عالىمدار ءيىس سەزۋ قابىلەتى جوق ادامدار تۋرالى ەرەكشە دەرەكتى انىقتادى
استانا. قازاقپارات - Nature Communications جۋرنالىندا جاريالانعان جاڭا زەرتتەۋ تۋا بىتكەن انوسمياعا شالدىققان ادامداردىڭ (ءيىس سەزۋ قابىلەتىنىڭ بولماۋى) مۇرىنمەن تىنىس الۋ ۇلگىلەرى قالىپتى ءيىس سەزۋ قابىلەتى بار ادامدارعا قاراعاندا وزگەشە ەكەنىن انىقتادى. بۇل ەرەكشەلىكتەر ادامنىڭ وياۋ كەزىندە دە، ۇيقى كەزىندە دە بايقالادى.
زەرتتەۋشىلەر اۋانىڭ بۇزىلعان اعىمى انوسميامەن بايلانىستى كەيبىر دەنساۋلىق ماسەلەلەرىنىڭ سەبەبى بولۋى مۇمكىن ەكەنىن بولجاۋدا.
ءيىس سەزۋ قابىلەتى كوبىنەسە باعالانبايدى، ءبىراق ونى جوعالتۋ ادامنىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىنا ايتارلىقتاي اسەر ەتەدى. انوسميامەن اۋىراتىن ادامدار كوبىنەسە ەموتسيونالدىق قيىندىقتارعا، تاماقتانۋ ادەتتەرىنىڭ وزگەرۋىنە جانە ءتىپتى ءولىم-ءجىتىم قاۋپىنىڭ جوعارىلاۋىنا شاعىمدانادى. الايدا، بۇل سالداردىڭ نەگىزگى سەبەپتەرى ءالى دە بەلگىسىز.
عالىمدار مۇرىننىڭ ەكى نەگىزگى قىزمەتى بار ەكەنىن بۇرىننان بىلەدى: تىنىس الۋ جانە ءيىس سەزۋ. يىستەر ءبىزدىڭ تىنىس الۋىمىزعا اسەر ەتەدى - مىسالى، جاعىمسىز يىستەر ادامدى تەرەڭ تىنىس الماۋعا ءماجبۇر ەتەدى. وسى بايلانىستى ەسكەرە وتىرىپ، زەرتتەۋشىلەر انوسمياسى بار ادامداردا مۇرىن ارقىلى اۋا اعىمى وزگەشە بولۋى مۇمكىن دەپ بولجادى. بۇل وزگەرىستەر انوسميامەن بايلانىستى دەنساۋلىق ماسەلەلەرىن تۇسىندىرۋگە كومەكتەسۋى ىقتيمال.
عالىمدار مۇرىن ارقىلى اۋا اعىمىن جوعارى دالدىكپەن ولشەي الاتىن كيىلەتىن قۇرىلعىنى قولداندى. بۇل قۇرىلعى 24 ساعات بويى دەرەكتەردى ۇزدىكسىز تىركەپ، تىنىس الۋ ۇلگىلەرىندەگى نازىك وزگەرىستەردى جازىپ وتىردى. ناتيجەلەر ءيىس سەزۋ قابىلەتىنىڭ بولماۋى ادامداردىڭ تىنىس الۋىنا اسەر ەتەتىنىن كورسەتتى.
انوسمياسى بار ادامداردا انىقتالعان تىنىس الۋ ۇلگىلەرىنىڭ وزگەرىستەرى بۇل جاعدايدىڭ جالپى دەنساۋلىققا اسەرىن تۇسىندىرۋگە كومەكتەسۋى مۇمكىن. بۇل زەرتتەۋ ءيىس سەزۋ قابىلەتىن «ماڭىزدى ەمەس» سەزىم دەپ ساناۋ پىكىرىن جوققا شىعارادى جانە مۇرىن ارقىلى اۋا اعىمىنىڭ دەنساۋلىق پەن مىنەز- قۇلىققا اسەرى بويىنشا قوسىمشا زەرتتەۋلەرگە جول اشادى.
«ءيىس سەزۋ قابىلەتى جوق ادامدار باسقاشا تىنىس الادى» اتتى زەرتتەۋدىڭ اۆتورلارى: ليور گوروديسكي، دانيەل حونيگشتەين، اارون ۆايسبرود، رۋت ۆايسگروسس، تيمنا سوروكا، ساگيت شۋشان جانە نوام سوبەل.
