بەتاشار بەتى اۋعان جاققا كەتتى - ەتنوگراف
تالدىقورعان. KAZINFORM - بەتاشار - جاڭا تۇسكەن جاس كەلىنگە بوساعا اتتاپ كەلگەن ەلىمەن، جەرىمەن تانىستىرۋ ماقساتىندا ايتىلاتىن جىر ەدى. بۇگىن سوزىنەن وسيەت، اۋەنىنەن قاسيەت كەتتى. بەلگىلى ەتنوگراف بۇلبۇل كاپ قىزى وسىنداي پىكىر ءبىلدىردى.
بۇرىندارى كەلىن تۇسىرگەن شاڭىراق بەتاشاردى جەكە توي قىلىپ وتكىزىپ، حالىقتان باتا الىپ جاتاتىن ەدى. اۋزى دۋالى جىرشى نە اقىن جاس كەلىنگە جىرمەن وسيەت ايتىپ، جاڭا جۇرتىن تانىستىراتىن. قازىر داۋسى باردىڭ ەمەس، اۋزى باردىڭ ءبارى بەت اشا بەرەتىن بولعان. اقساقال تۇر، بالا بار دەمەيتىن كەي اسابا ءسوزى مەن اۋەنىن بۇرمالاپ، ءاجۋاعا اينالدىرىپ ءجۇر. جاس كەلىنگە كورىمدىك سۇراپ، 5 مىڭ بەرسە، 10 مىڭ دەپ سالەمدى ساۋداعا سالادى. ەتنوگراف بۇلبۇل كاپ قىزى مۇنى سالتتى سىيلاماۋ دەيدى.
- بەتاشار دەگەن جاڭا تۇسكەن كەلىندى كەلگەن ورتاسىنا تانىستىرۋ، ەكىنشى جاعىنان كەلىنگە سول ورتانى تانىستىرۋ. ەرتە كەزدە كەلىن سالەمدى ەڭ جاقىندارىنا عانا سالعان. سالەم بەرۋ - سول ەلگە قۇرمەتى. اتاسىنا ەنەسىنە، قايىن اعا، قايىن بيكەسىنە تاعىسىن تاعى. ولار كەلىننىڭ كورىمدىگىنە سىي بەرگەن. ول مىندەتتى تۇردە ۇرعاشى مال بولعان. ەكى جاستىڭ داۋلەتىنىڭ باسى دەپ قازاق ونى «كوگەن ءتۇپ» اتاعان. جىردا ءومىر-سالتقا بايلانىستى وسيەت كوپ ايتىلاتىن. ول كەلىندى سول ورتاعا بەيىمدەۋ ەدى. قازىر وسىلار ۇمىت بولا باستادى.
بۇگىنگى اسابالار اقشا جيناۋ ءۇشىن تويعا كەلگەن قوناقتاردى سارالاماي ول كەلىننىڭ تۋىسى ما، رۋلاسى ما قارامايدى. قالتالى ادام بولسا بولدى كەلىنگە سالەم سالدىرا بەرەدى. بۇل - دۇرىس ەمەس.
ودان كەيىن وسى كۇنى كەلىندى توي ۇيىمداستىرۋشى ورتالىقتىڭ جاپ-جاس قىزدارى الىپ شىعادى. وزدەرى كەلىن اتانباعان ورىمدەي قىزداردىڭ كەلىننىڭ ەكى جاعىندا تۇرۋى - ول دا قاتە. ورامالىن تاعىپ جەڭگەلەر تۇرۋى كەرەك. مەن مۇنىمەن كەلىسپەيمىن. ءبىزدىڭ ماقساتىمىز تاربيەسى مول سالت- ءداستۇرىمىزدى، قازىنامىزدى سايقىمازاققا اينالدىرماۋىمىز كەرەك. سانالى ۇرپاققا ساپالى، تاعىلىمدى دۇنيە قالدىرۋىمىز قاجەت. يۋنەسكو- نىڭ تىزىمىنە الىنعانىنا قۋانىشتىمىن. ءبىراق اتا-بابانىڭ سالعان جولىمەن بەتاشار قالىبىن بۇزباي جالعاسىن تاپسا يگى ەدى، - دەيدى ەتنوگراف بۇلبۇل كاپ قىزى.
ءداستۇردىڭ وزىعى بار، توزىعى بار. زامانعا يكەمدەپ ءسوزىن قۇبىلتىپ، ءار ءتۇرلى اۋەنگە سالىپ بەت اشۋ قازىر قالىپتى جاعداي. ءداستۇرلى انشىلەر بۇل ءۇردىس بىلاي جالعاسا بەرسە، بەتاشاردىڭ وزىنە ءتان باي قۇندىلىعىن جوعالتىپ الامىز دەگەندى ايتادى.
- بەتاشارعا تويدىڭ بولۋى ءتيىس ءبىر بولىگى رەتىندە عانا قاراۋ قاتە تۇسىنىك. ونىڭ تاربيەلىك ءمانى تەرەڭدە. كەلىن ۇلتتىڭ اناسىنا اينالۋى ءۇشىن وعان العاش تۇسكەن كۇنىنەن باستاپ وعان اقىل- كەڭەس وسى بەتاشار ارقىلى ايتىلادى.
بەتاشار ۇلتىمىزدىڭ ءتول ونەرى بولعاننان كەيىن قازاقشا ناقىشتا ايتىلۋى كەرەك. كەي جاستار شەتەلدىڭ اۋەندەرىنە، قازىرگى جەڭىل اندەردىڭ اۋەنىنە سالىپ ايتادى. بۇل - بەتاشاردىڭ قادىرىن كەتىرەتىن ءىس-ارەكەت. بەت اشاتىن وسى كۇنگى جىرشىلار ءازىل مەن ءاجۋانى اجىراتا المايدى. ولەڭگە قوسىپ كۇلدىرەم دەپ ءبۇلدىرىپ الىپ جاتادى. جاڭا تۇسكەن كەلىننىڭ الدىندا اۋىلعا ابىرويى بار اقساقالداردى جەرگە «تىعىپ جاتقانىن» تالاي كوردىك. مۇنىڭ ءبارى قازاقتىڭ سالتىن قورلاۋ سياقتى كورىنەدى ماعان، - دەيدى ءداستۇرلى ءانشى، اسابا تولەۋتاي سەرىكوۆ.
الەم حالىقتارى قىزىعۋشىلىق تانىتىپ وتىرعان قۇندىلىعىمىزدىڭ قالىبىن بۇزباي كەيىنگىگە جەتكىزە الساق يگى ەدى. ەسكە سالايىق وسىعان دەيىن بەتاشاردىڭ يۋنەسكو تىزىمىنە ەنگەنىن جازعانبىز.
ايبەك قۇتتىبەك
