كريپتوۆاليۋتانىڭ «سۇر» ايماقتان شىعۋىنا 2 جىل كەتۋى مۇمكىن
استانا. KAZINFORM - مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقايەۆ سيفرلىق اكتيۆتەردىڭ جان-جاقتى زاڭدى اينالىمى ءۇشىن ينفراقۇرىلىمداردى دامىتۋدى تاپسىرعان بولاتىن. وسىعان وراي Kazinform ەلىمىزدە جۇمىس ىستەپ تۇرعان كريپتونارىقتىڭ ەرەكشەلىكتەرىن زەردەلەپ كورگەن ەدى.
كولەڭكەدەگى نارىق
ەلىمىزدە سيفرلىق اكتيۆتەرمەن جۇمىس ىستەۋگە رۇقساتى بار 12 كريپتوبيرجا تىركەلگەن. سيفرلىق اكتيۆتەر بيرجاسىنا قويىلاتىن تالاپتار جانە ولاردى ليتسەنزيالاۋ ءتارتىبى «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعىنىڭ اكتىلەرىمەن ايقىندالادى. زاڭعا سايكەس، ا ح ق و ايماعىن قوسپاعاندا قازاقستان اۋماعىندا تاپشى سيفرلىق اكتيۆتەردى شىعارۋعا جانە اينالىمعا ەنگىزۋگە تىيىم سالىنعان. پرەزيدەنت ۇكىمەتتىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا رەسمي دەرەككە سايكەس قازاقستاندىق كريپتوينۆەستورلاردىڭ تەك 5 پايىزى عانا زاڭدى، ال قالعاندارى «سۇر» ايماقتا جۇمىس ىستەيتىندىگىن ايتقان ەدى.
ق ر ۇلتتىق بلوكچەين قاۋىمداستىعىنىڭ باسشىسى داۋرەن قاراشيەۆ قازاقستانداعى سيفرلىق اكتيۆتەردىڭ جالعىز اينالىمى ا ح ق و اۋماعىندا عانا جۇزەگە اسىرىلۋى مۇمكىن ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
- 2023 -جىلى زاڭدى اينالىم كولەمى نەبارى 350 ميلليون دوللار بولدى. الايدا 2023 -جىلعى سيفرلىق اكتيۆتەردىڭ جالپى اينالىمى 4,1 ميلليارد (رەسمي جانە كولەڭكەلى - رەد.) بولعان ەدى، - دەدى ساراپشى.
ونىڭ ەسەپتەۋىنشە، مۇنداي جاعدايدا سيفرلىق اكتيۆتەر اينالىمىنىڭ 97 پايىزعا جۋىعى «سۇر» ايماقتا جۇزەگە اسىرىلادى.
سيفرلىق دامۋ، يننوۆاتسيالار جانە اەروعارىش ونەركاسىبى مينيسترلىگىنىڭ دەرەگىنە قاراعاندا، «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى سيفرلىق اكتيۆتەر تۋرالى» زاڭنىڭ قابىلدانۋى ەلدە سيفرلىق اكتيۆتەردىڭ زاڭدى نارىعىنىڭ پايدا بولۋىنا ىقپال ەتىپ، ولاردىڭ اينالىمى ءۇشىن قۇقىقتىق نەگىز قالىپتاستىردى.
- ساراپشىلار جۇرگىزگەن تالداۋعا سايكەس، شىندىعىندا قازاقستاندا سيفرلىق اكتيۆتەردىڭ كولەڭكەلى اينالىمى بار. كولەڭكەلى اينالىم ۇلەسىن ازايتۋ ءۇشىن حالىقارالىق ستاندارتتارعا سايكەس سيفرلىق اكتيۆتەر نارىعىن رەتتەۋدى قامتاماسىز ەتەتىن نورماتيۆتىك- قۇقىقتىق بازا جەتىلدىرىلىپ جاتىر. ىسكە اسىرىلىپ جاتقان شارالار اياسىندا ينفراقۇرىلىمدى كەڭەيتۋ، قارجى ينستيتۋتتارىمەن ىقپالداستىقتى دامىتۋ جانە پايدالانۋشىلارعا زاڭدى الاڭدا جۇمىس ىستەۋدىڭ بارلىق ارتىقشىلىعىن الۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن تەتىكتەردى ەنگىزۋ جوسپارلانعان. وسى ماسەلەلەردى رەتتەۋ ءۇشىن پايدالانۋشىلاردى تاۋەكەلگە باعدارلانعان ءتاسىل قولدانا وتىرىپ، جەرگىلىكتى پلاتفورمالارعا اۋىستىرۋ ارقىلى زاڭداستىرۋ ۇسىنىلادى، - دەلىنگەن مينيسترلىكتىڭ Kazinform رەسمي ساۋالىنا بەرگەن جاۋابىندا.
ا ح ق و- نىڭ تۇسىندىرۋىنشە، ۇيدەگى ليتسەنزيالانعان كريپتوبيرجالارداعى سيفرلىق اكتيۆتەر اينالىمىن وقشاۋلاۋدىڭ ءساتتى پروتسەسى فيات ارنالارىنىڭ ءتيىمدى جۇمىسى، ەكىنشى دەڭگەيدەگى بانكتەر تاراپىنان بەلسەندى قولداۋ، سونداي- اق نارىققا باستاپقى كىرۋ ءۇشىن اۋىر تالاپتاردى الىپ تاسۋ كەزدە عانا مۇمكىن بولماق.
ا ح ق و «سۇر» ايماقتان رەتتەلەتىن كەڭىستىككە كوشۋ پروتسەسى ەكى جىلعا دەيىن سوزىلۋى مۇمكىن ەكەنىن اتاپ ءوتتى. بۇل مەرزىم قازاقستاننىڭ رەتتەلەتىن سيفرلىق اكتيۆتەر نارىعىنا كەلە وتىرىپ، جاھاندىق كريپتوبيرجالاردى وزىنە قابىلدايتىن كليەنتتەردى وقشاۋلاۋ جونىندەگى جاھاندىق ويىنشىلار مىندەتتەمەلەرىن ىسكە اسىرۋ مەرزىمىن قامتيدى. ۆەدومستۆو ماماندارىنىڭ بولجامىنشا، ق ر رەزيدەنتتەرىنىڭ قاتىسۋىمەن «سۇر» جانە سيفرلىق اكتيۆتەردىڭ رەتتەلەتىن اينالىمىنىڭ اعىمداعى اراقاتىناسى - شامامەن 85:15.
كريپتوۆاليۋتا ينفراقۇرىلىمى قانداي بولماق؟
قاسىم-جومارت توقايەۆ قازاقستاننىڭ كريپتوۆاليۋتا ينفراقۇرىلىمىن جەدەل كەڭەيتۋگە شاقىردى. ا ح ق و Kazinform ساۋالىنا وراي جاڭا ورتالىق قۇرۋ جوسپارلانباعانىن جانە پرەزيدەنتتىڭ بارلىق تاپسىرماسى قازاقستاننىڭ نەگىزگى جانە ا ح ق و- نىڭ ارنايى قۇزىرەتىنىڭ قولدانىستاعى رەجيمى اياسىندا ىسكە اسىرىلاتىنىن اتاپ وتەدى.
- قازىر ا ح ق و تولىعىمەن «قولما- قول اقشاسىز» قۇزىرەت سانالادى. بۇل رەتتەلەتىن سيفرلىق اكتيۆتەر نارىعىنا كىرۋدى تەك ەكىنشى دەڭگەيدەگى بانكتەر ارقىلى عانا مۇمكىن ەتەدى. ينفراقۇرىلىم ق ر ۇلتتىق بانكى رەتتەيتىن، قولما-قول اقشا قاراجاتىمەن جۇمىس ىستەۋگە جانە قازاقستاننىڭ بۇكىل اۋماعىندا جەكە تۇلعالارعا ايىرباستاۋ وپەراتسيالارى بويىنشا قىزمەتتەر كورسەتۋگە ۋاكىلەتتى كريپتو ايىرباستاۋشىلار ينستيتۋتىن ەنگىزۋ ەسەبىنەن دامي الادى. بۇل رەتتە، جەكە جانە زاڭدى تۇلعالار ءۇشىن سيفرلىق اكتيۆتەردىڭ ۇيىمداستىرىلعان ساۋداسى تەك سيفرلىق اكتيۆتەردىڭ ليتسەنزيالانعان بيرجالارى ارقىلى جۇزەگە اسىرىلۋى ءتيىس، - دەپ ءتۇسىندىردى ا ح ق و.
ءبىراق سيفرلىق اكتيۆتەر سالاسىنداعى ۋاكىلەتتى ورگان - سيفرلىق دامۋ، يننوۆاتسيالار جانە اەروعارىش ونەركاسىبى مينيسترلىگى ا ح ق و- دان تىس سيفرلىق اكتيۆتەر ەكوجۇيەسىن كەڭەيتۋ جوسپارى تۋرالى مالىمدەدى.
- ا ح ق و- عا ۇقساس جاڭا ورتالىق قۇرۋعا قاتىستى ايتار بولساق، قازىرگى ۋاقىتتا «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعىنىڭ شەگىنەن تىس سيفرلىق اكتيۆتەردىڭ ەكوجۇيەسىن كەڭەيتۋ قاراستىرىلىپ جاتىر. بۇل قازاقستاننىڭ جاھاندىق نارىقتاعى باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن قامتاماسىز ەتەدى. جۇمىستىڭ ماڭىزدى باعىتى - قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ بۇكىل اۋماعىندا سيفرلىق اكتيۆتەر اينالىمىن زاڭداستىرۋ. بۇل نارىقتىڭ بارلىق قاتىسۋشىسى ءۇشىن ءبىرىڭعاي اشىق ەرەجەلەر جاساۋعا، كولەڭكەلى اينالىم ۇلەسىن ازايتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى جانە ەلدىڭ سيفرلىق ەكونوميكاسىنا كوبىرەك ينۆەستورلار تارتا الادى، - دەلىنگەن سيفرلىق دامۋ مينيسترلىگىنىڭ Kazinform ساۋالىنا بەرگەن جاۋابىندا.
سونداي-اق، ۆەدومستۆو نارىقتىڭ جاڭا قاتىسۋشىلارىن ليتسەنزيالاۋ، كريپتو ايىرباستاۋشىلار مەن كريپتوماتتار ءۇشىن قۇقىقتىق ءورىستى كەڭەيتۋ، قارجى ينستيتۋتتارىمەن ىقپالداستىقتى دامىتۋ جوسپارلانىپ وتىرعانىن العا تارتادى.
زاڭدى وزگەرتۋ قاجەت پە؟
قازاقستانداعى ءبىرىڭعاي كريپتوۆاليۋتا نارىعى ءۇشىن سيفرلىق اكتيۆتەر قىزمەتتەرىنىڭ رەتتەلەتىن نارىعىنا كىرۋدى كەڭەيتۋ جانە وڭايلاتۋ قاجەت ەكەنى انىق.
ا ح ق و ەگەر ۇلتتىق بانك رەتتەلەتىن كريپتو ايىرباستاۋشىلار جەلىسىن دامىتاتىن بولسا، وندا «سۇر» قولما- قول اقشا نارىعى رەتتەلەتىن قولما- قول اقشاسىز تسيفرلىق اكتيۆتەر نارىعىنا ەركىن اعىلا الاتىنىن اتاپ ءوتتى.
- ينفراقۇرىلىم ق ر ۇلتتىق بانكى رەتتەيتىن كريپتو ايىرباستاۋشىلار ەسەبىنەن دامىتىلادى. ولار قولما-قول اقشامەن جۇمىس ىستەۋگە جانە ەلىمىزدىڭ بۇكىل اۋماعىندا جەكە تۇلعالارعا ايىرباستاۋ وپەراتسيالارى بويىنشا قىزمەتتەر كورسەتۋگە وكىلەتتى بولادى. رەتتەلەتىن نارىقتاعى كريپتوينۆەستورلار سانىن ارتتىرۋ ءۇشىن سيفرلىق اكتيۆتەر ساۋداسىنا ارنالعان الاڭدار سانىن تەپە- تەڭ ۇلعايتۋ كەرەك ەمەس. قولما- قول اقشامەن جۇمىس ىستەي الاتىن كريپتو ايىرباستاۋشىلار ءۇشىن رەتتەۋ رەجيمىن قۇرۋ جانە كريپتو ايىرباستاۋشىلار، ەدب جانە ليتسەنزيالانعان سيفرلىق اكتيۆتەر بيرجالارى اراسىندا ءوزارا ءىس- قيمىل ورناتۋ قاجەت، - دەپ تۇسىندىرەدى ۆەدومستۆو.
قازاقستان ۇلتتىق بلوكچەين قاۋىمداستىعىنىڭ باسشىسى داۋرەن قاراشيەۆ قولدا بار بارلىق زاڭنامالىق بازا جەتكىلىكتى دەپ سانايدى. ءبىراق ماسەلە ونى قولدانۋدا بولىپ تۇر. ونىڭ ايتۋىنشا، قازاقستانداعى كريپتوۆاليۋتا يندۋسترياسىن رەتتەيتىن ا ح ق و اكتىلەرى ە و- نىڭ وزگە دە وزىق ەلدەرىنىڭ - Markets in Crypto-Assets Regulation (MiCA) اكتىلەرىنە سايكەس كەلەدى.
— تۇپتەپ كەلگەندە بىزدە ب ا ءا قۇزىرەتىن قايتالايتىن زاڭدى پلاتفورما بار. مىسالى، دۋباي - الەمنىڭ كريپتوۆاليۋتا استاناسى. كريپتو ينستيتۋتتاردى رەتتەۋ جانە دامىتۋ تۇرعىسىنان ول ەڭ قولايلى ورىن دەپ تانىلدى. دامىعان ەلدەردەگى بارلىق رەتتەگىش بىزدە دە بار ەكەنىن ەسكەرە وتىرىپ، جاڭا ەشتەڭە ويلاپ تابۋدىڭ قاجەتى جوق. ماسەلە تەك باسقارۋشىلاردا عانا، - دەپ اتاپ ءوتتى ساراپشى.
ونىڭ ايتۋىنشا، رەسمي كريپتوۆاليۋتالار كوبىنە كولەڭكەلى نارىقتان ۇتىلىپ جاتادى. ويتكەنى سوڭعىسى سالىق تولەمەيدى. سوندىقتان ەلدەگى كريپتوۆاليۋتا نارىعىنا سەنىپ تاپسىرىلعانداردىڭ جاۋاپكەرشىلىگى تۋرالى ماسەلە قويۋ كەرەك.
سيفرلىق اكتيۆتەردىڭ زاڭدى اينالىمى قالاي كەڭەيتىلمەك؟
قازاقستاندىقتار كريپتوۆاليۋتالارمەن ساۋدا جاساۋعا قۇقىلى، ءبىراق ا ح ق و رەتتەۋشىسىنىڭ ليتسەنزياسى بار كريپتوبيرجالاردا عانا. ساراپشىلار ينۆەستورلارعا الدىمەن بيرجانىڭ ليسەنزيالىق مارتەبەسىن تەكسەرۋگە، كريپتوۆاليۋتالاردى ساتىپ الۋ كەزىندە ليتسەنزياسى جوق دەلدالداردىڭ قىزمەتتەرىن پايدالانباۋعا كەڭەس بەرەدى.
- قازىردىڭ وزىندە ا ح ق و قۇزىرەتىنە ءبىرقاتار ءىرى جاھاندىق كريپتوبيرجا كەلىپ، ليسەنزيا الدى. ولاردىڭ كەيبىرەۋلەرى وپەراتسيالىق قىزمەتتى ىسكە قوستى ءارى ازاماتتارعا Binance جانە Bybit سياقتى جاھاندىق نەگىزگى پلاتفورمالارداعى بيرجالاردى قوسا العاندا كريپتوۆاليۋتالاردىڭ ەركىن ساۋداسىن ۇسىنادى. پروۆايدەرلەردىڭ ەندى ءبىر بولىگى ءالى دە وپەراتسيالىق پروتسەستەردى جولعا قويىپ، كوممەرتسيالىق بانكتەرمەن ىقپالداسۋ پروتسەسىندە، - دەدى ا ح ق و.
بۇل رەتتە، نارىقتى رەتتەۋ ءۇشىن اۋماقتاعى سيفرلىق اكتيۆتەردىڭ «اينالىمىنا تىيىم سالۋ» تۇجىرىمداماسىنان سيفرلىق اكتيۆتەردىڭ «اينالىمىنا رۇقسات بەرۋ» تۇجىرىمداماسىنا، ءبىراق سيفرلىق اكتيۆتەر قىزمەتتەرىنىڭ ليتسەنزيالانعان پروۆايدەرلەرى ارقىلى عانا كوشۋ ۇسىنىلادى. الايدا، جاڭا تۇجىرىمداماعا كوشۋدىڭ ناقتى كەزەڭدەرى ءالى بەلگىسىز.
ا ح ق و- نىڭ اتاپ وتۋىنشە، سيفرلىق اكتيۆتەر قىزمەتتەرىنىڭ پروۆايدەرلەرىنە كليەنتتەردى «بولشەك» جانە «كاسىبي» ساناتتارعا ءبولۋ مىندەتى جۇكتەلەدى. بۇل كليەنتتەردىڭ بەلگىلى ءبىر ساناتى ءۇشىن قولجەتىمدى ونىمدەر جەلىسىن جانە قولجەتىمدى وپەراتسيالارعا ليميتتەردى الدىن الا ايقىندايتىن بولادى.
ا ح ق و «قولما- قول اقشاسىز» قۇزىرەت سانالا وتىرىپ، سيفرلىق اكتيۆتەردىڭ رەتتەلەتىن نارىعىنا ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەر جانە بولاشاقتا رەتتەلەتىن كريپتو ايىرباستاۋشىلار ارقىلى عانا كىرۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. ۇلتتىق بانك رەتتەيتىن كريپتو ايىرباستاۋشىلاردىڭ قولما-قول اقشامەن جۇمىس ىستەي الۋى جانە قازاقستان بويىنشا جەكە تۇلعالارعا ايىرباستاۋ وپەراتسيالارى بويىنشا قىزمەتتەر كورسەتە ءبىلۋى ءتيىس.
ا ح ق و بولاشاقتا قولما-قول اقشا قاراجاتىمەن جۇمىس ىستەي الاتىن، كريپتو ايىرباستاۋشىلار، ەدب جانە ليتسەنزيالانعان سيفرلىق اكتيۆتەر بيرجالارى اراسىنداعى ءوزارا ءىس- قيمىلدى جولعا قويا الاتىن كريپتو ايىرباستاۋشىلار ءۇشىن رەتتەۋ رەجيمىن قۇرۋدى ۇسىنىپ وتىر.
مارلان جيەمباي
