابى (ۇرىپ-سوققانى ءۇشىن) اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق كودەكسىنەن الىنىپ، ەندى قىلمىستىق كودەكسكە «دەنساۋلىققا قاساقانا جەڭىل زيان كەلتىرۋ»، «ۇرۋ» جاڭا باپتارى كريميناليزاتسيالانىپ، ەنگىزىلىپ وتىر»، - دەدى ءماجىلىس دەپۋتاتى جۇلدىز سۇلەيمەنوۆا.

اتاپ ايتقاندا، 108-1-بابى، ياعني دەنساۋلىققا قاساقانا جەڭىل زيان كەلتىرۋ - 200 ا ە ك دەيىنگى مولشەردە ايىپپۇل سالۋعا نەمەسە سول مولشەردە تۇزەۋ جۇمىستارىنا، سونداي-اق 200 ساعاتقا دەيىنگى مەرزىمگە قوعامدىق جۇمىستارعا تارتۋعا، 50 تاۋلىككە دەيىنگى مەرزىمگە قاماۋعا الۋدى ەسكەرىپ وتىر.

109-1-بابىنداعى ۇرىپ-سوعۋ نەمەسە وزگە دە كۇش قولدانۋ ارەكەتتەرىن جاساۋ - 80 ا ە ك- كە دەيىنگى مولشەردە ايىپپۇل سالۋعا نەمەسە سول مولشەردە تۇزەۋ جۇمىستارىنا، 80 ساعاتقا دەيىنگى مەرزىمگە قوعامدىق جۇمىستارعا تارتۋعا، 25 تاۋلىككە دەيىنگى مەرزىمگە قاماۋعا الۋ قاراستىرىلعان.

«جاڭا رەداكسيادا دەنساۋلىققا قاساقانا اۋىر زيان كەلتىرگەنى ءۇشىن 3 جىلدان 8 جىلعا دەيىن باس بوستاندىعىنان ايىرۋ قاراستىرىلدى. سونىمەن قاتار جاڭا رەداكسيادا دەنساۋلىققا قاساقانا ورتاشا زيان كەلتىرگەنى ءۇشىن 2 جىلعا دەيىن باس بوستاندىعىنان ايىرۋ ەسكەرىلگەن. بۇعان قوسا، بالالاردىڭ قۇقىعىن قورعاۋ سالاسىندا 2 جاڭا نورما بار. جاڭا رەداكسيادا پەدوفيليا ءۇشىن ءومىر بويىنا باس بوستاندىعىنان ايىرۋ قاراستىرىلدى. كامەلەتكە تولماعان بالانى ولتىرگەنى ءۇشىن ءومىر بويىنا باس بوستاندىعىنان ايىرۋ جازاسى ۇسىنىلدى»، - دەدى دەپۋتات.

ازاپتاۋعا بايلانىستى جاڭا نورما جاڭا قۇرامدا قاراستىرىلدى. جاڭا رەداكسيادا ازاپتاۋ ءۇشىن 600 ساعاتقا دەيىن قوعامدىق جۇمىسقا جەگۋ نەمەسە 3 جىلعا دەيىن باس بوستاندىعىنان ايىرۋ جازاسى ەسكەرىلدى.

«قىلمىستىق كودەكستە 98-3- جاڭا بابى قاراستىرىلىپ وتىر. بۇل رەتتە، قىلمىستىق قۇقىق بۇزۋشىلىق جاساعان ادامنىڭ مىنەز-قۇلقىنا قاتىستى ەرەكشە تالاپتار بەلگىلەۋ ۇسىنىلدى. وسى باپتىڭ نەگىزىندە قۇقىق بۇزعان ادامدارعا تەك جازانى كۇشەيتۋمەن قاتار، سوت شەشىمى بويىنشا كەرەك دەپ تانىعان كەزدە مەديتسينالىق ۇيىمداردا پسيحولوگيالىق كومەكتەن ءوتۋ مۇمكىندىگى قاراستىرىلدى. بۇدان بولەك، ازاماتتاردىڭ ءوتىنىشىن كۇتپەي-اق، ۋاكىلەتتى ورگاندار زورلىق-زومبىلىق فاكتىلەرى تۋرالى بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنداعى نەمەسە الەۋمەتتىك جەلىلەردەگى حابارلامالار نەگىزىندە شارا قولدانۋ مۇمكىندىگى كوزدەلگەن نورما ۇسىنىلدى. قىلمىستىق قۇقىق بۇزۋشىلىق جاساعانى ءۇشىن كىنالى دەپ تانىلعان ادامعا سوت شەشىمى بويىنشا نەمەسە قىلمىستىق پروتسەسس تاراپتارىنىڭ ءوتىنىشى بويىنشا ءۇش ايدان ءبىر جىلعا دەيىنگى مەرزىمگە جابىرلەنۋشىنى ىزدەستىرۋگە، وعان بارۋعا، اۋىزشا جانە تەلەفون ارقىلى كەلىسسوزدەر جۇرگىزۋگە، ونىمەن وزگە دە تاسىلدەرمەن بايلانىسقا تۇسۋگە تىيىم سالىناتىن ەرەكشە تالاپتار بەلگىلەۋى قاراستىرىلدى»، - دەدى ج. سۇلەيمەنوۆا.

ونىڭ ايتۋىنشا، ءسۋيتسيدتىڭ الدىن الۋ ماقساتىندا قىلمىستىق كودەكستە جاڭا 2 قۇرام بويىنشا نورما ەنگىزىلدى. بۇل تۇرعىدا سۋيتسيدكە يتەرمەلەۋ جانە ءسۋيتسيدتى ناسيحاتتاعانى ءۇشىن جازا ۇسىنىلدى. سۋيتسيدكە يتەرمەلەگەنى ءۇشىن 5 جىلدان 9 جىلعا دەيىنگى مەرزىمگە باس بوستاندىعىنان ايىرۋ جازاسىمەن قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىك بەلگىلەۋ قاراستىرىلدى.

زاڭ جوباسىندا ينتەرناتتىق ۇيىمداردا تۇراتىن بالالاردىڭ قۇقىعىن قورعاۋدى قامتاماسىز ەتۋ قادامدارى ۇسىنىلدى. بۇل رەتتە، الەۋمەتتىك ماڭىزى بار نىسانداردا (تاماقتانۋ، ءبىلىم بەرۋ، ساۋىقتىرۋ، ەمدەۋ جانە ت. ب.) كەدەرگىسىز تەكسەرۋ جۇرگىزۋ جونىندەگى نورمالار كوزدەلگەن. وسىلايشا، ينتەرناتتاردا مەملەكەتتىك باقىلاۋ الدىن الا حاباردار ەتپەي جۇرگىزىلەتىن بولادى. سونداي-اق ارنايى الەۋمەتتىك قىزمەتتەر كورسەتەتىن ۇيىمدارعا، بالالارعا ءبىلىم بەرۋ جانە ساۋىقتىرۋ قىزمەتتەرىن مىندەتتى ليتسەنزيالاۋ ۇسىنىلادى.

«باستى نازار اۋدارۋعا ءتيىس ماسەلە - جاڭا زاڭ شاڭىراقتى شايقالتۋعا ەمەس، وتباسىن نىعايتۋعا باعىتتالعان. تۇرمىستاعى زورلىق-زومبىلىق ماسەلەسىن شەشۋ قوعامنىڭ بارلىق دەڭگەيىندە بىرلەسكەن كۇش-جىگەردى قاجەت ەتەدى»، - دەدى دەپۋتات.

ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى