IT-ماماندارى ەلىمىزدە جەمقورلىقتى انىقتاۋعا قالاي كومەك كورسەتە الادى
ءالي شالبايەۆ - ۇلكەن دەرەكتەرگە ساراپتاما جاساۋ ارقىلى مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ پورتالىنداعى كەلىسىمشارتتاردان جەمقورلىق تاۋەكەلدەرىن انىقتاي الاتىن مامان. تاياۋدا عانا ول قازاقستان مەملەكەت باسشىسىنىڭ قولىنان ناگرادا العان ەدى. ءالي پرەزيدەنت ءىس باسقارماسى ينجەنەرلىك- تەحنيكالىق ءبولىمىنىڭ باس ازىرلەمەشىسى رەتىندە ءوزىنىڭ جۇمىسى، ەلىمىزدەگى Data Science پەن ساراپتامانىڭ بولاشاق نارىعى جايلى ەگجەي- تەگجەيلى ايتىپ بەردى، دەپ حابارلايدى Kazinform.
***
- ەڭ الدىمەن نەمەن اينالىساتىنىڭىز جايلى جان-جاقتى ايتىپ بەرسەڭىز...
- مەن ۇلكەن دەرەكتەردى ساراپتايتىن مامانمىن. دەرەكتەر ساراپشىسى- بۇل ماڭىزدى شەشىمدەردى قابىلداۋعا كومەك بەرە الاتىن كەستەلىك مالىمەتتەردى وڭدەيتىن، قورىتىندى شىعاراتىن مامان. ال وزىمە كەلەر بولسام، پرەزيدەنت ءىس باسقارماسى جۇيەسىندە مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ پورتالىنداعى دەرەكتەرگە ساراپتاما جاسايمىن، كەلىسىمشارتتارداعى جەمقورلىق تاۋەكەلدەردى انىقتايمىن. سونىمەن قاتار «جايلى مەكتەپ»، «اۋىلدىق دەنساۋلىق ساقتاۋدى جاڭعىرتۋ» سىندى ۇلتتىق جوبالاردى مونيتورينگىلەۋ جۇيەلەرىن ازىرلەۋگە قاتىسامىن. جۇيە ەلىمىزدىڭ ءاربىر ازاماتىنا شىنايى ۋاقىت رەجيمىندە ۇلتتىق جوبالار اياسىندا سالىناتىن مەكتەپتەر مەن اۋرۋحانالار قۇرىلىسىنىڭ قانداي ساتىدا ەكەندىگىن قاداعالاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
- قانداي قيىندىقتارعا تاپ بولۋىڭىزعا تۋرا كەلەدى؟
- مەملەكەتتىك ساتىپ الۋلارداعى تاۋەكەلدەردى انىقتاعان جاعدايدا ولارعا قاتىسى بار تۇلعالار وزدەرىنىڭ قاتەلىكتەرىنىڭ جالپىعا جاريا بولعاندىعىن قالامايدى. دەگەنمەن، بارلىق ۋاقىتتا دا مەملەكەت مۇددەسىن ەڭ جوعارى قويامىن. ەكىنشى قيىندىرەتىندە مۇمكىندىكتەردى ايتار ەدىم. بۇل + تەحنولوگيالاردىڭ دامۋىنا ۇنەمى قاداعالاپ وتىرۋ قاجەت. ايتالىق، ءوزىم تەحنيكالىق داعدى تۇرعىسىنان ۇنەمى تونۋستا بولۋىم ءۇشىن freeCodeCamp, Kaggle سىندى پورتالدار ارقىلى ءتۇرى كۋرستاردان ءجيى وتەمىن.
- ماماندىعىڭىزدى قالاي تاڭدادىڭىز؟
- 2019 -جىلى تاراز قالاسىنداعى فيزيكا- ماتەماتيكا باعىتىنداعى نازاربايەۆ زياتكەرلىك مەكتەبىن ءبىتىردىم. مەكتەبىمىز 12 جىلدىق ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنە كوشكەن جانە 10-سىنىپتى اياقتاعاننان كەيىن ءوزىڭدى ودان ارى دامىتۋ ءۇشىن بەيىندى باعىت تاڭداۋ قاجەت بولدى. سول ۋاقىتتا تاڭداۋ ينفورماتيكامەن قاتار فيزيكاعا ءتۇستى. باعدارلاما جاساۋمەن ەرتەرەكتەن اينالىسىپ كەلەمىن. 2016-2017 -جىلداردىڭ وزىندە LEGO EV3 بازاسىندا روبوت تەحنيكاسى بويىنشا وليمپيادالارعا قاتىسىپ، وبلىستىق جانە رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدە جۇلدەلى ورىندار الدىم. مەكتەپتى بىتىرگەننەن كەيىن ۇلكەن دەرەكتەردى ساراپتاۋ بويىنشا Astana IT University-كە وقۋعا تۇسۋگە شەشىم قابىلدادىم. سول ۋاقىتتا-اق ۇلكەن دەرەكتەردىڭ بولاشاعى زور ەكەندىگىن بىلگەن ەدىم. ۋنيۆەرسيتەتتە جاساندى ينتەللەكتىنىڭ وزىندىك مودەلىن جاساۋدى، دەرەكتەردى وڭدەپ، سونىڭ نەگىزىندە قورىتىندى جاساۋدى وقىدىق.
- ماماندىعىڭىزدىڭ قازاقستانداعى بولاشاعى قانداي؟
- ساراپتاما مەن Data Science نارىعى بۇگىندە ەلىمىزدە وتە قارقىندى دامىپ كەلە جاتىر. وعان پرەزيدەنتىمىزدىڭ Digital Bridge فورۋمىندا سويلەگەن ءسوزى دە تۇرتكى بولىپ وتىر. مەملەكەت باسشىسى ءوز سوزىندە قازاقستاندا جاساندى ينتەللەكتىنى كەڭىنەن قولدانۋ رەسپۋبليكانىڭ دامۋى ءۇشىن نەگىزگى فاكتورلاردىڭ ءبىرى بولا الاتىندىعىن ايتتى. جاساندى ينتەللەكتى ازىرلەۋ ءۇشىن تالداۋ جانە ۇلكەن دەرەكتەردى وڭدەۋ سالاسىنىڭ ماماندارى قاجەت ەكەندىگىن تۇسىنگەن ءجون. ويتكەنى، جاساندى ينتەللەكت تاريحي دەرەكتەردەن ۇيرەنەدى. بۇل دەرەكتەردى ماشينا ولاردى دۇرىس ءتۇسىنۋ ءۇشىن تازالاپ، وڭدەۋ قاجەت. سوندىقتان دا، تاياۋ جىلدارى ەلىمىز ءۇشىن سالىستىرمالى تۇردە جاڭا سالادا مىڭداعان جۇمىس ورىندارى پايدا بولادى.
- تانىستارىڭىز بەن قاتارلاستارىڭىزدان اراسىنان ەلدەن كەتىپ جاتقان كادرلاردى بايقادىڭىز با؟ وعان قالاي قارايسىز؟
- وكىنىشكە وراي، شىنىمەن دە مۇنداي ترەند بايقالادى. نەگىزىنەن مىقتى تەحنيكالىق ماماندار Apple, Amazon, Meta سىندى الەمدەگى الىپ IT- كومپانيالارعا كەتىپ جاتىر. ستۋدەنتتەردىڭ كوپشىلىگى ءبىرىنشى كۋرستان-اق FAANG- كە (Facebook, Apple, Amazon, Netflix, Google اببريەۆياتۋراسى) جۇمىسقا ورنالاسۋدى ماقسات ەتەدى. ولاردىڭ شەشىمدەرىنە تۇسىنىستىكپەن جانە قۇرمەتپەن قاراۋ كەرەكتىگى ءسوزسىز. ول ماماندار اتالعان كومپانيالاردا تەڭدەسسىز تاجىريبە جينايدى. اقىلدى جاستارىمىزدىڭ ەلگە ورالىپ، مەملەكەتىمىزدىڭ IT- سالاسىنىڭ دامۋىنا ءوز ۇلەسىن قوسقانى بارىنشا ماڭىزدى.
- بولاشاققا ارنالعان جوسپارىڭىزبەن بولىسسەڭىز…
- مەنىڭ ەڭ ۇلكەن جوسپارىم - ول ەلىمنىڭ ازاماتتارى باي-باقۋاتتى ءارى مولشىلىقتا ءومىر ءسۇرۋى ءۇشىن الەمنىڭ دامىعان دەرجاۆالارى تىزىمىنە كىرۋىنە كومەك كورسەتۋ. ماعان 1980- جىلداردا تانىمال بولعان «جاھاندىق ويلاۋ، جەرگىلىكتى دەڭگەيدە ارەكەت ەتۋ» دەگەن ۇران ۇنايدى. ادام ءار ۋاقىتتا دا الدىنا ءورشىل ماقساتتار قويادى دەپ سانايمىن. ءبىراق، وزىڭنەن باستاۋىڭ قاجەت، ءوزىنىڭ قۇزىرەتىڭ اياسىندا ءمىنسىز بولۋعا ءتيىسسىڭ.
- تاياۋدا مەملەكەت باسشىسىنان قۇرمەت گراموتاسىن الدىڭىز. العان كەزدە قانداي سەزىمدە بولدىڭىز؟
- بۇل مەن ءۇشىن ۇلكەن مارتەبە ءارى زور جاۋاپكەرشىلىك ەكەندىگى ءسوزسىز. ماراپاتتاۋ ءراسىمى الدىندا ازداپ قوبالجىدىم. قاسىم- جومارت كەمەل ۇلى توقايەۆتىڭ ەلىمىزدىڭ دامۋىنا قوسقان ۇلەسىمدى باعالاۋىنا سەنىم قيىنداۋ بولدى. جاستاردىڭ ءوزىن-ءوزى دامىتۋعا جانە جاڭا، قۋاتتى قازاقستاندى قۇرۋعا ءوز ۇلەستەرىن قوسۋعا مول مۇمكىندىكتەر بەرگەن ەلىمىزدىڭ جوعارى باسشىلارىنا شەكسىز ريزامىن.
- سۇحباتىڭىزعا راقمەت!
اۆتور
مارلان جيەمباي
