ءوز اسكەرىن اتۋعا بۇيرىق بەرگەن باۋكەڭنىڭ وكىنىشى
وكىنىشسىز ءومىر جوق. وكىنىشسىز ادام جوق. جۇمىر باستى پەندە بولعاسىن جازا باسپايتىن اياق تا، قاتە باسپايتىن قادام دا جوق. كەي ساتتە «بارەكەلدىمەن» قوسا «اتتەگەن-اي» دەگىزەتىن وكىنىشتىڭ دە ونەگە بولارىن مويىنداساق كەرەك مويىنداي وتىرىپ، نەگە ار الدىندا ءبىر ارىلماسقا؟
بۇنىڭ تاماشا ءبىر ۇلگىسىن كەزىندە باتىر اعامىز باۋىرجان مومىش ۇلى سوعىس تۋرالى مىنا ەستەلىگىندە كورسەتكەن ەكەن. الدىمەن وسى ەستەلىككە نازار سالىپ كورىڭىز. بۇل - جازۋشى مامىتبەك قالدىبايدىڭ ەرتەرەكتە باتىر اعانىڭ ءوز اۋزىنان جازىپ العان «وكىنىش» اتتى اڭگىمەسىنىڭ قىسقارتىلعان نۇسقاسى.
باۋكەڭ سالالى ساۋساقتارىمەن بۋرىل شاشىن كەيىن قاراي جاتقىزا تاراپ، اۋىر كۇرسىندى. ءوڭى بوپ-بوز. بۋرىل، شالعى مۇرتى سالبىراپ، كوزدەرىنىڭ جيەگى قىزارىپ كەتكەن. ءسىرا، تاڭدى ۇيقىسىز اتىرعان-اۋ. ويلى، وتكىر جانارىن وڭمەنىمە تىك قاداپ:
- بىچكوۆ اتىلىپ كەتتى. وعان ءالى كۇنگە وكىنەم. راس، ول كىنالى ەدى، - دەپ ىزعارلى، قايعىلى ۇنمەن ورنىنان تۇرىپ كەتىپ، قايتا وتىردى.
- كەمشىلىگىن مويىنداۋ دا - ەرلىك. وعان كوپ ادامنىڭ باتىلى جەتپەيدى. بىچكوۆقا ريزا بولاتىنىم - اتىلار الدىندا: «مەن ايىپتىمىن، اتىڭدار!..» دەدى. كەز-كەلگەن ادام بۇلاي دەي المايدى. كەرىسىنشە: «مەنى اياڭىزدار، اتپاڭىزدار، كىنامدى قانىممەن جۋام» دەپ جالىنىپ-جالبارىنادى.
باۋكەڭ جاي باسىپ، بولمەدەن شىقتى. سالدەن سوڭ، ورنىنا كەپ جايعاستى.
- وزەگىمدى ورتەگەن وكىنىش وتىن سۋىق شايمەن باسقىم كەلدى، - دەپ ءسوزىن جالعادى.
- جاڭادان پولك كومانديرى بولعان كەزىم. شەنىم - اعا لەيتەنانت، ءالى پارتياعا وتپەگەم. العى شەپتى تاستاپ، قول سوزىم جەردەگى ورمانعا قاراي بەي-بەرەكەت قاشىپ بارا جاتقان ءبىر توپ سولداتتى كورىپ:
- مايدان دالاسىن تاستاپ، قايدا باراسىڭدار؟! كەرى قايتىڭدار! اتامىن! - دەپ پيستولەتىمدى كەزەپ، ازەر توقتاتتىم.
ارادا بىرەر مينۋت وتە قاسىمىزعا اتشانا كەپ توقتادى. شانا ۇستىندە ادەيالعا ورانعان پۋلەمەت روتاسىنىڭ كومانديرى، لەيتەنانت توروپىگين وتىر.
- ساعان نە بولدى؟ روتاڭ قايدا؟! - دەدىم قاتتى داۋىستاپ.
- جولداس اعا لەيتەنانت، ەكى اياعىمنان اۋىر جارالاندىم. روتام جاۋمەن شايقاسۋدا. مەنىڭ اۋىر جارالانعانىمدى كورىپ تۇرىپ، مىنا بىچكوۆ (ونى يەگىمەن نۇسقاي كورسەتتى) كومەكتەسپەي كەتىپ قالدى. ەكەۋمىز اسكەري ۋچيليششەدە بىرگە وقىپ ەدىك، - دەپ جىلاپ جىبەردى. مەن ىشىمنەن: «جەتىسكەن ەكەنبىز!» دەپ قاهارعا ءمىندىم. وسىلاي سويلەسىپ، ەسىمىزدى جيا الماي تۇرعانىمىزدا ءبىر بۇيىردەن جاياۋ اسكەر روتاسىنىڭ ساياسي جەتەكشىسى جەتىپ كەلدى. ونىڭ دا شەنى - اعا لەيتەنانت. بۇيرىعىن تىڭداماي شەگىنە باستاعان ءبىر سولداتىنا: «شەگىنبەڭدەر! العى شەپتەگىلەرگە قيىندىق تۋعىزاسىڭدار. شەگىنسەك تە جاۋمەن قارسىلاسىپ شەگىنەيىك!» دەپ الدارىنان كەس-كەستەي شىعىپ، ايقاي سالعاندا، باسقا-باسقا، وعان ءوزىنىڭ ورىنباسارى، لەيتەنانت يۋرەۆيچ باعىنباي قويىپتى.
- ەگەر بۇلاي قورقاقتىق تانىتىپ، باس اماندىعىن كوزدەسەڭدەر، بارلىق جاۋىنگەرىمىزدەن ايىرىلامىز. كەرى قايتىڭدار! - دەسە، ورىنباسارى يۋرەۆيچ:
- بوسقا وتتاماي ءۇنىڭدى ءوشىر! ءۇنىڭدى وشىرمەسەڭ، قازىر مىنا گراناتامەن جارىپ ولتىرەم! - دەيدى.
بىچكوۆ اق قايىڭعا سۇيەنىپ تۇر ەكەن. مەنى كورىپ اسكەري ءتارتىپ تالابىنا ساي بويىن تەز تۇزەپ، قاققان قازىقتاي قالشيدى دا قالدى. ءوزى بويى تىپ-تىك، سۇلۋ، ارىق جىگىت ەدى.
- لەيتانانت بىچكوۆ، قارۋىڭدى وتكىز! - دەدىم بۇيىرىپ. ول ناگانىن جانىنان الىپ، ماعان ۇسىندى. مەن ونى اديۋتانتىم سۋليماعا بەردىم.
سولداتتار ءۇنسىز، قاباقتارى قاتۋلى. ءبارى مەنىڭ قانداي جازا قولداناتىنىمدى ويلاپ، ابىرجۋلى. ساپ الدىنا شىعىپ سويلەدىم. جاعدايىمىزدىڭ اۋىر ەكەنىن جاسىرعام جوق.
- مەن بۇل ەكەۋىنىڭ ماسقارا قىلىقتارىن كەشىرە المايمىن. ەكەۋىن دە اتۋ كەرەك دەگەن شەشىمگە كەلدىم... - دەدىم. جاۋىنگەرلەردە ءۇن جوق، اينالا جىم-جىرت. تەك بۇتاقتاردىڭ سىبدىرى عانا ەستىلەدى.
- بىچكوۆ! يۋرەۆيچ! ساپتان ون قادام العا شىعىڭدار!
بىچكوۆ سالتاناتتى تۇردە اياعىن سارت-سۇرت باسىپ، ايتقان جەرگە بارىپ تۇردى. يۋرەۆيچ قوزعالا قويماپ ەدى، ەكى سولدات كومەككە بارعان سوڭ، اياعىن باياۋ، تەڭسەلە باسىپ، قالتىراپ، دىرىلدەپ، بىچكوۆتىڭ جانىنا ازەر جەتتى.
قارۋلى ەكى سولداتتى الگىلەرگە قارسى قويىپ:
- بىچكوۆ! يۋرەۆيچ! كەرى بۇرىلىڭدار! - دەدىم. بىچكوۆ قالتىراپ، دىرىلدەمەي، بۇيرىعىمدى بۇلجىتپاي ورىندادى. يۋرەۆيچ تە كەرى بۇرىلدى. بۇرىلعانىمەن ءبىز جاققا موينىن سوزىپ، جاۋتاڭداپ قاراۋمەن بولدى. كەنەت ەكى قولىن العا سوزىپ، شىڭعىرا ايقايلادى.
- جولداس كوميسسار!
- اتىڭدار! - دەدىم مەن ونىڭ ءسوزىن اياقتاتپاي. يۋرەۆيچ وقتان قورعانعانداي ەكى قولىن العا سوزعان، بىچكوۆ قوزعالماي، تىپ-تىك تۇرعان كۇيى كەسكەن تەرەكتەي سۇلاپ ءتۇستى. پولكوۆنيكتەر، كوميسسارلار، شەندەرى ۇلكەن بولسا دا، ماعان: «نەگە اسكەري تريبۋنالعا بەرمەدىڭ، مۇنىڭ زاڭسىزدىق» دەپ ءبىر اۋىز ءسوز ايتقان جوق، ايتا المادى.
- قورعانا ءجۇرىپ سوعىسىڭدار، ىنتىماقتى بولىڭدار. وپاسىزعا ارامىزدا ورىن جوق! - دەپ، اق اتىما ءمىنىپ، العى شەپكە قاراي قۇيعىتا جونەلدىم.
- بىچكوۆ ولە ءبىلدى، - دەدى الدەن سوڭ باۋكەڭ تۇزەلە وتىرىپ.
- ول ەسىمە تۇسسە، جىلاعىم كەلەدى. بۇل، قاراعىم، سوعىس تراگەدياسى.
ۇنىنەن دە، جانارىنان دا قايعى ءىزىن كورىپ، باۋكەڭدى اياپ كەتتىم.
- بىچكوۆ اجالدى ناعىز ەرلەرشە قارسى الدى دەپ جاي ايتىپ وتىرعانىم جوق. ول تاعى جاۋدىڭ وعىنان ەمەس، ءوزىمىزدىڭ وقتان ءولدى. سونى كينوعا تۇسىرسەڭ، سۇمدىق قورقىنىشتى كورىنىسكە تاپ بولار ەدىڭ. ونى ويلاسام، بولمەمە سىيماي كەتەم. ازامات ەكەن! اتپاۋ مۇمكىن ەمەس ەكەنىن تۇسىنە ءبىلدى. قانداي بيىك سانالىلىق؟! ەگەر كەشىرىم جاساپ، ءتىرى قالعاندا ودان تاماشا كوماندير شىعارى ءسوزسىز ەدى...
P.S بۇل - باتىردىڭ وزەگىن ورتەگەن كوپ وكىنىشىنىڭ ءبىرى عانا شىعار. ءدانىشپاندار دا قاتەلەسەدى. ال كەز-كەلگەن سانالى ادام قاتەلىگىنە وكىنەدى، ءوز وكىنىشىنەن ساباق الادى.
