شالعايدا جاتقان اۋىلدارعا مۋزەيدىڭ كەرەگى بار ما

قازاق ادەبيەتىنىڭ كلاسسيگى ءسابيت مۇقانوۆتىڭ، قازاقتىڭ حالىق جازۋشىسى عابيت مۇسىرەپوۆتىڭ، اقيىق اقىن ماعجان جۇمابايەۆتىڭ جانە جازۋشى-جۋرناليست يۆان شۋحوۆتىڭ مۋزەيلەرى قوعام قايراتكەرلەرى تۋىپ-وسكەن اۋىلداردا جۇمىس ىستەپ تۇر. الايدا ولاردىڭ بولاشاعى بۇلىڭعىر.

شالعايداعى مۋزەيگە باراتىن ادام از

جانگەلدى ءتاجين - ءبىرقاتار بەلگىلى اقىن-جازۋشىلاردىڭ، تاريحي تۇلعالاردىڭ كىندىك قانى تامعان، توپىراعى قاسيەتتى جامبىل اۋدانىنىڭ تۋماسى.

پەتروپاۆلداعى ارداگەرلەر كەڭەسىن باسقاراتىن زەينەتكەر تۋعان جەرگە ءجيى بارۋعا تىرىسادى. ال وسىدان بىرەر جىل بۇرىن ءبىر توپ زامانداسىن گازەلگە وتىرعىزىپ الىپ، ءوڭىردىڭ كورىكتى جەرلەرىن، سونىڭ ىشىندە شالعايدا جاتقان، ادام اياعى جەتە بەرمەيتىن مۋزەيلەرىن دە ارالاتتى.

- اقساقالداردى جيناپ، تۋريستىك مارشرۋت قۇرىپ باردىق. اراسىندا عابيت- ءسابيتتى كوزى كورگەن، تالاي دامدەس بولعان قاراقات شالابايەۆ، اماندىق جانتەمىروۆ اعالارىمىز دا بار. پرەسنوۆ ەلدى مەكەنىندەگى يۆان شۋحوۆ مۋزەيىنەن باستادىق، ءبىزدىڭ كەلەتىنىمىزدى ەستىپ، ارنايى دايىندالعان ەكەن، ءان بيمەن قارسى الدى. ءسابيت اۋىلى دا ودان قالماي، قازاقتىڭ ۇلتتىق تاعامدارىن ءپىسىرىپ، كەڭ داستارحان جايدى. مۋزەيدى ارالاعاننان كەيىن، مەكتەپتە جينالىپ، ەستەلىكتەرمەن ءبولىسىپ، كەرەمەت كەزدەسۋ بولدى. عابيت مۋزەيىنە دە سوقتىق. ايتپاعىم، وسىلايشا ادەيىلەپ بارماساڭ جول تۇسە بەرمەيدى. ويتكەنى الىس، جولدارى ناشار، ال قىستا قار الىپ قالعاندىقتان بارۋ مۇمكىن ەمەس، - دەيدى جانگەلدى ۋاقپان ۇلى.

س ق و اكىمدىگىنىڭ مادەنيەت، تىلدەردى دامىتۋ جانە ارحيۆ ءىسى باسقارماسىنىڭ مالىمەتىنشە، بىلتىر ءسابيت مۇقانوۆ مۋزەي-ۇيىنە نەبارى 385 ادام كەلگەن.

ع. مۇسىرەپوۆ مۋزەيىن 626 ادام تاماشالاعان ەكەن. ال اۋدان ورتالىعى پرەسنوۆكا ەلدى مەكەنىندە ورىن تەپكەن ي. شۋحوۆ مۋزەيىندە 1,5 مىڭ ادام بولعان.

اۋىلدار قۇرىپ جاتىر

بيىل 125 جىلدىق مەرەيتويى اتالىپ وتەتىن ءسابيت مۇقانوۆتىڭ اتىنداعى اۋىلدا نەبارى بەس ءۇي، 10 تۇرعىن عانا قالعان. سوڭعى 25 جىلدىڭ ىشىندە ادام سانى جيىرما ەسە قىسقارىپ كەتكەن.

اۋىلدا قالعان ساناۋلى تۇرعىننىڭ پىكىرىنشە، ونىڭ ءبىر سەبەبى - ەلدى مەكەننىڭ وبلىس ورتالىعىنان شالعاي جاتۋى. پەتروپاۆلعا جەتۋ ءۇشىن 188 شاقىرىمدى 3 ساعات ءجۇرىپ ءوتۋ قاجەت.

اۋىلدىڭ مال شارۋاشىلىعىمەن اينالىسۋعا قولايلى ورنالاسۋى دا، قۇنارلى جەر مەن اسەم تابيعاتى دا، ءسابيتتىڭ اۋىلى دەگەن اتاعى دا حالىقتى ۇستاپ قالا المادى. 

- مۋزەيدەن بولەك مەكتەبىمىز بار ەدى، ول دا جابىلىپ قالدى. ەندى ءبىز دە قوزعالامىز. ءسابيت اتامىزدىڭ اۋىلى قۇرىپ بارا جاتقانى وكىنىشتى، - دەيدى اۋىل تۇرعىنى ەلۋباي مۋسين.

عابيت مۇسىرەپوۆ مۋزەي-ءۇيى ورنالاسقان جاڭاجول اۋىلىنداعى جاعداي ءسابيت اۋىلىمەن سالىستىرعاندا اناعۇرلىم جاقسى.

مايبالىق اۋىلدىق وكرۋگى اكىمدىگىنىڭ مالىمەتىنشە، قازىر مۇندا 78 ءۇي بار، 283 ادام ءتۇتىن تۇتەتىپ جاتىر. دەسەك تە، 2009 -جىلدان بەرى ادام سانى مۇندا 200 گە قىسقارعان.

ادەبيەت مۋزەيى اشىلا ما؟

عابيت مۇسىرەپوۆتىڭ مۋزەي-ءۇيى دە وسى جامبىل اۋدانىندا ورنالاسقان. جاڭاجول اۋىلىندا جازۋشى 1968-85 -جىلدار ارالىعىندا تۇرىپ، ەڭبەك ەتكەن ۇيدە 1992 -جىلى ادەبي-مەموريالدىق مۋزەي اشىلدى.

ەكى زالدان تۇراتىن مۇراجايدا قازىر 500 دەن استام جادىگەر بار. جازۋشىنىڭ شىعارمالارىنان بولەك، كوزى تىرىسىندە ۇستاپ، قولدانعان جەكە زاتتارى، بۇيىمدارى، كيىم-كەشەگى، فوتولارى مەن قۇجاتتارى ساقتالعان.

ءبىراق قۇندى دۇنيە دۇرىس ساقتالماي، جادىگەرلەردىڭ كۇتىم كورمەي جاتقاندىعى وسىدان بىرەر جىل بۇرىن AMANAT پارتياسى سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىق فيليالى جانىنداعى Miras قوعامدىق كەڭەسىنىڭ وتىرىسىندا ايتىلدى.

كەڭەس مۇشەلەرى اۋىل مۋزەيلەرىنىڭ قازىرگى جاعدايىنا الاڭداۋشىلىق ءبىلدىرىپ، پەتروپاۆلدا بۇرىنعى س. مۇقانوۆ اتىنداعى قازاق سازدى-دراما تەاترىنىڭ ەسكى عيماراتىندا ادەبيەت مۋزەيىن اشۋدى ۇسىنعان ەدى.

قوعام وكىلدەرى عابيت مۇسىرەپوۆ، ءسابيت مۇقانوۆ جانە جالپى بارلىق جەرلەس اقىن-جازۋشىلاردىڭ مۋزەيلەرىن وبلىس ورتالىعىنا كوشىرىپ، جەكە زاتتارىن ءبىر جەرگە توعىستىرۋ جايىندا وي سالدى. الايدا بۇل باستاما قولداۋ تاپپادى.

قولداۋ كەرەك

«رۋح ءتىل جاڭعىرۋ» قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ ءتوراعاسى ءانۋار توقپاننىڭ پىكىرىنشە، اقىن- جازۋشىلاردىڭ مۋزەيى ولاردىڭ تۋعان جەرىندە بولعانى دۇرىس.

بارعان ادام مۇراجايدى عانا كورىپ قويماي، تۇلعانى دۇنيەگە اكەلگەن قاسيەتتى مەكەندى ارالاپ، اۋاسىن جۇتىپ، تابيعاتىن تاماشالاپ قايتادى.

- اۋىلداعى مۋزەيلەرگە مەملەكەت تاراپىنان كومەكتى كوبەيتۋ كەرەك. جوندەۋگە، جادىگەرلەردى كۇتىپ- ۇستاۋعا، مەنىڭشە، كەيدە قاراجات جەتپەي جاتادى. جالپى ءوزىم جۇمىس بابىمەن دە، وتباسىممەن دە جىلىنا كەمىندە ءبىر رەت وسى مۋزەيلەرگە بارىپ تۇرامىن، - دەيدى ءانۋار توقپان.

اۋىلدارداعى مەموريالدى مۋزەيلەردە نەگىزىنەن 1-2 ادام عانا جۇمىس ىستەيدى. س ق و مادەنيەت، تىلدەردى دامىتۋ جانە ارحيۆ ءىسى باسقارماسىنىڭ مالىمەتىنشە، بىلتىر وڭىردەگى 4 مەملەكەتتىك جانە ونىڭ 8 فيليالىنىڭ كەرەك-جاراعىنا بيۋدجەتتەن 67,5 ميلليون تەڭگە بولىنگەن.

بۇل قاراجات قىزمەتكەرلەردىڭ ەڭبەكاقىسىن تولەۋگە، كوممۋنالدىق جانە باسقا دا قىزمەتتەرگە جۇمسالعان.

2018 -جىلى وبلىستىڭ ەكس-اكىمى قۇمار اقساقالوۆ يگى باستامانى قولعا الىپ، وڭىردەگى مۋزەيلەرگە كىرۋدى تەگىن قىلدى. بۇل جوبا وتكەن جىلدىڭ قازان ايىنا دەيىن جۇمىس ىستەدى.

بۇگىندە مۋزەيگە كىرۋ قايتا اقىلى. وبلىستىق مۋزەيلەردە بيلەت قۇنى 300 تەڭگە، ستۋدەنتتەرگە – 200، بالالارعا - 100 تەڭگە. اۋدانداردا ەرەسەكتەر ءۇشىن 200 تەڭگە بولسا، ستۋدەنتتەر جارتى باعاسىن تولەپ كىرەدى. بالالار ءۇشىن بيلەت 50 تەڭگە تۇرادى.

بيىل مامانداردىڭ ايتۋىنشا، وبلىس بويىنشا «قاراساي- اعىنتاي» مەموريالدى كەشەنىندە عانا عىلىمي- رەستاۆراتسيا جۇمىسى جۇرگىزىلەدى.

جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن وسى ماقساتقا 200 ميلليون تەڭگە بولىنگەن. ال باسقا مۋزەيلەردە جوندەۋ جۇمىستارى قاراستىرىلماعان.

سونداي-اق، اۋىل مۋزەيلەرىن كوشىرۋ ماسەلەسى كۇن تارتىبىندە تۇرعان جوق.

بۇعان دەيىن س ق و-دا ەلدى مەكەندەردىڭ 59 پايىزىندا عانا مادەنيەت نىساندارى جۇمىس ىستەپ تۇرعانىن جازعان ەدىك.

اۆتور

اقەركە داۋرەنبەك قىزى

ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى