شەتەلدە ءبىلىم الىپ، ونداعى گازەت-جۋرنال جۇمىسىمەن تانىسقىم كەلەدى - پرەزيدەنت گرانتىنىڭ يەگەرى

جوعارى ماراپات العان جۋرناليست Kazinform تىلشىسىنە ءوزىنىڭ ءومىرى مەن ەڭبەك جولى، ارمان-ماقساتتارى جونىندە اڭگىمەلەپ بەردى.

- گۇلسەزىم ەربولات قىزى، جۋرناليستىك جولعا تۇسۋىڭە نە سەبەپ بولدى، الدىمەن سول جونىندە ايتىپ وتسەڭ؟

- مەن بوكەي ورداسى اۋدانى بيسەن اۋىلىندا 1989-جىلى 21-قازاندا دۇنيەگە كەلدىم. اكەم ەربولات بياشيەۆ پەن انام بەكقالييەۆا سابيلا سۇيگەن ەكى قىزدىڭ تۇڭعىشىمىن. مەكتەپتە جاقسى وقىدىم. ۇ ب ت- دان سول كەزدەگى 120 بالدىڭ 113 ءىن جينادىم. ادەبيەتكە، اسىرەسە، جۋرناليستيكاعا بالا كۇنىمەن قىزىعاتىنمىن. قازىر ۇمىتىلا باستاعانى بولماسا، بالا كەزىمدە كىتاپ كوپ وقۋشى ەدىم. بىرىنشىدەن، ۇيدە انام كىتاپ، گازەت- جۋرنالعا ءجيى ۇڭىلەتىن. ءتىپتى اۋىلدىق كىتاپحانادا انام وقىماعان كوركەم ادەبي كىتاپ جوق شىعار. كوز الدىڭدا تۇرعاننان كەيىن «وسى ماما قانداي كىتاپ وقيدى ەكەن؟» دەپ كوز جۇگىرتەسىڭ. سودان ول كىتاپتى قالاي وقىپ كەتكەنىڭدى بىلمەي قالاسىڭ. انام كوركەم ادەبي كىتاپتاردى كوپ وقىعاندىقتان با، دۋالى سويلەۋ قانىندا بار ما، ايتەۋىر، ءتىل بايلىعى مول. اسىرەسە، ءسىڭىلىم ەكەۋمىزگە كەيدە ۇرىسقاندا سونداي ءسوزدى قايدان تابادى ەكەن دەپ قالاتىنبىز. ماسەلەن، ءسىڭىلىمدى ۇيدەن 15 مينۋتتىق جەردەگى دۇكەنگە جۇمساعاندا، ءسىڭىلىم اسىقپاي، جايباسارلانىپ كەلە جاتسا، الدىنان شىعىپ، «نە گالەرەيادا كەلە جاتسىڭ با؟ اياعىڭدى باس جىلدام!» دەپ ۇرساتىن. اكەمىز جۇمىستان كەلە جاتسا نەمەسە اكەمىزگە تاۋلىكتىڭ كەز كەلگەن ۋاقىتىندا قۇدايى قوناق كەلسە، «اكەلەرى بارلار تۇرىپ، داستارحان جايىڭدار! مەنىڭ اكەمنىڭ سۇيەگى دە قۋراپ كەتكەن» دەۋشى ەدى. سوسىن ءسىڭىلىم ەكەۋمىز داستارحان باسىنا جۇگىرەمىز. كەيدە تويعا باراتىن بولىپ اكەمنەن اقشا سۇراعاندا دا: «اقشاڭدى بەر، كويلەك-كونشەگىمدى الايىن. ادەمى بولماسام، ءسوزى وزىڭە كەلەدى. توقساننىڭ (ناعاشى اتام) قىزى دەپ مەنى ەشكىم اتامايدى، ەربولاتتىڭ كەلىنشەگىن قاراشى دەيتىن بولادى» دەيتىن. وسىلايشا، كوركەم ادەبي كىتاپتاردى وقۋ ارقىلى ادەبيەتكە، جۋرناليستيكاعا قىزىعۋشىلىعىم وياندى.

ەكىنشىدەن، بيسەن جانەكەشيەۆ اتىنداعى ورتا مەكتەپتەگى سىنىپ جەتەكشىم، قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتى پانىنەن ساباق بەرگەن ۇستازىم گۇلنار ەلتاي قىزى شامشيدەنوۆانىڭ دا ۇلەسى زور بولدى. اپايىمىز بىزگە، اسىرەسە، قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتىن تاڭداعان وقۋشىلارعا ادەبي كىتاپتاردى كوپ وقىتاتىن. ايتا كەتسەك، مۇحتار اۋەزوۆتىڭ «باي جولى» رومان ەپوپەياسىنىڭ ءار ءبولىمىن وقۋعا ءبىر اپتا ۋاقىت بەرىپ، بىرەۋىمىزگە كىتاپتا كەزدەسكەن ۇلتتىق كيىم اتاۋىن، ەكىنشىمىزگە كىسى اتتارىن تاۋىپ، بەت ءنومىرىن جازىپ كەلىڭدەر دەپ تاپسىرما بەرەتىن. ول كىتاپتى وقىماساڭ، جازا المايتىنىڭ بەلگىلى. سول سەكىلدى ءمىرجاقىپ دۋلاتوۆتىڭ «باقىتسىز جامال» رومانىن باقىتتى جامال دەپ تۇيىندەلەتىندەي جازىپ كەلىڭدەر دەيتىن. جيەن اعام ارتۋر ماعزوموۆ تا ەلورداداعى تەلەجۋرناليستيكا سالاسىندا قىزمەت ەتىپ جۇرگەن بىلىكتى مامان. وسىلايشا، جۋرناليستيكا سالاسىنا بەيىمدەلە بەردىم.

- ەندەشە، ۇستازدارىم دەپ كىمدەردى اتار ەدىڭ؟

- ماحامبەت وتەمىسوۆ اتىنداعى ب ق م ۋ- عا «فيلولوگيا: قازاق ءتىلى» ماماندىعى بويىنشا وقۋعا ءتۇستىم. ۇستازىم ريتا سۇلتانعالييەۆا مەنى عىلىمي باعىتتا بايقاۋلارعا قاتىستىرىپ، ايماقتىق كونفەرەنتسيالاردان جۇلدەلى ورىندار دا الىپ جۇردىك. سودان ءتورتىنشى كۋرستا ماماندىعىم بويىنشا قىزمەتكە تۇرعىم كەلدى. ۋنيۆەرسيتەتىشىلىك «جاس قالام» گازەتىن ەكى جىل قاتارىنان شىعارىپ ءجۇردىم. ستۋدەنتتەردەن ماتەريالدار جيناۋ، كەيبىرىن تەرۋ، جينالىستاردى جازۋ، گازەتتى ساتۋ دەگەن ۇردىستەردى بىلەتىنمىن. سودان ءتورتىنشى كۋرستا ءساۋىر ايىندا وبلىستىق «ورال ءوڭىرى» گازەتىنە كوررەكتور بولىپ، 0,5 شتاتتىق بىرلىكپەن قىزمەتكە ورنالاستىم. ديپلوم العان سوڭ رەداكتورىمىز باۋىرجان فايزوللا ۇلى تىلشىلىك قىزمەتتى سەنىپ تاپسىردى. عاسىردان استام تاريحى بار «ورال ءوڭىرى» گازەتىنىڭ رەداكسياسى وتە ۇيىمشىل ۇجىم، كەلگەن جاستار تەز ءسىڭىپ كەتەتىن، ءبىر-بىرىنە بولسىن دەيتىن پەيىلدى جاندار قىزمەت ەتەدى دەسەم، ارتىق ايتقانىم بولماس. رەداكتورىمىز باۋىرجان فايزوللا ۇلى باستاعان اعا بۋىن وكىلدەرىنەن ەسەنجول جۇماعۇل ۇلى، سىرىمبەك جاردەم ۇلى، باۋىرجان ماحۋت ۇلى، گۇلبارشىن دىبىسقالي قىزىنان بىلمەگەنىمدى ۇيرەنىپ، جازۋ ونەرىنە ماشىقتاندىم. كەز كەلگەن جەتىستىك ەڭبەكپەن عانا كەلەدى عوي. بىلمەگەنىمدى ارتىنان قالماي ۇيرەنىپ، ءبىلىپ الماي نەمەسە ماعان جۇكتەلگەن مىندەتتى، تاپسىرمانى جاۋاپكەرشىلىكپەن ورىنداماي، شىنىن ايتايىن، كۇندىز- ءتۇنى ويىمنان شىقپاي، ۇيىقتاي دا المايمىن. وبلىس اكىمى بوكەي ورداسى، جانىبەك، كازتالوۆ اۋداندارىنا ءىسساپارعا شىقتى دەلىك. سوندا جولدىڭ شالعايلىعى بار، جۋرناليستەرمەن بىرگە ءىسساپاردان تۇندە كەلگەندە ول ماتەريالدى تاڭعا وتىرىپ جازسام دا، ماقالانى تاڭعى 9-دا رەداكتوردىڭ ۇستەلىنە قويۋعا تىرىسامىن. ويتكەنى، كەز كەلگەن سالادا اينالاڭ ساعان سەنۋى ءۇشىن، جاۋاپتى جۇمىستى سەنىپ تاپسىرۋ ءۇشىن ەڭ ءبىرىنشى جاۋاپكەرشىلىك كەرەك. ءوزىڭدى ۇنەمى جەتىلدىرىپ، دامۋ دا ماڭىزدى.

- قازىرگى تاڭدا گازەتتىڭ وقىلىمدىلىعىن ارتتىرۋ ءۇشىن نە ىستەۋ كەرەك دەپ ويلايسىڭ؟

- جاسىراتىن جوق، قازىر وقىرماننىڭ تالعامىنان شىعۋ دا وڭاي ەمەس. ويتكەنى الەۋمەتتىك جەلىلەر، ينتەرنەت باسىلىمدار كوبەيدى. گازەتتىڭ وقىلىمدىلىعىن ارتتىرۋ ءۇشىن ءار نومىردە وقىلىمدى، ساراپتامالىق ماتەريال، تۇرعىنداردى تولعاندىراتىن ماسەلەلەر، ورىندى جەرىندە جان- جاقتى زەرتتەلىپ جازىلعان سىني ماتەريالدار بولۋى كەرەك جانە جاڭالىقتار دەر كەزىندە جاريالانۋى قاجەت. ءجۋرناليستىڭ ۇنەمى قۇلاعى تۇرىك ءجۇرۋى، وزگەلەردەن كوبىرەك ىزدەنۋى كەرەك، قوعام ءومىرىنىڭ بار سالاسىنان حابارى بولۋى شارت. سونداي-اق ول - بيلىك پەن حالىق اراسىنداعى كوپىر. حالىقتىڭ جاعدايىن بيلىككە تۇسىندىرەدى، بيلىك جۇرگىزىپ وتىرعان ساياساتتى، قۇزىرەتتى قۇرىلىمدار قابىلداعان قاۋلى-قارارلاردى ۇعىنىقتى تىلمەن حالىققا جەتكىزەدى.

- پرەزيدەنت گرانتىنىڭ يەگەرى اتانعان كەزدە قانداي كوڭىل-كۇيدە بولدىڭ؟

- پرەزيدەنتتىڭ ماراپاتىن يەلەنۋ - كەز كەلگەن ادامعا، ءتىپتى باسشىلىق قىزمەتتە جۇرگەن ازامات- ازاماتشالاردىڭ بارىنە بىردەي بۇيىرمايتىن باق. ارينە، قۋانىشىمدا شەك بولمادى. مەملەكەت باسشىسى وبلىسقا ىسساپارمەن كەلگەندە، سىرتىنان بولسا دا ءبىر كورسەم ەكەن دەپ تىلەيتىنمىن. اللاعا شۇكىر، تىلەگىم ەسەلەپ ورىندالدى.

- قانداي تاقىرىپتارعا قالام تارتقاندى قولاي كورەسىڭ؟

- وبلىستىق گازەتتىڭ تىلشىلەرى سالالىق باسىلىمدارداي تەك ءبىر سالا بويىنشا جازبايدى، «ورال ءوڭىرى» وبلىستىق قوعامدىق-ساياسي گازەت بولعاندىقتان، جۋرناليستەر ءار ءتۇرلى سالا بويىنشا ماقالا-ماتەريالدار دايىندايدى. ءبىراق ءار جۋرناليستىڭ جانىنا جاقىن تاقىرىپ بولادى. ماسەلەن، مەن دەنساۋلىق ساقتاۋ باعىتىنداعى «باستى بايلىق» بەتىن ۇيىمداستىرامىن. دەنساۋلىقتى ساقتاۋ جانە اۋرۋدىڭ الدىن الۋداعى دارىگەرلەردىڭ كەڭەسىن تۇرعىندارعا جەتكىزەمىن. وسى باعىتتا ىزدەنە ءجۇرىپ، «Qazaq med clinic» ورتالىعىنان «مەيىربيكە ءىسى» ماماندىعى بويىنشا كۋرس وقىپ الدىم. مۇنداعى ماقساتىم - دارىگەرلەردەن سۇحبات العاندا ساۋاتتى سۇراق قويۋ ءۇشىن جانە قاي جەردە جۇرسەڭ دە اينالاڭداعى ادامعا دەنساۋلىعىنا بايلانىستى شۇعىل العاشقى كومەك كەرەك بولسا، «جەدەل جاردەم» جەتكەنشە جاردەمدەسۋ. مەيىربيكەلەردىڭ 4 جىل وقيتىن ماماندىعىن ءبىر كۋرس وقىپ، بولدىم، تولدىم دەۋدەن اۋلاقپىن. دەگەنمەن مەن ەكپە ەگىپ، قان قىسىمىن ولشەۋدى، قازىرگى كەزدە كەڭ تارالعان ينسۋلت، ينفاركت جانە باسقا اۋرۋلاردىڭ العاشقى بەلگىلەرىن ءبىلىپ، باستاپقى كومەك كورسەتۋدى ۇيرەندىم. سوسىن تۇرعىنداردى تولعاندىراتىن ماسەلەلەر بويىنشا زەرتتەۋ ماتەريال جازعان ۇنايدى.

- بولاشاقتاعى ارمان-ماقساتتارىڭ جونىندە ايتىپ وتسەڭ؟

- ارمان-ماقساتتارىم كوپ. «اۋىلدان شىقپاعاننىڭ اقىلى اۋلاسىنان اسپايدى» دەگەندەي، شەتەلدە ءبىلىم الىپ، ونداعى گازەت-جۋرنالدار رەداكسيالارىنىڭ جۇمىسىمەن تانىسۋدى ارماندايمىن. جاڭالىقتاردى ەلدەگى، وڭىرىمىزدەگى ب ا ق- قا ەنگىزگىم كەلەدى. ەكىنشىدەن، باتىس قازاقستان وبلىسىندا جۋرناليستيكا فاكۋلتەتى جوق. مەن «ورال ءوڭىرى» گازەتى رەداكسياسىندا 13 جىلدان بەرى قىزمەت ەتىپ كەلەمىن. سودان بەرى رەداكتسياعا جۋرناليستيكا فاكۋلتەتىن بىتىرگەن بىردە- ءبىر جاس مامان كەلمەدى. رەداكسياداعى جۋرفاك بىتىرگەندەردىڭ بارلىعى - اعا بۋىن وكىلدەرى. جۋرناليستيكا فاكۋلتەتىن بىتىرگەن جاستار الماتى، استانا قالالارىندا قالادى. سول سەبەپتى وڭىرىمىزدەگى جوعارعى وقۋ ورنىندا جۋرناليستيكا فاكۋلتەتى اشىلسا دەيمىن. سوعان ۇلەس قوساتىنداي ءبىلىم قورىن جيناعىم كەلەدى.

ەسكە سالا كەتەيىك، بۇدان بۇرىن پرەزيدەنتتىڭ ەلەمىزدىڭ جۋرناليستيكا جانە تەلەۆيزيا سالاسى ماماندارىن ماراپاتتاعانىن جازعان بولاتىنبىز.

اۆتور عايساعالي سەيتاق

ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى