جەلتوقساننىڭ جانتۇرشىگەرلىك ساتتەرى جادىمىزدان وشپەيدى - جانبولات ەشوۆ
تاۋەلسىزدىككە قازاق حالقى وڭايلىقپەن قول جەتكىزگەن جوق. اتا- بابالارىمىزدىڭ سان عاسىرعا سوزىلعان ازاتتىق جولىنداعى كۇرەسى 1986 -جىلعى جەلتوقسان وقيعاسى كەزىندە جالعاسىن تاپتى. جالىنداعان جاستار سول كەزدەگى كەڭەستەر وداعىنىڭ كادرلىق ساياساتىنا قارسىلىعىن اشىق ءبىلدىرىپ، الاڭعا شىقتى.
سولاردىڭ اراسىندا بولعان تەرەكتى اۋدانى اباي اتىنداعى جالپى ءبىلىم بەرەتىن ورتا مەكتەبى كوركەم ەڭبەك ءپانىنىڭ مۇعالىمى، «باتىس-جەلتوقسان» قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ مۇشەسى جانبولات ەشوۆ باسىنان كەشكەنىن Kazinform تىلشىسىنە اڭگىمەلەپ بەردى.
- جانبولات ەسەنعالي ۇلى، 1986 -جىلعى جەلتوقسان وقيعاسى تۋرالى ايتىپ بەرسەڭىز...
- جەلتوقسان كوتەرىلىسى وسى كۇنى كەشەگە دەيىن جەلتوقسان وقيعاسى بولىپ ايتىلىپ كەلدى. شىن مانىندە بۇل قازاق جاستارىنىڭ وتارشىلدىق ساياساتقا قارسى كوتەرىلىسى ەكەنىن مويىندايتىن ۋاقىت بولدى.
ول كەزدە مەن الماتى قالاسىنداعى اباي اتىنداعى ەڭبەك قىزىل تۋ وردەندى قازاق پەداگوگيكالىق ينستيتۋتىنىڭ (قازىرگى قازۇپۋ) كوركەمسۋرەت فاكۋلتەتىندە، ەكىنشى كۋرستا وقىپ جۇرگەنمىن.
ءالى ەسىمدە، 1986 -جىلدىڭ 16- جەلتوقسان كۇنى، ساعات 8.00-دە ءبىرىنشى ساباق پەداگوگيكا ادىستەمەسىنەن سەمينار- ساباق بولاتىن. وقۋ ورنىنىڭ جەرتولەسىندە ساباققا جينالىپ جاتقانبىز. پاتەردەن كەلەتىن ستۋدەنتتەردىڭ ءبىرى «قازاق ك س ر كومپارتياسى ورتالىق كوميتەتىنىڭ ءبىرىنشى حاتشىسى د. ا. قونايەۆتى الىپ تاستاپ، ورنىنا بوتەن بىرەۋدى قويىپتى، كەشە تەليەۆيزوردان ايتتى، نە ىستەيمىز؟» دەدى. ءوزى مە، الدە باسقا كۋرستاستاردىڭ ءبىرى مە، «كوتەرىلىسكە شىعۋ كەرەك» دەگەن سوزدەر ايتىلعانى ەسىمدە. اپاي كەلىپ، ساباق باستالىپ كەتتى. ول كىسى دە ءبىزدىڭ قويعان سۇراعىمىزعا ماردىمدى جاۋاپ بەرە المادى.
ەكىنشى ساباق بوس بولاتىن، جاتاقحاناعا قايتىپ كەلە جاتقاندا، ەسىك الدىندا ميليتسيونەرلەر ءجۇردى. مەن جىگىتتەردىڭ سوڭىندا كەلە جاتقانمىن، ءبىر قازاق ميليتسيونەر جىگىتى «جاستار الاڭعا كەتىپ بارا جاتىر عوي، قوسىلمايسىڭدار ما؟» دەدى. مەن ونىڭ سوزىنە ءمان بەرمەي، جىگىتتەردىڭ سوڭىنان ىشكە كىردىم. سول كەزدە كوشە جاقتان جاستاردىڭ ايقايلاعان داۋىستارى ەستىلدى. «كازپي - پوزور! قورقاقتار، شىعىڭدار، قوسىلىڭدار!» دەگەن سوزدەر قاتتى نامىسقا ءتيدى.
سويتسەك، شەرۋگە شىققان جاستار سوۆەت كوشەسىندە ورنالاسقان وقۋ ورنىنىڭ باس عيماراتىنىڭ الدىنا كەلىپ، ەسىكتەرى تارس جابىلعان عيماراتتىڭ ىشىنە كىرە الماي، رەنىشتەرىن ءبىلدىرىپ، جاتاقحانانىڭ تۇسىنان ءوتىپ بارا جاتقان كەزى ەكەن. بولمەدەگى جىگىتتەرگە جاڭاعى ميليتسيونەردىڭ ايتقانىن جەتكىزىپ ەدىم، ولار دا «كەتتىك!» دەپ قولداي كەتتى. ارامىزدا «قويىڭدار» دەپ قارسى شىققاندار دا بولدى، ءبىراق ءبىر توپ جىگىت سىرتقا شىقپاقشى بولعاندا، ەسىكتى جاۋىپ تاستاپ، ۆاحتانىڭ الدىنان ورگاننىڭ ادامدارى مەن ۇستازدارىمىز جىبەرمەي قويدى.
- سودان...
- ەكىنشى قاباتقا كوتەرىلىپ، تەرەزەدەن سەكىرىپ، قاشىپ شىقتىق. بۇل كەزدە شەرۋگە شىققان جاستار لەگى سوۆەت كوشەسىنىڭ بويىمەن جەنپي- عا (قازىرگى قىزپۋ) بەت الىپ بارادى ەكەن. ءبىز قوسىلدىق، جولشىباي باسقا دا جاستار قوسىلدى، شەرۋشىلەردى توقتاتپاق بولعان ىشكى ىستەر ءبولىمى قىزمەتكەرلەرىنىڭ ارەكەتىنەن تۇك شىقپادى. قولعا ءتۇسىرىپ، ماشيناعا مىنگىزىپ الماقشى بولعان جاستاردى توپىرلاعان توپ قۇتقارىپ الىپ جاتتى. نامىسقا بوي الدىرعان جاستار ميليتسيادان ەش قايمىقپادى.
بەيبىت كەتىپ بارا جاتقان شەرۋشىلەرگە بىرەۋلەر تاياقتار ۇلەستىرىپ، قارۋلاندىرا باستادى. كوشەدەگى اۆتوبۋستاردى توقتاتىپ، ابەس قىلىقتار كورسەتتتى. ۇمىتپاسام، اباي داڭعىلىنا جەتكەندە، قولىنداعى تاياقتارىمەن ءبىر عيماراتتاردىڭ تەرەزەلەرىن قيراتقانى ەسىمدە. سويتسەك، بۇلار ارنايى قوسىلعان ارانداتۋشىلار ەكەن. نە كەرەك، سول كەزدەگى مير (قازىرگى جەلتوقسان) كوشەسىمەن الدىمىزدا كۇتىپ تۇرعان توسقاۋىلدى بۇزىپ، برەجنيەۆ اتىنداعى جاڭا الاڭعا جەتتىك.
الاڭدا دا ءبىراز جاستار جينالعان ەكەن، كەلەسى جاقتان فۋرمانوۆ كوشەسىمەن تاعى ءبىر لەك كەلىپ قوسىلدى. ۇكىمەت ۇيىنە قاراي باراتىن جولدى سولداتتار مەن ميليتسيا قىزمەتكەرلەرى تىزبەكتەلىپ جاۋىپ تۇردى. مىنبەگە ۇكىمەت ادامدارى شىعىپ، جاستاردىڭ تاراۋىن ءوتىندى. ال جاستار د. ا. قونايەۆتىڭ ورنىنان نە ءۇشىن بوساتىلعانىن، نەگە باسقا ۇلتتىڭ ادامى باسشىلىققا سايلانعانىن ءتۇسىندىرۋدى تالاپ ەتتى. حالىقتىڭ اراسىنان ءبىر ايەل ادام جانە ءبىزدىڭ فاكۋلتەتتە ءبىر كۋرس جوعارى وقىعان (اتى ەسىمدە جوق) ءبىر جىگىت تريبۋناعا شىعىپ، جينالعان جاستاردىڭ تالابىن جەتكىزدى.
باستاپقىدا ءبارى تىنىش، بەيبىت تۇردە ءوتىپ جاتقانمەن، ورگاننىڭ ادامدارى شەتكە شىققانداردى ەبىن تاۋىپ، ۇستاپ اكەتىپ جاتتى. مەنىڭ دە ابايسىزدا كوپشىلىكتەن ءبولىنىپ، تريبۋناعا قاراي جاقىنداپ كەتكەن ءساتىمدى پايدالانىپ، ەڭگەزەردەي ەكى ورىس جىگىتى جوعارىداعىلارعا دوپشا لاقتىردى. تريبۋنانىڭ ۇستىڭگى جاعىندا تۇرعاندار ءارى قاراي تارتىپ الىپ، تەپكىنىڭ استىنا الدى. «پرەكراتيت نەمەدلەننو، ۋبەتە ەگو» دەگەن داۋىس توقتاتپاعاندا، شىنىمەن ءولتىرىپ تاستار ما ەدى!؟ تۇرعىزىپ، ءوز- وزىمە كەلگەندە، اسكەري كيىمدەگى، يىعىندا پوگونى بار ءبىر قازاق وفيتسەرىنىڭ ۇرسىپ جاتقانىن بايقادىم. «جەدەل جاردەم ماشيناسىنا اپارىڭدار» دەگەن بۇيرىقپەن ەكى جىگىت ەكى قولىمنان ۇستاپ الىپ كەلە جاتتى.
- ودان قالاي قۇتىلدىڭىز؟
- ۇكىمەت ءۇيىنىڭ الدىندا تولىپ تۇرعان ماشينالاردى كورگەن كەزدە تەز ەسىمدى جيىپ الدىم دا، قۇلاعان جەردە كوزىلدىرىگىم قالىپ قويعانىن ايتتىم. سول كەزدە جاڭاعى وفيتسەر دە ارتىمىزدان ايقايلاپ، مەنىڭ كوزىلدىرىگىمدى كورسەتتى. قاسىمداعى جىگىتتىڭ بىرەۋى كوزىلدىرىگىمدى الىپ كەلۋگە سولاي قاراي بەتتەدى. وسى كەزدە ەكىنشىسى الاڭداپ، باسقا جاققا قاراعانىن پايدالانىپ، مەن كوپشىلىككە قاراي قاشا جونەلدىم. قاشىپ كەلە جاتقانىمدى كورگەن ءبىر توپ جىگىت جۇگىرىپ كەلىپ، مەنى قۇتقارىپ الدى.
بەيبىت شەرۋدى تاعى دا ارانداتۋشىلار كەلىپ ءبۇلدىردى. جوعارى جاقتىڭ بۇيرىعىمەن قورعانىس تىزبەگىندە تۇرعاندارعا دورەكى سوزدەر ايتىپ، باسىنداعى باس كيىمدەرىن جەرگە لاقتىرىپ، اشۋ-ىزالارىن تۋدىردى. وسى كەزدە قاقتىعىس باستالدى. بۇل كەزدە قاسىمدا كۋرستاس قىز-جىگىتتەردەن باسقا اۋىلداس جەرلەستەرىم مۇحتار نۇرلانبايەۆ، قايىربولات عايسين، مارات شايماردانوۆ جانە باسقا جىگىتتەر بار بولاتىن. قاقتىعىس كەزىندە قاسىمداعى بىرگە بارعان ادامداردان كوز جازىپ قالدىم. ەشكىمنىڭ كوزىنە تۇسپەيىن دەپ قاراڭعى كوشەمەن كەلە جاتقانمىن، كوشەنىڭ كەلەسى بەتىنە وتپەكشى بولعاندا، ءبىر جەڭىل ماشينا توقتاي قالدى. قازاق جىگىتى ەكەن، قايدا بارا جاتقانىمدى سۇرادى. تۇرىمە قاراپ، الاڭنان كەلە جاتقانىمدى بىلگەن بولۋ كەرەك، سول جاقتا تۇراتىن اپا-جەزدەمنىڭ ۇيىنە اپارىپ سالدى. جۋىنىپ، جىلىنىپ، تاماقتانىپ العاسىن، «قونىپ كەت» دەگەن سوزدەرىنە قاراماي، جاتاقحاناعا كەتتىم. سەبەبى، قاسىمداعى جىگىتتەردىڭ قايدا ەكەنى، الاڭداعى جاعدايدان كەيىن كىم قانداي كۇيدە ەكەنى مەنى قاتتى الاڭداتتى. قاس قارايىپ، جاتاقحاناعا كەلگەنىمدە، ساباق بەرەتىن وقىتۋشىلار ءار بولمەنى ارالاپ، تۇسىنىك جۇمىستارىن جۇرگىزىپ جاتتى. ءبىزدىڭ جاساعان ءىس-ارەكەتىمىز ۇلكەن ساياسي قاتەلىك ەكەنىن ايتىپ، سابامىزعا تۇسىرمەكشى بولدى...
- تولقۋ كەلەسى كۇنى دە جالعاستى ما؟
- ءيا، كەلەسى كۇنى جاتاقحانا ستۋدەنتتەرى توپتاسقان تۇردە كومسومول كوشەسىن بويلاپ، لەنين داڭعىلىمەن الاڭعا بەت الدى. كۋراتورىمىز، مارقۇم قايىرعالي وماربەكوۆ، تاعى باسقا وقىتۋشىلار الدىمىزدان شىعىپ، ءبىزدى توقتاتپاق بولدى. ءبىراق جاستاردى رايىنان قايتارۋ مۇمكىن ەمەس ەدى. «مەنىڭ قازاقستانىم» انىمەن جاڭا الاڭدى بەتكە العان جاستاردى ءانشى روزا باعلانوۆا اپامىز ءتارتىپ بۇزباۋعا ۇگىتتەپ ءجۇردى. الاڭعا جاقىنداعاندا، اۆتوبۋستىڭ توبەسىنە شىعىپ، ءبىر اقىن اعامىز ولەڭ وقىپ، جاستارعا رۋح بەرىپ جاتتى. الاڭعا جەتكەندە، جينالعاندار سانى ءبىرىنشى كۇنگە قاراعاندا، ەكى-ءۇش ەسە كوپ ەكەن. تريبۋنانىڭ ۇستىندە، تومەنگى جاعىندا قاپتاعان فورمالى ادامدار. ب ت ر اسكەري تەحنيكاسىنا ەرگەن اسكەري ماشينالاردان قارۋلانعان سولداتتار ءتۇستى. وسى كەزدە الاڭعا شىققان جاستار مەن بيلىكتىڭ سويىلىن سوعۋشىلاردىڭ اراسىندا قاتتى قاقتىعىس باستالىپ كەتتى.
قولدارىنداعى سويىلدارىمەن، ساپەرلىك كۇرەكتەرىمەن قاننەن- قاپەرسىز تۇرعان جاستاردى جىگىت، قىز دەپ قاراماستان، اياۋسىز ۇرىپ، سوعا باستادى. «جابايى يتتەرشە ءبىر ادامعا 4-5-ەۋدەن جابىلىپ ساباپ جاتقان جەندەتتەر»، اينالا ۋ- شۋ، ازان- قازان شىڭعىرعان داۋىستار. الاڭعا ءورت ءسوندىرۋشى ماشينالار كەلىپ، جاستارعا سۋ شاشا باستادى. ءۇستى- باسىمىز مالمانداي سۋ، كۇن سالقىن. قۇلاپ، قولعا تۇسكەندەرىن قويشا سۇيرەپ، اۆتوبۋستارعا تيەپ اكەتىپ جاتتى. كەيىن بىلدىك، ۇستالعانداردى نەگە قامامادى دەسەك، الماتىداعى اباقتىلارعا سىيماعاندىقتان، بىزدەردى ۇرىپ-سوعىپ، اۆتوبۋستارمەن قالا سىرتىنا اپارىپ تاستاعان ەكەن. قاقاعان ايازدا، قاتتى جاراقات الىپ، قاسىمداعى جىگىتتەردىڭ كومەگىمەن جاتاقحاناعا جەتتىم. ءبىراق ول جىگىتتەردىڭ كىم ەكەنى جادىمدا قالماپتى. بولمەدەگى جىگىتتەرگە: «ۇستاپ الىپ، قاماپ تاستاي ما دەگەن قورقىنىشپەن قاشىپ-پىسىپ، تاس قاراڭعى جەتى تۇندە جان ساۋعالاپ، جەتەر جەرىمىزگە ارەڭ جەتتىك» دەپتى. جاتاقحاناعا كەلسەم، ابدەن تاياق جەپ، ءبىرىن-ءبىرى جۇباتقان جاستار، بولمەلەردى ارالاپ، جوق ستۋدەنتتەردى ىزدەپ جۇرگەن جورا- جولداستارى، قارالى ۇيگە جينالعانداي ءۇرپيىسىپ وتىرعان قىز-جىگىتتەر. الماتىعا ارمان قۋىپ كەلگەن جاستاردىڭ وتە ءبىر سۇرەڭسىز، قايعىلى ساتتەرى وسى كۇندەر شىعار. اللاعا مىڭ العىس، تاياق جەگەندەرى بولماسا، ءبارى دە امان ەكەن.
- جارالىلار قالاي ەمدەلدى؟
- جەدەل جاردەم شاقىرۋ نەمەسە جاراقاتىڭمەن دارىگەرلىك كومەككە جۇگىنۋ سول كەزدەگى جاعدايلارعا بايلانىستى قاۋىپتى ەدى، سوندىقتان اركىم ءوز مۇمكىندىگىنشە جان ساۋعالاۋعا ءماجبۇر بولدى. كۋراتورىمىز قايىرعالي اعايىمىز جاتاقحاناعا كەلىپ، تۇرلەرىمىزدى كورىپ، شوشىپ كەتتى. تانىس دارىگەرىن الىپ كەلىپ، ەشكىمنىڭ كوزىنە تۇسپەي، ءبىر بولمەگە جاتىپ، ەمدەلۋىمىزگە كەڭەس بەردى. اللا رازى بولسىن، ءبىرىنشى امان قالعانىمىزعا، سوسىن سول اعايىمىزدىڭ ارقاسىندا وقۋىمىزدى امان ءبىتىرىپ شىققانىمىزعا ءتاۋبا.
ارينە، قانشاما قازاق جاستارى قۇربان بولدى، قانشاسى وقۋدان شىعارىلىپ، جۇمىستان قۋىلدى، قانشاسى ءالى سول زۇلىمدىقتىڭ زاردابىن شەگىپ ءجۇر؟ ! سول كەزدە الاڭعا شىعىپ، جەلتوقسان كۋاگەرى بولعان جاندار مۇنى ەستەرىنەن ەش شىعارمايدى. بولاشاققا بۇرمالانباي جەتۋى ءۇشىن جەلتوقسان كوتەرىلىسىنە قاتىسقان ءار ادام ءوز ەستەلىگىن جازىپ قالدىرۋى كەرەك دەپ ويلايمىن.
مەنىڭ ايتىپ وتىرعانىم، جانتۇرشىگەرلىك ساتتەردىڭ ءبىر كورىنىسى عانا. مەنەن دە بەتەر ءزابىر كورگەن، سول كەزدەگى سولاقاي ساياساتتىڭ زاردابىن شەككەن، ءتىپتى ءامىرشىل جۇيەنىڭ قاتىگەز تەپكىسىنە توتەپ بەرە الماي، ومىردەن ءوتىپ كەتكەندەرى قانشاما؟!
- سول كۇندەرى الاڭدا بولعانىڭىز ءۇشىن كەيىن وكىنگەن جوقسىز با؟
- ءوز باسىم سول كەزدە الاڭدا بولعانىم ءۇشىن قۋانباسام، ەش وكىنبەيمىن. تەك شىندىقتى بۇرمالاماي، كەيىنگى ۇرپاققا سول كەزدەگى قازاقتىڭ قارشاداي ۇل-قىزدارىنىڭ جانكەشتى قايسارلىعىن، ەرجۇرەكتىلىگىن، ەلىمىزدى، جەرىمىزدى اق بىلەكتىڭ كۇشىمەن، اق نايزانىڭ ۇشىمەن قورعاعان اتا-بابالارىمىزدىڭ ەرلىگىنىڭ جالعاسى رەتىندە ناسيحاتتاپ، جەلتوقسان كوتەرىلىسىنىڭ تاريحي دۇرىس باعاسىن الۋىنا اتسالىسۋعا ءازىرمىن.
- جەلتوقسان وقيعاسى ءومىرىڭىزدى قانشالىقتى وزگەرتتى؟
- ءبىز، مۇحتار نۇرلانبايەۆ ەكەۋمىز بۇرىنعى تايپاق اۋدانى قۋرايلىساي اۋىلىندا تۋىپ-وستىك. مۇحتار جانە بۇگىندە مارقۇم اسقار وتەگەنوۆ ۇشەۋمىز فوتوعا بىرگە ءتۇسىپ قالعان ەكەنبىز. بۇل سۋرەت جەلتوقسان كوتەرىلىسىنىڭ 35 جىلدىعى قارساڭىندا عانا جاريالانىپ، ءوزىمىزدى تانىدىق. تومەنگى جاعىندا قاق ورتادا كوزىلدىرىكپەن تۇرعان مەنمىن. ءبىز تۇسكەن فوتونىڭ ءتۇپنۇسقاسى ورتالىق مەملەكەتتىك كينو-فوتوقۇجاتتار مەن دىبىس جازبالارى ارحيۆىندە ساقتاۋلى ەكەنى جونىندە ارنايى قۇجات تا الدىق.
ءبىز، سول كەزدەگى جاستار ساياساتقا مۇلدە ءمان بەرمەدىك. اسكەر قاتارىنا بارىپ، باسقا ۇلت وكىلدەرىمەن تانىسىپ، بالتىق جاعالاۋىنداعى ەلدەردىڭ ۇلتجاندىلىعىن، كاۆكاز حالىقتارىنىڭ تىلىنە دەگەن قۇرمەتىن كوردىك. اسكەردەن كەلىپ، سانامىز جاڭا ويانا باستاعان كەزدە وسى وقيعا وتقا ماي قۇيعانداي لاپ ەتە ءتۇستى. سول كەزدەگى قازاق جاستارىنىڭ جانارىنان بالا كەزىمىزدە كىتاپتاردان وقىعان، كينولاردان كورگەن باتىر اتا-بابالارىمىزدىڭ بولمىسىن كورگەندەي بولدىم. سول كەزدە ورىستانىپ كەتۋگە از- اق قالعانىمىزدى تولىققاندى ءتۇسىندىم.
- اتالمىش وقيعانىڭ وتكەنىنە قىرىق جىلعا جۋىقتادى. ونى حالىق جادىندا قالدىرۋ باعىتىندا نە ىستەۋ كەرەك دەپ ويلايسىز؟
- ەكى جىلعا جۋىقتادى، «باتىس-جەلتوقسان» قوعامدىق بىرلەستىگى قۇرىلىپ، ءوز وبلىسىمىزداعى جەلتوقسان ارداگەرلەرىنىڭ باسى قوسىلدى. كەيىنگى ۇرپاققا جەلتوقسان كوتەرىلىسىنىڭ شىنايى تاريحىن قالدىرۋ ءۇشىن جۇمىستار باستالىپ كەتتى. وسى جەلتوقسان ايى باستالىسىمەن حالىقپەن ءجيى كەزدەسىپ، اسىرەسە، مەكتەپ وقۋشىلارى مەن جاستارعا تاۋەلسىزدىك ءار ۇلت ءۇشىن ەڭ قاسيەتتى ۇعىم ەكەنىن ءتۇسىندىرىپ، ءتۇرلى ءىس- شارالاردىڭ كۋاسى بولىپ ءجۇرمىز. ورال قالاسىندا جەلتوقسانشىلار ساياباعىن اشۋ تۋرالى بيلىك وكىلدەرىمەن كەلىسسوزدەر جۇرگىزىلدى. جەلتوقسان قاھارماندارىنىڭ قاتارىندا اتالماي جۇرگەن باتىر قىزىمىز، قازىرگى اقجايىق اۋدانى قابىل اۋىلىندا دۇنيە ەسىگىن اشقان، سول كەزدە قازا تاپقان گۇلزادا ءنابي قىزى حالەلوۆانى اقتاۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە. ءوز وبلىسىمىزدىڭ جەلتوقسان كوتەرىلىسىنە قاتىسقان ارداگەر باتىرلاردىڭ ەستەلىكتەر جيناعىن كىتاپ ەتىپ شىعارۋ ويىمىزدا بار. «جەلتوقسان 1986» مونۋمەنتىنىڭ جوباسى ۇسىنىلدى. باسقا دا اتقارىلاتىن جۇمىس كوپ، تەك ءالى دە جالتاقتاۋ بار ما، بيلىك تاراپىنان قولداۋ تومەن بولىپ وتىر.
- سول كەزدەگى جاستاردىڭ بويىندا وتانشىلدىق رۋح باسىم بولدى ما؟
- ول كەزدە ءبارىمىز دە وتانىمىز - كەڭەستەر وداعى دەپ ەسەپتەدىك قوي. وتانشىلدىق رۋح بىزگە انا سۇتىمەن بەرىلدى، مەكتەپتە وتانىمىزدى سۇيۋگە ۇيرەتتى، جاستارعا پاتريوتتىق تاربيە جوعارى دەڭگەيدە جۇرگىزىلدى. ال جەلتوقسان كوتەرىلىسى قازاق جاستارىنىڭ بويىندا ۇلتجاندىلىق قاسيەتتى تۇتاتتى. سول كەزدە وتانىمىز قازاقستان ەكەنىنە، قازاقتىڭ باسىنداعى ماسەلەنى تەك قازاق باسشى تۇسىنەتىنىنە كوز جەتكىزدىك. وتاندى ءسۇيۋ دەگەنىمىز - ءوز ۇلتىڭدى ءسۇيۋ ەكەن، ءوز ءتىلىڭدى قۇرمەتتەۋ ەكەن، جازىلماعان قازاقتىڭ دالا زاڭىنا مويىنۇسىنۋ كەرەك ەكەن. وتانشىلدىق رۋح دەگەن وسى بولسا كەرەك.
- اڭگىمەڭىزگە راحمەت! ارمان- ماقساتتارىڭىزدىڭ ورىندالۋىنا تىلەكشىمىز.
ەسكە سالا كەتەيىك، بۇدان بۇرىن تاريحشىنىڭ تاۋەلسىزدىك جولىنداعى سان عاسىرلىق بەلەستەر جاڭاشا زەردەلەنىپ جاتقانى جونىندە ايتقانىن جازعان ەدىك.
سونداي- اق ەلدوس توقتارباي كۇنشىعىس پەن كۇنباتىس الاشوردا دەگەن قولدان جاسالعان قاتە ۇعىم ەكەنى جونىندە پىكىر ءبىلدىردى.
اۆتور
عايساعالي سەيتاق
