كىشى قاجىلىقتىڭ ءمالىم دە بەيمالىم تۇستارى

از دا، كوپ تە ۋاقىت ەمەس. بۇل ءبىز ءۇشىن دە، اۋە كەمەسى ءۇشىن دە العاشقى ساپار. ولاي دەيتىن سەبەبىمىز، ءبىز وتىرعان ۇشاق الاتاۋ بوكتەرىنەن ساۋد ارابياسىنىڭ جيددا قالاسىنا باعىت العان العاشقى رەيس بولاتىن.

ۇشاق تولى ادام. ونىڭ جارتىسىنان كوبى كىشى قاجىلىققا بارا جاتقانى كورىنىپ-اق تۇر. كوپشىلىگى نيەت ەتىپ، ەر ادامدار يحرام مەن يزاردى (تىگىسى جوق اق ماتا) الدەن ورانىپ العان. جۇزدەرىنەن قۋانىش پەن قوبالجۋ بايقالادى. قۋانىشى تىكەلەي رەيس بولسا، قوبالجۋى ساپارىنىڭ امالدارى بولسا كەرەك دەپ ويلادىم.

اراب تۇبەگىنە جاقىنداپ كەلەمىز. ۇشاق يلليۋميناتورىنان ميداي جازىق دالا، اراگىدىك قاراۋىتقان قىراتتار عانا كولبەڭدەيدى. كوز الدىڭدا - شەتسىز شەكسىز اسپان الەمى، ال جەر بەتىن مۇنار باسقان. كەنەت ۇشاق جولاۋشىلارىنىڭ ءبىرى ميقات اۋماعىنا (قاجىلىققا كەلۋشىلەردىڭ يحرامعا كىرەتىن جەرى) كىرگەنىمىزدى ايتىپ ەسكەرتتى. ۇشاقتا دا حابارلادى. جۇمىس بابىمەن بارا جاتساق تا، قاسيەتتى مەكەنگە بارىپ ءتاۋ ەتۋ ءبىزدىڭ دە جوسپاردا بار ەدى. نيەت ەتىپ، بەتىمىزدى سيپادىق.

ارادا جارتى ساعات وتكەندە جيددا كوگىنە جەتتىك. قالاعا كوكتەن كورىك بەرىپ تۇرعان - قىزىل تەڭىز. تەڭىزدى جاعالاي قالانىڭ ەڭ بيىك عيماراتتارى بوي كوتەرگەن. قۇددى ءبىر قالانى سۋدان قورعاپ تۇرعان بوگەت نەمەسە قورعان دەرسىڭ.

ۇشاق تومەندەي باستادى. تومەندەگى ءۇي-جايلاردىڭ سۇلباسى دا انىق كورىنىپ قالدى. تۋرا اراب ەلدەرى جايلى فيلمدەردەگى 3-4 قاباتتى ۇيلەر. ول ۇيدە ءبىر اۋلەت تۇرادى دەيدى بىلەتىندەر. تەرەزەلەرى قۋىقتاي عانا. بۇل ىستىقتان قورعانۋدىڭ ءبىر امالى بولسا كەرەك.

سارى قۇمدى جارىپ ءوتىپ جاتقان ۇزىننان ۇزىن تراسسالار ەرەكشە كوز تارتادى. ال ونداعى اعىلعان كولىكتەر سانىندا شەك جوقتاي. قالانىڭ قاربالاسقان تىرشىلىگى كوكتەن بىردەن بايقالادى.

ۇشاق تەڭسەلىپ بارىپ، جەر باۋىرلادى. دوڭگەلەگى ءبىر ءتيدى دە، قايتا كوتەرىلدى. ەكىنشى رەت دوڭگەلەگى جەرگە تيگەندە تەجەگىشىنىڭ تارتىلعانى بارلىعىنا انىق سەزىلدى.

ءبىز الماتىدان شىققاندا كۇن سالقىن ەدى، اراب تۇبەگىنىڭ ىستىعى ۇشاق ىشىنەن سەزىلە باستادى. ال ۇشاقتان شىققاندا قالىڭ كوپشىلىك العاشقى رەيسپەن كەلگەن جولاۋشىلاردى زور قوشەمەتپەن قارسى الدى. گۇل سىيلاپ، تاتتىلەر ۇسىندى.

اۋەجايدان شىققان بويدا اپتاپ قاپىرىق بەتتى شارپىدى. الماتىدان شىققان ءبىر توپ جۋرناليستى كۇتىپ الۋعا كەلگەن كونسۋلدىق وكىلدەرىمەن قوناق ۇيىمىزگە اسىقتىق. بىردەن بايقاعانىمىز، قالادا كولىك كوپ بولعانمەن، كەپتەلىس از. باعدارشامى جوق قالانىڭ كۇرە جولدارىنداعى جىلدامدىق تا جوعارى. جاياۋ جۇرگىنشىلەر وتەتىن جولاقتى دا كوزىمىز شالا قويمادى.

كولىكتى تىزگەندەپ كەلە جاتقان ۆيتسە-كونسۋل نۇرمۇحان سەيىتماعانبەتوۆتىڭ ايتۋىنشا، مۇندا قوعامدىق اۆتوبۋستار جوقتىڭ قاسى. ورتالىق كوشەلەردە عانا بىرەڭ-ساراڭ جۇرەدى. حالىقتىڭ كوبى تاكسي نەمەسە جەكە كولىكتەرىمەن قاتىنايدى.

جيددادا بىرنەشە كۇن ايالدايتىن بولدىق. قىزىل تەڭىز جاۋھارىنىڭ جانعا جايلى، مادەني تاريحى مول مۇراسىمەن تانىسۋعا اسىقتىق. ودان كەيىنگى باعىت - مەككە.

ءبىز كەلگەن كۇننىڭ ەرتەڭىنە اراب باسىلىمدارى الماتىدان جيدداعا تىكەلەي رەيس اشىلعانىن جارىسا جازىپ جاتتى. ال ءبىز سول رەيستىڭ العاشقى جولاۋشىلارى ەدىك.

جيددا - مەككە قاقپاسى

بۇعان دەيىن ۇمرا مەن قاجىلىققا كەلەتىن قازاقستاندىقتار قاسيەتتى مەكەنگە ءتۇرلى باعىتتاعى اۋە جولدارىمەن كەلەتىن. Air Astana اۋە كومپانياسى تىكەلەي رەيس اشقاننان كەيىن «مەككە قاقپاسىنا» جەتەر جول دا جەڭىلدەي ءتۇستى. سەبەبى جيددا مەككە مەن ءمادينا قالالارىنىڭ ءدال ورتاسىندا. مەككەگە نەبارى ءبىر ساعاتتىق جەردە عانا ورنالاسقان. ارادا جوعارى جىلدامدىقتى Haramain پويىزدارى قاتىنايدى. ولار ساعاتىنا 300 شاقىرىم جىلدامدىقپەن جۇرەدى. مەككەگە 25-30 مينۋتتا جەتكىزەدى. سونداي-اق اۆتوبۋستار دا جۇرەدى. ءبىز ءبىرىنشىسىن تاڭدادىق.

مەككەگە اتتانباي تۇرىپ، جيدداداعى قازاقستاننىڭ باس كونسۋلدىعىنا باس سۇقتىق. باس كونسۋل رۋسلان قوسپانوۆ پەن ۆيتسە-كونسۋل نۇرمۇحان سەيىتماعانبەتوۆ قازاقى قوناقجايلىلىقپەن قارسى الدى. قويعان سۇراقتارىمىزعا جاۋاپ الىپ، اراب ەلىنىڭ قىر-سىرىمەن قانىعا تۇستىك.

- قازاقستاننان ۇمرا مەن قاجىلىققا كەلۋشىلەر سانى جىل ساناپ ارتىپ كەلەدى. وسىنداي وقيتىن ستۋدەنتتەر دە بار. ولاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاپ، مۇددەلەرىنىڭ ساقتالۋىنا ءبىز جاۋاپتىمىز، - دەيدى باس كونسۋل.

ودان ارى سۇراقتارىمىزدى جاۋدىرا كەتتىك. باس كونسۋل بارلىعىنا بايىپپەن جاۋاپ بەردى.

ساۋد ارابياسىندا قۇجات جوعالتىپ العاندا نە ىستەۋ كەرەك؟

- شەتەلدە ەڭ ساق بولۋ كەرەك دۇنيەنىڭ ءبىرى - قۇجات. كەيدە جوعالتىپ الاتىن وتانداستارىمىز بولادى. ونداي كەزدە پوليتسياعا ارىز جازىپ، انىقتاما الادى. سول انىقتاما نەگىزىندە كونسۋلدىق جولاۋشىنىڭ قايتار جولىنا قۇجات جاسايدى، سونىمەن ەلگە قايتادى.

كوپ ادام مۇندا كەلگەندە باسقاشا ويلاپ كەلەدى. مەككە مەن ءمادينا، مۇسىلمانداردىڭ ورتاسى، ۇرلىق-قارلىق جوق، زاڭ بۇزۋشىلىق كەزدەسپەيدى دەپ تۇسىنەدى. پەندە بولعان سوڭ، مۇندا دا الاڭداتاتىن جايتتار بولادى. تۋريستەر ەسەبىنەن ارتىق پايدا تاپقىسى كەلىپ تۇراتىندار دا كەزدەسەدى. سوندىقتان دا ساق بولۋ كەرەك، - دەيدى رۋسلان قوسپانوۆ.

ساۋد ارابياسىنا قالاي ۆيزا الادى؟

- ساۋد ارابياسى قاجىلىققا كەلۋشىلەر مەن تۋريستەرگە جاعداي جاساۋدا. كوپتەگەن جەڭىلدىكتەر قاراستىرۋدا. مىسالى قازىر تۋريستىك ۆيزانى 15-20 مينۋتتىڭ ىشىندە ونلاين الۋعا بولادى. سونداي-اق قازاقستاندىقتار ءۇشىن اۋەجايعا كەلگەن بويدا ۆيزا الۋ جايى دا قاراستىرىلىپ جاتىر.

قاجىلىق پەن قىدىرۋعا كەلگەندەر نەنى باستى نازاردا ۇستاۋى كەرەك؟

- ساۋد ارابياسىنا بۇرىننان كەلەتىندەر ەلدىڭ جاي-كۇيىن جاقسى بىلەدى دەپ ويلايمىن. ال العاش كەلىپ جاتقاندار ءۇشىن ايتارىم، قاي ەلگە بارساڭ دا، سول ەلدىڭ زاڭىن قۇرمەتتەۋ كەرەك. مادەنيەتى مەن تالابىن ەسكەرۋىمىز قاجەت. بىرىككەن اراب امىرلىكتەرىندە اشىق كيىنۋگە بولاتىن بولسا، مۇندا ەرلەردىڭ قىسقا بالاقتى كيىممەن ءجۇرۋى وعاش سانالادى.

قۇجاتتارى مەن جەكە زاتتارىنا ساق بولۋ كەرەك. قانشا دەگەنمەن تۋريستەر كوپ جۇرەدى. ودان كەيىن دەنساۋلىعىنا ءمان بەرگەندەرى ابزال. جات ەلدە سىرقاتتانىپ قالماۋدىڭ امالىن جاساپ كەلگەنى ءجون.

ودان كەيىن قاجىلىققا اپارامىز دەپ الداپ كەتەتىن الاياقتاردان اباي بولۋ كەرەك. قازاقستان مۇسىلماندار ءدىني باسقارماسى بەكىتكەن كومپانيالار ءتىزىمىن ءبىلىپ العان ءجون. سەبەبى قاجىلىققا اپاراتىن تۋركومپانيا اتىن جامىلىپ، اقشالارىن الىپ كەتەتىندەر دە بولادى. كەيبىرەۋلەر يمانداي سەنىپ، كەلىسىمشارت تا جاساسپايدى. سوندىقتان ۇمراعا نەمەسە قاجىلىققا كەلەردە ءبارىن تەكسەرىپ، ءبىلىپ الۋ كەرەك، - دەيدى باس كونسۋل.

مەككەدە قايتىس بولعان ادام قايدا جەرلەنەدى؟

- قاجىلىق كەزىندە قايتىس بولعان وتانداسىمىز بولدى. 39 جاستاعى تۋردىڭ گيدى باسىنان كۇن ءوتىپ قۇلاعان. جانىنداعى قاجىلىققا كەلۋشىلەر ىشىندە دارىگەر مامان دا بولعان. قۇتقارىپ قالا الماعان. ءبىز قازاقستانداعى تۋىستارىنا حابارلاستىق. مەككەدە قايتىس بولعان ادامدى جەرلەۋدىڭ بىرنەشە جولى بار. شەشىمدى تۋىستارى قابىلدايدى. ونىڭ ءبىرىنشىسى - ءمايىتتى قازاقستانعا جەتكىزۋ. بۇل ەندى ءبىرتالاي جۇمىس، ۋاقىت الادى، كوپ قۇجات جيناۋ كەرەك جانە ولاردى اۋدارۋ كەرەك.

سۇيەكتى جەتكىزۋ دە قاراجاتتى قاجەت ەتەدى. كەيدە مەملەكەت قارجىسىنان، كەيدە تۋىستارى تولەيدى. بولماسا تۋركومپانيامەن كەلگەن كەلىسىمدەرىنە بايلانىستى شەشىلەدى.

ءمايىتتى وسىندا دا جەرلەۋگە بولادى. مۇنى تۋىستارىنا ايتامىز. مەككەنىڭ ۇلكەن زيراتى بار. جاڭاعى قازاقستاندىقتىڭ تۋىستارى وسىندا جەرلەۋىنە رۇقسات بەرىپ، ەكى اعاسى ۇشىپ كەلدى. ءال-حارام مەشىتىنەن جانازاسىن شىعارىپ جەرلەدى، - دەدى باس كونسۋل.

مەككەگە بارار جول

مەككەگە بارار ساپارىمىز جۇما كۇنگە تۋرا كەلدى. ساۋد ارابياسىندا جۇمىس اپتاسى جەكسەنبىدەن باستالادى. جۇما مەن سەنبى دەمالىس كۇندەرى سانالادى. جۇما كۇنى دۇكەندەر مەن بازارلار كەش باتقانعا دەيىن اشىلمايدى. جيددا قالاسىنان جوعارى جىلدامدىقتاعى پويىزعا وتىرىپ، قاسيەتتى قاعباعا قاراي جول تارتتىق.

مەككە - توپىراق تۇگىل قۇمى جوق تاستان قۇيىلعان الاسا تاۋلاردىڭ ساي-سالاسىنا شاشىلىپ تۇسكەن قالا. رەسمي دەرەك بويىنشا 3 ميلليوننان استام حالقى بار. كەلىپ-كەتۋشىلەردىڭ ەسەبىنەن بۇل كورسەتكىش ءجيى وزگەرىپ تۇرادى. ال اۋەجايدان ءال-حارام مەشىتىنە قاراي تەگىن اۆتوبۋستار قاتىنايدى.

ءبىزدى كۇتىپ العان زامانبەك ەسىمدى ستۋدەنت مەككەدەگى وقۋ ورىندارىنىڭ بىرىندە ءبىلىم الادى ەكەن. كەلگەنىنە ءبىر جىل بولماسا دا، ۇمراعا كەلەتىندەردى كۇتىپ الىپ، امالدارىن جاساۋدىڭ ءجون-جوسىعىن تولىق مەڭگەرگەن.

جۇما كۇنى قالا كوشەلەرى حالىققا تولى، ءبارى كوشىپ بارا جاتقانداي. ەڭكەيگەن قارياسىنان ەڭبەكتەگەن بالاسىنا دەيىن جاينامازىن ۇستاپ، جۇما نامازىنا اسىعىپ بارادى.

ءبىز قالا سىرتىنداعى اۋدانداردىڭ بىرىنە بارىپ، جۇما نامازىن وقىدىق. سول جەردەن نيەت ەتىپ، يحرامدى كيىپ، قاسيەتتى ءال-حارام مەشىتىنە باعىت الدىق. ءبىز كەلگەندە جۇما نامازىنان كەيىنگى جۇرت قاراسى دا ازايا باستاعان ەكەن. «لاببايك اللا…» دەپ قالىڭ كوپشىلىك قاتارىنا قوسىلدىق.

قاسيەتتى قاعبانى العاش كورگەندە تىلەگىمىزدى ايتىپ، امالىمىزدى ورىندادىق. جەتى رەت اينالىپ، جۇرەكتەگى ارمان-ماقساتىمىزدىڭ ورىندالۋىن سۇرادىق. ءار مۇسىلمان ارماندايتىن بۇل ءبىر ءساتتى سوزبەن جەتكىزۋ وڭاي ەمەس. جەتى رەت اينالعاننان كەيىن ءزامزام سۋىنىڭ ءدامىن تاتۋ جانعا راحات، بويىڭا كۇش بىتىرەدى. ول ءبىر كۇش ءومىر بويى تاۋسىلمايتىنداي كۇيدە بولاسىڭ.

سافا جانە ءمارۋا اراسىن جەتى رەت اينالىپ، تاعى دا امال جاسادىق. بۇل جول ويلاندىراتىن ءارى وزىڭە ەسەپ بەرەتىن ساتتەي بولىپ تا كورىندى. ودان كەيىن سوڭعى عۇرپى بويىنشا شاشىمىزدى قيدىردىق. وسىلايشا كىشى قاجىلىقتى زامانبەكتىڭ جول كورسەتۋىمەن 2,5 ساعاتتا ورىنداپ شىقتىق. ەندى ۇلكەن قاجىلىقتا كەلۋدى ءناسىپ ەتسىن دەپ تىلەك ەتتىك.

مەككەدەگى بۇكىل تىرشىلىك قۇلشىلىققا، تۋريزمگە نەگىزدەلگەن. اسىرەسە قاعباعا جاقىن اۋداندار تۇگەلدەي ساۋدا ورىندارى مەن قوناق ۇيلەر. ەستەلىك پەن ەلدەگى اعايىنعا الار زاتتاردى ساۋدالاسىپ الۋعا بولادى.

مەككەدە اۋەجاي جوق

مەككە قالاسىندا اۋەجاي جوق. قاسيەتتى قاعبانىڭ توبەسىنەن ۇشاق ۇشپايدى. قالاعا جاقىن ۇلكەن اۋەجاي جيددا قالاسىندا ورنالاسقان. سوندىقتان دا Air Astana اۋە كومپانياسى تىكەلەي رەيستى وسى قالا ارقىلى اشىپ وتىر.

جيددا - Air Astana اۋە كومپانياسىنىڭ جاڭا باعىتى. ءشول دالاداعى پاتشالىققا بىرگە ساپارلاۋعا شاقىرادى. رەيس قازان ايىندا اپتاسىنا ەكى رەت قاتىناسا، جەلتوقساننان باستاپ ءۇش رەتتەن ورىندالاتىن بولادى. ەكى باعىتقا اۋە بيلەتتەرىنىڭ قۇنى 325000 تەڭگەدەن باستالادى.

كىشى قاجىلىققا باراتىندارعا كەرەك كەڭەستەر

• ساۋد ارابياسىنا بارعىسى كەلەتىندەر الدىمەن ۆيزا الۋى كەرەك. بۇل ساپار الدىنداعى ەڭ باستى قاعيدا. ۆيزا الۋ اسا قيىن ەمەس، visa.visitsaudi.com سايتى ارقىلى ەلەكتروندى تۇردە ءوتىنىم بەرەسىز. جاۋابى دا از ۋاقىت ىشىندە شىعا كەلەدى. ۆيزا قۇنى 67-68 مىڭ تەڭگەنى قۇرايدى. باستىسى - قۇجاتتاردى تولتىرعاندا مۇقيات بولۋ كەرەك. اسىرەسە پاسپورت نومىرىندەگى N ءارىپىن ۇمىت قالدىرۋعا بولمايدى.
• تەلەفون نە نوۋتبۋگىڭىزدى قۋاتتاۋ ءۇشىن ارنايى اداپتەردى بىرگە الىپ شىققانىڭىز ابزال. ساۋد ارابياسىندا توق كوزى 3 ساڭىلاۋدان تۇرادى.
• اقشانى دوللارمەن نەمەسە كارتادا الىپ بارعان ءتيىمدى. كارتا ارقىلى سونداعى بانكوماتتاردان شەشىپ الۋعا بولادى.
• اركەز بايلانىستا بولۋ ءۇشىن روۋمينگ قوسىپ العان پايدالى.

الماتى ↔ جيددا ↔ مەككە

ءو. سانسىزباي

massaget.kz

ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى