جاڭا كودەكس: بيۋجەت جۇيەسىن قانداي وزگەرىستەر كۇتىپ تۇر

- اتالعان قۇجات - ەل ءۇشىن ماڭىزدى زاڭداردىڭ ءبىرى، سەبەبى مەملەكەتتىك قارجىنىڭ قانشالىقتى ءتيىمدى جۇمسالاتىنىن تىكەلەي انىقتايدى. كودەكستى تالقىلاۋ وڭاي بولعان جوق. ول سىنعا الىندى، كوپتەگەن وزگەرىس ۇسىنىلدى، پىكىرتالاستار ءوتتى. ناتيجەسىندە كەيبىر ۇسىنىس قابىلداندى، كەيبىرى وتپەي قالدى. ءبىراق بۇل دا قالىپتى جاعداي، ويتكەنى ساياسات - مۇمكىندىكتەردى پايدالانۋ ونەرى. ءوز تاراپىمنان 70 كە جۋىق تۇزەتۋ ەنگىزدىم، ونىڭ 30 عا جۋىعى قابىلداندى. بۇل - ارىپتەستەرمەن، ساراپشىلارمەن، قوعام وكىلدەرىمەن بىرلەسكەن جۇمىستىڭ ناتيجەسى. تۇزەتۋلەر جەرگىلىكتى جانە ورتالىق دەڭگەيدەگى تاجىريبەمىزگە نەگىزدەلدى، - دەپ جازدى ايماعامبەتوۆ جەلىدەگى پاراقشاسىندا.

بيۋجەت جۇيەسىندە قانداي وزگەرىستەر بولادى؟

بيۋجەتتىك پروتسەستىڭ اشىقتىعى

- ەندى پارلامەنت پەن ءماسليحاتتار تەك سوڭعى بەكىتىلگەن بيۋجەتتى عانا ەمەس، ونى قالىپتاستىرۋ پروتسەسىن دە باقىلاي الادى؛

- ولار بيۋجەتتىك جوسپارلاۋ جۇيەسىنە قول جەتكىزىپ، قارجى ءبولۋ مەن وتىنىمدەردى كورىپ، تەرەڭىرەك تالداي الادى.

ماقساتتى ترانسفەرتتەردى قاتاڭ باقىلاۋ

- بۇرىن اكىمدىكتەرگە بولىنگەن قاراجات-ترانسفەرتتەر (مىسالى، مەكتەپ سالۋعا بولىنگەن قارجى) ءماسليحاتتار ارقىلى قايتا ءبولىنىپ، باسقا ماقساتتارعا، مىسالى، كوشە جوندەۋگە نەمەسە قالا بەزەندىرۋگە جۇمسالىپ كەتەتىن.

- ەندى بەلگىلى ءبىر سالاعا بولىنگەن قاراجاتتى باسقا ماقساتقا پايدالانۋعا تىيىم سالىنادى.

قارجىلاندىرۋدىڭ كەپىلدەندىرىلگەن كولەمى

- ترانسفەرتتەر جىلدارعا، وڭىرلەرگە جانە باعىتتارعا ءبولىنىپ بەكىتىلەدى؛

- الەۋمەتتىك ماڭىزدى سالالارعا مينيمالدى قارجىلاندىرۋ كولەمى بەلگىلەنەدى.

بيۋجەتتى ءتيىمدى پايدالانۋ

- بۇرىن يگەرىلمەگەن قاراجات جىل سوڭىندا جويىلاتىن، ەندى ونى كەلەسى جىلعا كوشىرۋگە بولادى؛

- بۇل جىل سوڭىندا اسىعىس قارجى جۇمساۋدى بولدىرماي، جوبالاردى ساپالى اياقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

ناقتى ماقساتتار مەن كورسەتكىشتەر

- بيۋجەت جوباسىمەن بىرگە ناقتى ينديكاتورلار بەكىتىلەدى؛

- مينيسترلەر مەن اكىمدەر قارجىنى قايتا بولگەنىمەن، بەلگىلەنگەن ناتيجەلەرگە قول جەتكىزۋگە مىندەتتى (مىسالى، 20 مەكتەپ سالۋ، 20000 بالاباقشا ورنىن اشۋ)؛

- ەندى ولار بۇل مىندەتتەمەلەردەن اۋىتقي المايدى.

بيۋجەت قارجىسىنىڭ قوزعالىسىن باقىلاۋ

- بۇرىن ۋاقىتشا بوس قاراجات ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەردە ساقتالىپ، ونى جەكە مۇددەگە پايدالانۋ ءقاۋپى بولاتىن؛

- ەندى بارلىق قارجى ۇلتتىق قازىناشىلىق ەسەپشوتىندا ساقتالادى، ال ودان تۇسكەن تابىس رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتكە تۇسەدى؛

- مەملەكەتتىك قارىزعا قاتاڭ باقىلاۋ؛

- بيۋدجەتتە ەندى كۆازيمەملەكەتتىك سەكتوردىڭ سىرتقى قارىزىنىڭ شەكتەۋلەرى كورسەتىلەدى؛

- بيۋدجەت جوباسىندا قارىز الۋعا رۇقسات ەتىلگەن كومپانيالاردىڭ ءتىزىمى جانە ولاردىڭ باقىلاۋ مەحانيزمى بەلگىلەنەدى.

وڭىرلەردە عىلىمدى قولداۋ

- اكىمدىكتەر عىلىمي زەرتتەۋلەر مەن ولاردى ەنگىزۋگە قارجى بولە الادى؛

- بيۋدجەتتى ناقتىلاۋ مەحانيزمىن وزگەرتۋ؛

- بۇرىن بيۋجەت تەك جىلىنا ءبىر رەت ناقتىلاناتىن، بۇل قوسىمشا تۇزەتۋلەر ەنگىزۋگە ماجبۇرلەيتىن؛

- ەندى ۇكىمەت قاجەت بولعان جاعدايدا بيۋدجەتكە وزگەرىستەر ەنگىزە الادى، ءبىراق بۇل پارلامەنتتىڭ باقىلاۋىندا بولادى.

بارلىق بيۋجەت تۇزەتۋلەرىنىڭ اشىقتىعى

- ەگەر ۇكىمەت بيۋدجەتكە وزگەرىستەر ەنگىزسە، ول 5 كۇن ىشىندە ءماجىلىستى حاباردار ەتۋگە مىندەتتى.

مەملەكەتتىك قارىزدى باقىلاۋ

- ەندى جىل سايىن كۆازيمەملەكەتتىك سەكتوردىڭ قارىزدارى باعالانىپ، سىرتقى قارىز الۋ ليميتتەرى بەكىتىلەدى.

- بۇل - تەك ءبىزدىڭ باستامامىزبەن ەنگىزىلگەن وزگەرىستەر عانا. بۇدان بولەك، ارىپتەستەر ۇسىنعان وتە ماڭىزدى جاڭالىقتار كوپ. جۇمىس توبى اۋقىمدى ەڭبەك اتقاردى. قابىلدانعان شەشىمدەر بيۋدجەتتى اشىق، يكەمدى جانە ءتيىمدى ەتۋى ءتيىس. ءبىراق ەڭ ماڭىزدىسى - وسى نورمالاردىڭ تەك قاعاز جۇزىندە قالماي، ەلدىڭ دامۋىنا ناقتى ۇلەس قوسۋى، - دەيدى اسحات ايماعامبەتوۆ.

بۇگىن مەملەكەت باسشىسى جاڭا بيۋجەت كودەكسىنە قول قويدى.

ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى