جۇمىسشىلاردى قورعاۋ، ەنەرگەتيكا، ءبىلىم بەرۋ - استانا مەن لوندون قانداي ۋاعدالاستىققا كەلدى

ەكى ەل اراسىندا وسى جانە وزگە دە كەلىسىمدەر جايلى Kazinform اگەنتتىگى مەنشىكتى ءتىلشىسىنىڭ ماتەريالىنان وقىڭىزدار.

ساياساتتان ەكولوگياعا دەيىن

ستراتەگيالىق ديالوگ وتىرىسى قازاقستان سىرتقى ىستەر ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى رومان ۆاسيلەنكو مەن ۇلىبريتانيانىڭ سىرتقى ىستەر مەملەكەتتىك ءمينيسترى ستيۆەن داۋتيدىڭ تەڭ توراعالىعىمەن ءوتتى. كەزدەسۋ بارىسىندا تاراپتار ساياسات پەن ەكونوميكادان باستاپ ەكولوگيا، مادەنيەت پەن قاۋىپسىزدىككە دەيىنگى ماسەلەلەردىڭ كەڭ شوعىرىن جان-جاقتى تالقىعا سالىندى. ينۆەستيتسيا، ەنەرگەتيكا مەن ءبىلىم بەرۋ سالالارىنا، سونىمەن قاتار وزەكتى وڭىرلىك جانە حالىقارالىق سىن-تەگەۋىرىندەرگە ايرىقشا نازار اۋدارىلدى.

ۇلى بريتانيانىڭ جاڭا لەيبوريستىك ۇكىمەتىنىڭ باستى باستىمدىعى - ەكونوميكالىق ءوسىم باستى نازارعا ءىلىندى. وسى تۇرعىدان العاندا تاراپتار ەكى ەلدىڭ دە وسىم درايۆەرىنە اينالىپ، جاڭا جۇمىس ورىندارىنىڭ قۇرىلۋىنا سەپتىگىن تيگىزەتىن ىنتىماقتاستىقتىڭ كەلەشەگى زور باعىتتارىن تىڭعىلىقتى قاراستىردى.

- بۇگىن ءبىز سيرەك كەزدەسەتىن مەتاللدار، كولىك پەن لوگيستيكا، قارجى جانە جوعارى ءبىلىم سىندى سالالارداعى ىنتىماقتاستىقتىڭ ناقتى كەلەشەگىن مەجەلەدىك. بۇعان قوسا، ءداستۇرلى ەنەرگەتيكا اياسىنا كىرەتىن ەنەرگەتيكا سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىقتىڭ كەلەشەگى جايلى ءسوز قوزعادىق. ءبىز جاسىل ەنەرگەتيكا جايىندا ايتىپ وتىرمىز، - دەپ اتاپ ءوتتى رومان ۆاسيلەنكو.

ۇلى بريتانيا قازاقستان ەكونوميكاسىنا مول قارجى قۇياتىن 10 ءىرى ينۆەستوردىڭ قاتارىنا كىرەدى. ەلىمىزدە بريتاندىقتاردىڭ قاتىسۋىمەن 580 كاسىپورىن جۇمىس ىستەپ تۇر. ال ەكى ەلدىڭ اراسىندا جىلدىق تاۋار اينالىمى 2,8 ميلليارد فۋنت ستەرلينگتى (3,5 ميلليارد دوللار) قۇرايدى.

جۇمىسشىلاردىڭ قۇقىعىن قورعاۋ

تالقىلاۋعا تۇسكەن ماڭىزدى ماسەلەلەردى ءبىرى وتكەن جىلدىڭ ساۋىرىندە قول قويىلعان ستراتەگيالىق سەرىكتەستىك جانە ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلىسىمدى راتيفيكاتسيالاۋ بارىسى بولعانى انىق. وتكەن جىلدىڭ شىلدەسىندە ۇلى بريتانيا ۇكىمەتىنىڭ اۋىسۋىنا بايلانىستى قۇجات بريتاندىق جاڭا باسشىلىق تاراپىنان قوسىمشا قايتا قارالعان ەدى. وسىلايشا پارلامەنتتە راتيفيكاتسيالانۋى ءتيىس كەلىسىم تۋرالى زاڭ جوباسىنىڭ دەپۋتاتتار قاراۋىنا ەنگىزىلۋى كەشەۋىلدەگەن بولاتىن. بۇل پروتسەستىڭ بەلگىلى ءبىر ۋاقىت الارى ءسوزسىز. الايدا، قازاقستان سىرتقى ىستەر ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى رومان ۆاسيلەنكو Kazinform اگەنتتىگىنىڭ تىلشىسىنە «ەكى ەلدىڭ دە كەلىسىمدى تەزىرەك راتيفيكاتسيالاۋعا نيەتتى» راستاپ وتىر.

كەزدەسۋدىڭ ماڭىزدى قورىتىندىسى قازاقستاننىڭ ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگى مەن ۇلى بريتانيانىڭ قاناۋعا جانە ەڭبەك زاڭناماسىن بۇزۋعا قارسى ءىس-قيمىل جونىندەگى قىزمەتى اراسىندا ماۋسىمدىق جۇمىسشىلار برتاندىق باعدارلاماسى اياسىندا ءناپاقى تابۋشىلاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ سالاسىندا مەموراندۋمعا قول قويىلۋى بولدى.

راسىمدەلگەن قۇجات قازاقستان ازاماتتارىنىڭ ۇلىبريتانيادا ماۋسىمدىق جۇمىستاردى ىستەگەن كەزىندەگى قۇقىقتارىق ءتيىمدى قورعاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. سونىمەن قاتار ەكى ەلدىڭ اراسىندا الەۋمەتتىك- ەڭبەك قاتىناستارىن نىعايتۋعا سەپتىگىن تيگىزەدى. بۇعان دەيىن Kazinform اگەنتتىگى ۇلى بريتانيا فەرمالارىندا جەمىس- جيدەك پەن كوكونىس جيناۋمەن اينالىساتىن وتانداستارىمىزدىڭ قۇقىقتارىنىڭ بۇزىلۋى جيىلەپ كەتكەندىگىن جازعان بولاتىن.

- ءبىزدىڭ كەلەشەكتەگى سەرىكتەستىگىمىزگە ۇلكەن سەنىممەن قارايمىن. ۇلى بريتانياداعى قازاقستاندىق ماۋسىمدىق جۇمىسشىلاردىڭ مۇددەسىن قورعايتىن ماڭىزدى كەلىسىمگە قول قويىپ، ولاردى لايىقتى تۇردە نازار اۋدارىلاتىندىعىنا كەپىلدىك بەرىپ وتىرمىز. ويتكەنى، ولار ءبىزدىڭ ەكونوميكامىزدا ايتارلىقتاي ءرول اتقارادى. جالپى، كەزدەسۋ جەمىستى ءوتتى. كوپتەگەن ماڭىزدى ماسەلەلەردى تالقىعا سالىپ، وڭ ناتيجەلەرگە قول جەتكىزە الدىق، - دەدى ۇلى بريتانيانىڭ سىرتقى ىستەر مەملەكەتتىك ءمينيسترى ستيۆەن داۋتي.

اگروسەكتور جانە تاۋ- كەن ءىسى

ۇلى بريتانياداعى قازاقستان ەلشىسى ماعجان ءىلياسوۆ يننوۆاتسيالىق اۋىل شارۋاشىلىعى مەن تاۋ- كەن سالاسى ءوزارا ءىس- قيمىل ءۇشىن كەلەشەگى زور باعىتتار سانالاتىندىعىن اتاپ وتەدى. بۇل سالالاردا ۇلىبريتانيا ايتارلىقتاي مول تاجىريبەگە يە جانە 2025 -جىلى ەكى ەلدىڭ اراسىندا ءدال وسى سەكتورلاردا ىنتىماقتاستىق جاندانا تۇسەتىندىگى كۇتىلەدى.

ونەركاسىپ جانە قۇرىلىس مينيسترلىگى ۇسىنعان دەرەككە سايكەس، ەلىمىزدە 9 مىڭ كەن ورنى، نيكەل، ليتي، ۆولفرام، كوبالت، ليتي، موليبدەن، نيوبي، ولوۆو، تانتال، تيتان سىندى 103 ءتۇرى پايدالى قازبا بار. قازاقستان نيكەل قورى بويىنشا الەمدە 11-ورىندا (2 ميلليون توننادان استام) تۇر. بۇل شيكىزات قاۋىپسىزدىگى مەن جوعارىتەحنولوگيالىق قايتا وڭدەۋ سالاسىنداعى سەرىكتەستىك ءۇشىن زور كەلەشەك اشادى.

قازاقستانداعى ۇلى بريتانيا ەلشىسى كەتي ليچ ءبىلىم سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىقتىڭ جاندانۋى كۇتىلەتىندىگىن باسا ايتادى. بيىلدىڭ وزىندە ەلىمىزدە كارديفف ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ كامپۋسى اشىلماق. ول Russell Group اتتى ۇلى بريتانيانىڭ مىقتى ۋنيۆەرسيتەتتەر توبىنا كىرەتىن وقۋ ورنى. كارديفف ۋنيۆەرسيتەتى ءۇشىن استانادان 14 گەكتار جەر بولىنگەن. ءبىلىم ورداسىنا قويىلعان ءبىرىنشى ماقسات - حالىقارالىق ستاندارتتاعا سايكەس پەداگوگتەردى دايىنداۋ.

- ءبىلىم بەرۋ سالاسىندا قۋاتتى ديناميكا بايقالىپ وتىر. ءقازىردىڭ وزىندە بريتاندىق ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ (De Montfort, Heriot-Watt, Coventry) ءۇش كامپۋسى اشىلدى. بيىل كارديفف ۋنيۆەرسيتەتىن اشۋعا دايىندىق ءجۇرىپ جاتىر. مۇنان بولەك قوسارلانعان ديپلوم باعدارلاماسى مەن ىنتىماقتاستىقتىڭ وزگە دە تۇرلەرى جۇمىس ىستەپ تۇر، - دەپ اتاپ ءوتتى كەتي ليچ.

ايتا كەتەرلىگى، 2021 -جىلى الماتىدا De Montfort University رەسمي تۇردە اشىلدى. جاڭا جوعارى وقۋ ورنى بيزنەس، ەكونوميكا جانە قۇقىق، ات، كرەاتيۆتى يندۋستريا سالالارىندا بريتاندىق ديپلومى بار مامانداردى دايارلايدى. ۋنيۆەرسيتەتتىڭ نەگىزگى ارتىقشىلىقتارىنىڭ ءبىرى - تۇلەكتەردىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگى. باس جوعارى وقۋ ورنىن بىتىرگەن جاستاردىڭ 97 پايىزى وقۋ بىتىرگەننەن كەيىن جارتى جىل ىشىندە جۇمىس تابادى جانە IBM، Microsoft, BMW سياقتى كومپانيالاردا جۇمىس ىستەيدى. ال 2023 -جىلى شوتلانديانىڭ ەڭ كونە تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتى، مۇناي- گاز باعىتىندا ماماندانعان Heriot-Watt University اقتوبەدەگى جۇبانوۆ ۋنيۆەرسيتەتىنە ورنالاستى. ولار العاشقى جىلى 300 بالانى، بيىل 250 بالانى قابىلداپ، 550 ستۋدەنتكە ءبىلىم بەرۋدە.

الداعى ۋاقىتتا لوندوندا ساۋدا جانە ىنتىماقتاستىق جونىندەگى قازاقستان- بريتان ۇكىمەتارالىق كوميسسياسىنىڭ وتىرىسى وتپەك. وندا تاراپتار 2024 -جىلدىڭ ناۋرىزىندا قول قويىلعان اسا ماڭىزدى پايدالى قازبالار سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق جول كارتاسىنىڭ ورىندالۋىنا شولۋ جاساپ، قۇجاتتى جاڭارتۋ مۇمكىندىكتەرىن جان- جاقتى تالقىعا سالماق.

ەستەرىڭىزگە سالا كەتسەك، قازاقستان- بريتان ستراتەگيالىق ديالوگى 2013 -جىلى قۇرىلدى. ول جىل سايىن وتكىزىلىپ تۇرادى جانە ەكىجاقتى ءارى كوپجاقتى ىنتىماقتاستىق ماسەلەلەرىن تالقىلاۋعا، سونىمەن ءواتار سەرىكتەستىكتىڭ كەلەشەگى زور باعىتتارىن ايقىنداۋعا ارنالعان تۇراقتى الاڭ سانالادى.

مارلان جيەمباي

ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى