كورنەكتى مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى جۇمابەك تاشەنوۆتىڭ تۋعانىنا - 110 جىل

جۇمابەك احمەت ۇلى 1915 -جىلى اقمولا وبلىسى ارشالى اۋدانى باباتاي اۋىلىندا تۋعان. اقمولا قۇرىلىس تەحنيكۋمىن، كوكپ وك جانىنداعى جوعارى پارتيا مەكتەبىن بىتىرگەن. ەكونوميكا عىلىمىنىڭ كانديداتى.

1934-1939 -جىلدارى بەينەتقور اۋدانى اتقارۋ كوميتەتىنىڭ حاتشىسى، اۋدان جەر ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى، 1939-1943 -جىلدارى اقمولا وبلىسى جەر ءبولىمى باستىعىنىڭ ورىنباسارى، 1944-1947 -جىلدارى سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى پارتيا كوميتەتى حاتشىسىنىڭ ورىنباسارى، مال شارۋاشىلىعى ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى، 1947-1948 -جىلدارى سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى اتقارۋ كوميتەتى ءتوراعاسىنىڭ ورىنباسارى، ءتوراعاسى (1948 - 1952)، 1952- 955 -جىلدارى اقتوبە وبلىسى پارتيا كوميتەتىنىڭ 1-حاتشىسى، 1955-1960 -جىلدارى قازاق ك س ر-ى جوعارعى كەڭەسى ءتورالقاسىنىڭ ءتوراعاسى، 1960-1961 -جىلدارى قازاق ك س ر-ى مينيسترلەر كەڭەسىنىڭ ءتوراعاسى قىزمەتتەرىن اتقاردى.

تاشەنوۆ رەسپۋبليكانىڭ ساياسي، ەكونوميكالىق، مادەني دامۋىنا باسشىلىق جاساعان جىلدارى قازاق مەملەكەتىنىڭ اۋماق تۇتاستىعىنىڭ ساقتالۋىنا كوپ ەڭبەك ءسىڭىردى.

ماڭعىستاۋدى تۇرىكمەنستانعا قوسۋ جونىندەگى ۇسىنىستارعا تويتارىس بەردى. تىڭ ولكەسىنە بىرىكتىرىلگەن سولتۇستىك وبلىستاردى رەسەيگە، وڭتۇستىك قازاقستاننىڭ ماقتا ەگەتىن اۋداندارىن وزبەكستانعا بەرۋگە قارسى شىقتى. قازاقستان جەرىندە يادرولىق جارىلىستار جاساۋعا قارسىلىق ءبىلدىردى. شىعارماشىلىق وداقتار وكىلدەرىنە ءۇي- پاتەر بەرگەندىگى ءۇشىن الماتىنىڭ ورتاسىندا «قازاق اۋىلىن» قۇردى دەپ ايىپتالدى. «قازاق ادەبيەتى» گازەتىن جابۋدان امان الىپ قالدى.

«سوتسياليستىك قازاقستان» گازەتىن «كازپراۆدانىڭ» اۋدارماسى ەتىپ شىعارىلۋ قاۋپىنەن قورعاپ قالدى. بۇل جايىندا «Egemen Qazaqstan» گازەتىنىڭ 100 جىلدىعىنا وراي ەلوردادا وتكەن حالىقارالىق عىلىمي- پراكتيكالىق كونفەرەنسيادا عالىم، پروفەسسور، قازاقستاننىڭ مەملەكەتتىك سىيلىعىنىڭ يەگەرى سەرىك قيرابايەۆ بىلاي دەپ ەسكە العان ەدى: «ءبىز گازەتتىڭ ەڭ ءبىر قيىن كەزەڭدەرىندە - ايتىس پەن تارتىستىڭ، ۇرىس پەن ديكتاتۋرانىڭ كۇشتى كەزىندە قىزمەتكە باردىق. مەن كومسومولدىڭ ءبىر جۋرنالىنىڭ رەداكتورى ەدىم. قاراقۇلوۆ دەگەن ورتالىق پارتيا كوميتەتىنىڭ ءبولىم باسشىسى شاقىرىپ الدى دا، «ءسىز «سوتسياليستىك قازاقستانعا» (قازىرگى «Egemen Qazaqstan») قىزمەتكە باراسىز. رەدكوللەگيانىڭ مۇشەسى بولىپ، ادەبيەت جانە ونەر ءبولىمىنىڭ باستىعى بولاسىز» دەدى. سول بارعان جەردە ءبىرشاما ايتىس- تارتىس بولىپ كەتتى. ديكتاتۋرانىڭ مىقتى كەزى. ول كەزدە ورتالىق پارتيا كوميتەتى كىشكەنە اسىعىستاۋ جاسادى - گازەتتى اۋدارما جاساۋ كەرەك دەگەن اڭگىمە شىقتى. سول باستامانى «گازەت ەلدىكى» دەپ بوگەپ تاستاعان جۇمابەك تاشەنوۆ ەدى. سول تاشەنوۆتەردىڭ ارقاسىندا گازەتتى اۋدارما جاساماي، الىپ قالدىق. سونداي ءبىر قيىن كەزەڭدى باسىمىزدان وتكەردىك».

قوعام قايراتكەرى «ۇلتشىل» دەپ ايىپتالىپ، ن. حرۋشەۆتىڭ نۇسقاۋىمەن قىزمەتىنەن بوساتىلدى. 1961-1975 -جىلدارى شىمكەنت (قازىرگى وڭتۇستىك قازاقستان) وبلىسى اتقارۋ كوميتەتى ءتوراعاسىنىڭ ورىنباسارى بولدى. 1975 -جىلى وداقتىق دارەجەدەگى دەربەس زەينەتكەرلىككە شىقتى. ءومىرىنىڭ سوڭعى كەزەڭىندە «قاراكول» عىلىمي-زەرتحانالىق ينستيتۋتىندا، وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى تالداۋ- ەسەپتەۋ ورتالىعىندا قىزمەت اتقاردى.

ول 1986 -جىلى 18-قاراشادا شىمكەنت قالاسىندا دۇنيەدەن ءوتتى. قالا كوشەلەرىنىڭ بىرىنە ونىڭ ەسىمى بەرىلدى، ءمۇسىنى ورناتىلدى. استانادا ج. تاشەنوۆ كوشەسى بار. ونىڭ قايراتكەرلىگى تۋرالى «ۇلت ماقتانىشى» دەرەكتى ءفيلمى تۇسىرىلگەن.

سىرداريا ۋنيۆەرسيتەتى تاشەنوۆتىڭ ەسىمىمەن اتالاتىنىن جازعان بولاتىنبىز.

اۆتور

مارلان جيەمباي

ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى