جەر بەتىندە جوق سۋ ارتەرياسى اتانعان ساتبايەۆ ارناسىنداعى بوگەت ءمۇجىلىپ بارادى
پاۆلودار. KAZINFORM - ساتبايەۆ سۋ ارناسىنداعى بوگەتتىڭ جاعدايى كاسىپورىن وكىلدەرىن الاڭداتىپ وتىر. ايتۋلارىنشا، وسىدان بەس جىل بۇرىن №87 بوگەتكە جاسالعان جوندەۋ جۇمىستارى ساپاسىز جۇرگىزىلىپ، بۇگىندە ونىڭ سالدارى ايقىن بىلىنە تۇسكەن. بوگەتتىڭ جيەگى مۇجىلە- مۇجىلە، بۇگىندە قاۋىپتىلىكتىڭ ەڭ جوعارى شەگىنە جەتكەن.
2019 -جىلى سۋ ارناسىنداعى ءتورتىنشى سۋ تورابىنىڭ 87- بوگەتىندە رەكونسترۋكتسيا جۇمىستارى جۇرگىزىلگەن. الايدا مەردىگەر كومپانيا جوندەۋ جۇمىستارىن ساپاسىز ءارى شالا-شارپى جۇرگىزىپ، بۇگىندە سۋ قويماسى اپاتتىق جاعدايدا تۇر.
ساتبايەۆ ارناسى پاۆلودار پايدالانۋ باسقارماسىنىڭ باسشىسى ۆلاديمير ەگەريەۆتىڭ ايتۋىنشا، ساپاسىز جوندەۋ جۇمىستارىنىڭ سالدارىنان جاقىن ماڭداعى ەلدى مەكەندەرگە قاۋىپ ءتونىپ وتىر. سۋ قويماسىنىڭ ەرنەۋى جىرىلىپ كەتسە، مول سۋ سىرتقا لاق ەتە قالۋى مۇمكىن. بوگەت تەز ارادا قالپىنا كەلتىرىلمەسە، كوكتەمگى سۋ جىبەرۋ شارالارى كەزىندە جاعداي قيىنداي تۇسەدى.
- ءبىزدى جازعى ۋاقىتتا سۋ بەتىندە پايدا بولاتىن تولقىندار الاڭداتادى. قىستا پروبلەما جوق. تولقىن بوگەتكە سوعىلعان سايىن ول مۇجىلە بەرەدى. كەز كەلگەن ۋاقىتتا جارىپ شىعۋى مۇمكىن. سول ءۇشىن الاڭدايمىز. قازىر بوگەتتىڭ جاعدايىن ۇنەمى قاداعالاپ وتىرمىز، كۇيى ناشارلاپ بارادى. قۇرىلىسقا تولىق جوندەۋ جاسالۋى كەرەك، - دەيدى ول.
بۇل ماسەلەنى AMANAT پارتياسىنىڭ پارتيالىق باقىلاۋ كوميسسياسى باقىلاۋعا العان. تۇيتكىلدى شەشۋ ءۇشىن ساراپتاما جاساپ، قايتادان مەردىگەردى تاڭداۋ كەرەك دەپ ەسەپتەيدى. بۇعان دەيىنگى مەردىگەر جۇمىستاردى جەتەر جەرىنە جەتكىزىپ ورىنداي الماعانى انىق، سەبەبى ول ماماندانعان كومپانيا ەمەس ەدى. سۋ ارناسى ونى سوتقا بەرىپ، جەڭىپ شىققان. ءبىراق سوت ىستەرىنىڭ ءوزى 2 جىلعا سوزىلىپتى. سوندىقتان ماماندار الداعى ۋاقىتتا كونكۋرستىق جۇمىستاردا جەڭىپ شىعاتىن مەردىگەردى تاڭداۋدا ساق بولۋ كەرەك ەكەنىن ەسكەرتىپ وتىر.
«ارنا - ستراتەگيالىق تۇرعىدان وتە ماڭىزدى نىسان. ونداعى كەمشىلىكتەر ورتالىق قازاقستان ءۇشىن ايتارلىقتاي اپاتتىق جاعدايلار تۋىنداتۋى مۇمكىن. رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن اتالعان سۋ ارناسىنىڭ جوندەۋ جۇمىسىنا قوماقتى قارجى ءبولىندى. ءبىز بۇل قاراجاتتىڭ دۇرىس يگەرىلۋىن قاداعالايتىن بولامىز. بۇعان دەيىنگى جوندەۋ ساپاسىز بولىپ شىقتى. ەندىگىدە ونداي كەمشىلىك ورىن الماۋى كەرەك»، - دەيدى AMANAT پارتياسى وڭىرلىك فيليالىنىڭ پارتيالىق باقىلاۋ كوميسسياسىنىڭ ءتوراعاسى ولەگ كوستەنكو.
جالپى سوڭعى جىلدارى ساتبايەۆ ارناسىنىڭ جاعدايى كەرى كەتىپ تۇر. «قازسۋشار» ر م ك ونىڭ جىلدىق تابىسىنان 2 ميلليارد تەڭگەنى جىرىپ الىپ، ەلىمىزدىڭ وزگە اۋماقتارىنداعى ينۆەستيتسيالىق جوبالارعا جۇمساپ جاتقانىن، سالدارىنان ارنانىڭ قارجىلىق احۋالى ناشارلاپ كەتكەنىن كاسىپورىن وكىلدەرى ايتىپ وتىر. ارنانىڭ ءوزى پاۆلودار وبلىسىنىڭ ماي اۋدانىنداعى بەلايا وزەنىنەن باستالىپ، قاراعاندىعا دەيىن جالعاسادى. ۇزىندىعى 459 شاقىرىم بولسا، سونىڭ 380-دەي شاقىرىمى پاۆلودار وبلىسىنىڭ اۋماعىندا ورنالاسقان. سۋ تورابىنىڭ بىرەگەيلىگى سول، 22 سۋسورعى ستانسالارى سۋدى تومەننەن جوعارىعا قاراي ايداپ، جالپى بيىكتىگى 418 مەترگە دەيىن كوتەرەدى. مۇنداي سۋ ارتەرياسى جەر بەتىندە جوق. ونىڭ جوبا- جوسپارىن كەزىندە عۇلاما قانىش ساتبايەۆتىڭ ءوزى جاساپ كەتكەنىن ەكىنىڭ ءبىرى بىلە بەرمەيتىنى دە انىق. سۋسورعى- قۋات جابدىقتارى جىلىنا شامامەن 2200 ميلليون كۆت/ساعات ەلەكتر ەنەرگياسىن تۇتىناتىندىقتان ارنانىڭ ەكىنشى كەزەگى - «قاراعاندى - جەزقازعان» باعىتى جۇرگىزىلمەدى. ياعني سول تۇستاعى ماماندار مۇنى ءتيىمدى ەمەس دەپ ەسەپتەدى. سونىڭ اسەرىنەن ارنا بۇگىندە ءوز الەۋەتىنىڭ تەك 40 پايىزىن عانا پايدالانادى.
رەسمي مالىمەتتەرگە سۇيەنسەك، جىلىنا تۇتىنۋشىلار ارنادان 450-460 ميلليون تەكشە مەتر سۋ ساتىپ الىپ وتىر. كاسىپورىن ازاتتىق جىلدارىندا ءۇش مارتە بانكروت بولا جازداعان. بىرنەشە جاعدايدان اۋپىرىمدەپ شىققانىمەن، اقىر سوڭى 2000 -جىلى بانكروت بولىپ تانىلىپ، قايتا قۇرىلىمداۋدان وتەدى. سول تۇستا مەكەمە «قانىش ساتبايەۆ اتىنداعى سۋ ارناسى» رەسپۋبليكالىق مەملەكەتتىك كاسىپورىن بولىپ اتالدى. الايدا 2011 -جىلى ۇيىم رەسپۋبليكالىق مارتەبەسىنەن ايىرىلىپ، «قازسۋشار» ر م ك- نىڭ فيليالى بولىپ قانا قالدى. سۋ ارناسىنا قىزمەت كورسەتىپ تۇرعان كاسىپورىنداردىڭ قۇلدىراۋى وسى ۋاقىتتان باستالىپ كەتكەنى كەزدەيسوقتىق ەمەس. سەبەبى «قازسۋشار» ر م ك ونى دەربەستىگىنەن عانا ايىرىپ قانا قويعان جوق، جىل سايىن ارنا ارقىلى تۇسەتىن ميللياردتاعان تەڭگە تابىستى جىرىپ اكەتىپ، رەسپۋبليكامىزدىڭ وزگە وڭىرلەرىنە قۇيدى. ال ارنا بويىندا جىلدار بويى ەڭبەكتەنىپ كەلگەن قىزمەتكەرلەردىڭ ۇلەسىنە ەشتەڭە تيمەدى. ەڭبەكاقى وسپەدى، تەحنولوگيالىق جابدىقتارعا كۇردەلى جوندەۋلەر جەتكىلىكتى جۇرگىزىلمەدى.
ءماجىلىس دەپۋتاتتارى مەكەمەگە دەربەس زاڭدى تۇلعا مارتەبەسىن قايتارىپ بەرۋدى سۇراپ وتىر. بۇل پىكىردى قوستاۋشىلار قاتارىندا دەپۋتات نۇرجان اشىمبەتوۆ تە بار.
«مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقايەۆ ق. ساتبايەۆ اتىنداعى كانالدىڭ قاناعاتتانارلىقسىز تەحنيكالىق جاي- كۇيىن اتاپ كورسەتىپ، ۇكىمەتكە وسى ماسەلەنى زەردەلەۋدى تاپسىرعان ەدى. ودان سوڭ بىلتىر ەلىمىزدىڭ الەۋمەتتىك- ەكونوميكالىق دامۋى ماسەلەلەرى بويىنشا كەڭەيتىلگەن كەڭەستە پرەزيدەنت سۋ رەسۋرستارىن باسقارۋ جۇيەسىن قايتا قاراپ، «قازسۋشاردى» قارجىلىق جاعىنان تۇراقتى ۇيىم ەتىپ قايتا فورماتتاۋدى تاپسىردى. بۇل ماسەلەنى كانالدى العاشقى سالۋشىلار دا، ماماندار دا قايتا-قايتا كوتەرىپ جاتىر.
بىلتىر ماجىلىستەگى «Amanat» فراكسياسىنىڭ مۇشەلەرى ۇكىمەت باسشىسىنا دەپۋتاتتىق ساۋال جولدادىق. وندا ەكى بىردەي ماسەلەنى قاراستىرۋدى سۇرادىق. بىرىنشىدەن، «قازسۋشار» كاسىپورىنىنىڭ قۇرامىنداعى رەنتابەلدى فيليالداردى دەربەس قىلىپ، جاعدايى قيىنداۋلارىن بولەكتەپ «وڭالتۋ شاراسىن» جۇرگىزۋ قاجەت. ءبارىن بىردەي باتپاققا تىقپاي، جونگە كەلمەيتىندەرىمەن اينالىسقان ءجون. ءبىراق بارلىق مەكەمە ءبىر جۇيەگە باعىنۋعا ءتيىس، مىسالى، سۋ كوميتەتىنە نەمەسە سۋ رەسۋرستارىن باسقاراتىن جاڭا حولدينگكە. ەكىنشىدەن، «قازسۋشاردىڭ» قۇرامىندا زاڭدىلىق جانە قارجىلىق ەركىندىك بەرسە، ءوزىن- ءوزى اقتاي الاتىن فيليالدار قازىردىڭ وزىندە بار. ول - ساتبايەۆ اتىنداعى ستراتەگيالىق ماڭىزى بار كانال. كانالدىڭ بىرەگەي ينفراقۇرىلىمى مەن قارجىلىق تاۋەلسىزدىگىن ساقتاۋ ءۇشىن وعان دەربەس زاڭدى تۇلعا مارتەبەسىن بەرۋ قاجەت. بۇل ءوز كەزەگىندە كەيىنگى جىلدارى وسى كاسىپورىندا قوردالانعان كوپتەگەن ماسەلەنىڭ شەشىلۋىنە مۇمكىندىك بەرەدى جانە سۋ ارناسى استانا قالاسى مەن ورتالىق قازاقستان اۋماعىن سۋ رەسۋرستارىمەن سەنىمدى تۇردە قامتاماسىز ەتەدى»، - دەيدى دەپۋتات.
ءبىر كەمشىلىگى، ارنانىڭ ماسەلەسى جىل سايىن كوتەرىلەدى دە، اياعى سيىرقۇيىمشاقتانىپ «جابۋلى قازان جابۋلى كۇيىندە» قالىپ قويا بەرەدى. بۇل تاراپتا ساتبايەۆ اتىنداعى سۋ ارناسى ستراتەگيالىق تۇرعىدان ەلىمىزدىڭ ءبىرقاتار ءوڭىرى ءۇشىن اسا ماڭىزدى ەكەنىن، ونىڭ جۇمىسىندا كىنارات شىقسا، زاردابىن وتاندىق ۇلكەن ونەركاسىپتەر، قالالارداعى ميلليونداعان تۇرعىندار تارتاتىنىن ەسكەرۋىمىز قاجەت. بۇگىندە سۋ ارناسى پاۆلودار، قاراعاندى، ۇلىتاۋ وبلىستارى مەن استانا قالاسىنا تىرشىلىك ءنارىن جەتكىزىپ تۇرعان جالعىز سۋ كوزى ەكەنى، بۇعان قوسا تەمىرتاۋ مەتاللۋرگيالىق كومبيناتى، ەكىباستۇزداعى قوس م ا ە س- ءتىڭ بۇعان بايلاۋلى تۇرعانى نازارعا الىنسا يگى. ونىڭ ۇستىنە ارنادان اقمولا وبلىسىنىڭ قورعالجىن كولىنە، پاۆلودار وبلىسىنىڭ شىدەرتى القابىنا جىل سايىن سۋ جىبەرىلىپ، كولتاباندار مەن سۋارمالى القاپتاردى قامتاماسىز ەتىپ تۇرعانىن نەگە ۇمىتامىز؟
بولاشاقتا استانا باعىتىندا جاڭادان سالىناتىن سوفيەۆكا سۋ قويماسىنا دەيىن شىدەرتى ارناسىنان سۋ تارماعى جۇرگىزىلەدى. بۇل جۇمىستار، اتاپ ايتقاندا، جوبالاۋ، قۇرىلىس جانە ودان ارعى قىزمەت كورسەتۋ ق. ساتبايەۆ اتىنداعى سۋ ارناسىنا تىكەلەي جۇكتەلگەنى ءجون بولار. ەندەشە سۋ ارناسىنىڭ كاسىپورنىن جەكە قۇرۋ، ونىڭ ابدەن ەسكىرگەن جۇيەلەرىن جاڭارتىپ، ۇيىمدى دامىتۋدىڭ ءجون-جوباسى قايتا جاسالسا دەگەن تىلەك بار.
اۆتور
مۇرات اياعان
