ەلتاڭبا ءپىشىنىن كوميسسيا كوپشىلىك قولداعان سوڭ عانا وزگەرتۋى مۇمكىن
استانا. KAZINFORM - ەلتاڭبا ەل ىشىندە قىزۋ اڭگىمەگە ارقاۋ بولىپ جاتىر. ويتكەنى پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقايەۆ اتىراۋدا وتكەن ۇلتتىق قۇرىلتايدا ەلتاڭبانىڭ ءپىشىنىن وزگەرتۋ جايلى پىكىر بىلدىرگەن. وسىدان سوڭ-اق ەل ىشىندە بۇل تاقىرىپ قىزۋ تالقىلانا باستادى جانە تۇس-تۇستان ءۇن قوسۋ ءالى تولاستاعان جوق.
وسى ماسەلەگە قاتىستى Kazinform اگەنتتىگىنىڭ باس رەداكتورى ناعاشىبەك الدان وي ءبولىستى.
ارينە، ەلتاڭبا جاي نارسە ەمەس، ەلدىڭ باستى بەلگىلەرىنىڭ ءبىرى. سولاي بولعاندىقتان دا ەلتاڭبا ماسەلەسىندە ەشكىم تالقىدان سىرت قالعىسى كەلمەيتىن بولار. ال ەلدىڭ تالقىعا قاتىسىپ، الاڭداۋشىلىق ءبىلدىرۋى قۇپتارلىق ءىس. سەبەبى ەل بىرلىگىنىڭ قانشالىقتى مىعىم ەكەنى وسىنداي ساتتەردە بايقالادى. ءوز ۇستانىمىن الەۋمەتتىك جەلى ارقىلى جاريالاپ جاتقانداردا دا ەسەپ جوق. بىرەۋ سىنايدى، بىرەۋ مىنەيدى، ەندى بىرەۋ ەلتاڭبانىڭ وزگەرۋىن دۇرىس كورەدى.
باسىندا پرەزيدەنت ەلتاڭبانىڭ ءپىشىنىن وزگەرتەيىك دەگەن جوق. وزگەرتۋ جايلى پىكىر ءبىلدىردى، ياعني ول مۇنى حالىقتىڭ تالقىسىنا سالۋدى، ال حالىق قولداسا جانە وسى ماسەلەنى قارايتىن كوميسسيا وڭ قورىتىندى بەرسە عانا ءبىر شەشىم قابىلداناتىنىن مەڭزەدى.
ەل ىشىندە ەلتاڭبانىڭ ءپىشىنىن وزگەرتۋگە سىن ايتىپ جاتقاندار دا، ەلتاڭبانىڭ وزگەرتۋگە نەگىز بولاتىنداي قىرلارىن ايتىپ، قارسى ەمەستىگىن، پرەزيدەنتتىڭ باستاماسىن قولدايتىنىن ءبىلدىرىپ جاتقاندار دا كوپ.
پرەزيدەنت ۇلتتىق قۇرىلتايدا ورتاق كەلىسىمگە كەلگەن جاعدايدا ارنايى كوميسسيا قۇرۋعا بولاتىنىن ايتتى.
«ەلتاڭبامىزعا قاتىستى سىني پىكىرلەر ايتىلىپ قالادى. ونى كەڭەس زامانىنداعى گەربكە ۇقساتىپ جاتادى. تىم ەكلەكتيكالىق، كۇردەلى دەيدى. مۇنداي ويدى ەل ىسىنە بەي-جاي قارامايتىن بەلسەندى ازاماتتار عانا ەمەس، ماماندار دا ايتىپ ءجۇر. ورىندى پايىمدار ەسكەرۋسىز قالماۋى كەرەك. ورتاق كەلىسىمگە كەلگەن جاعدايدا ارناۋلى كوميسسيا قۇرۋعا بولادى»، - دەدى پرەزيدەنت.
ونىڭ ايتۋىنشا، بۇل كوميسسيا ماسەلەنى جان-جاقتى قاراستىرىپ، قوعامدىق تالقىلاۋ وتكىزەدى، ال سودان كەيىن قازاقستاننىڭ جاڭا ەلتاڭباسىنىڭ جوباسىن جاساۋعا اشىق بايقاۋ جاريالانادى. توقايەۆتىڭ سوزىندەگى ەكلەتيكا دەگەن ءتۇرلى وي، كوزقاراس، يدەيالاردىڭ يۋ-قيۋ ارالاسۋى دەگەن ماعىنا بەرەتىن كورىنەدى. ناتيجەسىندە ەلەمەنتتەر ساپىرىلىسىپ كەتۋىنەن ءپىشىن دە شاشىراڭقى بولىپ شىعۋى مۇمكىن. بىلەتىندەر ەلتاڭبا قاراپايىم، ۇعىنىقتى ءارى سانادا بىردەن جاتتالىپ قالاتىنداي بولۋى كەرەك دەپ جاتادى. ءسويتىپ، ەلتاڭبانى اۋىستىرۋعا قاتىستى شەشىم قابىلدايتىن كوميسسيا قۇرىلاتىن بولدى. ونى ۇكىمەت وتىرىسىنان كەيىن وتكەن بريفينگتە قارجى ءمينيسترى ءمادي تاكيەۆ ايتتى. تالقىلاۋدىڭ بارىسىندا ۋكراينانىڭ گەربى ءساتتى جاسالىپ شىققانىن ايتىپ جاتقاندار بار.
ۋكراينا دەمەكشى، ءبىزدىڭ ەلدەگى ەلتاڭبانى وزگەرتۋ تۋرالى باستاما وسى ەلدىڭ اقپارات قۇرالدارىندا دا ءسوز بولدى. ەل جۋرناليستەرى مۇنىڭ استارىنان گەوساياسي استار ىزدەگىسى كەلەدى. قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ كەڭەس داۋىرىندەگىگە ۇقساس ەلتاڭبامىزدىڭ ءپىشىنىن وزگەرتۋ تۋرالى پىكىر ءبىلدىرۋى رەسەيدەگى پرەزيدەنت سايلاۋىمەن تۇسپا-تۇس كەلۋىن ۋكرايندىقتار وزدەرىنشە جورىپتى. مۇنى ولار قازاقستان رەسەيدەن ىرگەنى الىستاتۋدىڭ كەزەكتى كورىنىسىن جاسادى دەگىلەرى كەلەدى. ءبىراق ەلتاڭبانى وزگەرتۋ قازاقستاندا بۇگىن پايدا بولعان باستاما ەمەس، تالايدان ويدا كەلە جاتقان ءىس. سوندىقتان ۋكرايندىقتاردىڭ بۇدان ساياست استار ىزدەۋىنە نەگىز جوق بولسا كەرەك.
قازاقستاندا ەلتاڭبانىڭ ءپىشىنىن وزگەرتۋ باستاماسىن قولداپ جاتقان زيالى قاۋىم وكىلدەرى كوپ. مىسالى، جۋرناليست، جازۋشى ساكەن سىبانباي الەۋمەتتىك جەلىدە ءوزىنىڭ وسىعان بايلانىستى ويىن جازعان. جازۋشى قازاقستاننىڭ ەلتاڭباسى باسىندا-اق ۇناماعانىن ايتادى.
«ءاۋ باستا بەكىتىلگەن دۇنيەنى ورتا جولدا «ءارى تارت تا بەرى تارت» جاساۋعا مۇلدە قۇلىقسىز ادامنىڭ ءبىرى - مەن ەدىم. الايدا تاپ وسى ەلتاڭبا ماسەلەسىنە كەلگەندە ەلەڭ ەتە قالعانىم... ويتكەنى، جاسىراتىنى جوق، قازىرگى ەلتاڭبا ماعان ءا دەگەننەن-اق ۇناماعان بولاتىن، ءتىپتى 1992-جىلى بۇل تۋرالى پىكىرىم «الماتى اقشامى» گازەتىنە جاريالانعانى ەسىمدە. بىرىنشىدەن، باياعى كەڭەستىك پوشىمنان الىس كەتە قويماعان. وزبەكستان مەن تاجىكستاننىڭ قازىرگى گەربتەرى دە سونداي. ەكىنشىدەن، مەملەكەتتىك ءرامىز سەكىلدى ناقتى دا بايسالدى دۇنيەگە «ءبارىن قامتي بەرسەم، ەشتەڭە ۇمىت قالماسا ەكەن» دەگەن اعىل-تەگىل «ماكسيماليزم» جاراسا بەرمەيدى. شاڭىراق، ۋىق، پىراق، كۇمبەز، كۇن، جۇلدىز، تاعى باسقانىڭ ءبارىن قامتي بەرۋگە تىرىسۋ - اقىرىندا جىپىرلاعان بىجىرقاي بەينەگە ۇلاسىپ كەتۋى مۇمكىن. راس، كەزىندە ونىڭ ءارقايسىسىن بىزگە قيلى قيسىنمەن قيىستىرىپ ءتۇسىندىردى، ءتۇرلى ساراپتاۋ ماقالالار دا جازىلدى. ءبىراق... سول كۇيى قابىلداي الماي، ىشتەن تىنعانمىن»، - دەپ جازعان ساكەن سىبانباي.
ونىڭ سوزىنشە، ەلتاڭبا اۋىستىرۋ ەسىك اۋىستىرعانداي بۇگىن- ەرتەڭ بولا سالاتىن شارۋا ەمەس، ابدەن تالدانىپ-تارازىلانۋى كەرەك، ءتۇرلى كوزقاراستار تىڭدالىپ، ەسكەرىلۋى ءتيىس. ەلتاڭبانى وزگەرتۋگە اسىقپاۋ كەرەگىن قارجى ءمينيسترى ءمادي تاكيەۆ تە ايتتى. بۇل ماسەلەگە بايسالدى قاراعان ءجون دەپ جاتقاندار كوپ.
اۆتور
ەربول جانات
