بۇرىنعىلار ايتاتىن «اۋشادياردى» بىلەسىز بە؟
استانا. قازاقپارات- بۇرىنعىلار ايتاتىن «اۋشاديار»، «اۋجار»، «ارىز ولەڭ»، «جوقتاۋ» دەپ. ءبىراق بۇگىنگىلەر مۇنى ۇمىتىپ بارادى. ءيا، «ءداستۇردىڭ وزىعى بار، توزىعى بار» دەگەندەي ۇمىت بولعاندارى دا بار.
جوقتاۋ بەلگىلى، ال «اۋشاديار» دەگەن قانداي ءداستۇر؟
«اۋشاديار» - توي جىرى. باس قوسقان ەكى جاستىڭ تويىندا ايتىلاتىن ءداستۇرلى ولەڭ. قۇلاققا جاعىمدى ىرعاقپەن جاستارعا ارناپ ايتىلاتىن باتا-جىر. بىزدە بۇل ءۇردىس جوعالعان. قولدانىستا جوق ءتىپتى...
ۇلبولسىن جاقيا قىزى، قوسشى قالاسىنىڭ تۇرعىنى:
- «اۋشاديار» دەگەن مىناۋ شەتەلدە قالىپ قويعان ءداستۇر. بۇل قازاقستاندا بولماعان ءداستۇر. «اۋشاديار» دەگەن بىزشە ايتقاندا قىز ۇزاتۋدا ايتىلاتىن جار-جار دەگەن ماعىنانى بىلدىرەدى. بۇل «اۋشاديار» تاربيەلى، ونەگەلى تولعاۋ رەتىندە ايتىلاتىن ءداستۇرلى ولەڭ.
- «اۋشاديار» ءبىر بولار،
جاماننىڭ كوڭىلى كىر بولار.
اتا-اناسىن سىيلاعان،
اق شالمالى بي بولار.
«اۋشاديار» - ەكى دەر،
ەر جەتكەننىڭ ەركى دەر.
ومىراۋى تولعان ون تۇيمە،
قىز بالانىڭ كوركى دەر» - دەپ جالعاسىپ وتىرادى.
«اۋشاديار» - قالىپتاسقان ءداستۇر بويىنشا توي ۇستىندە دە جانە قىز اتتانار مەزگىلدە دە ايتىلادى. مۇنىڭ بىرنەشە ءتۇرى بار. بىزگە بۇرىنعىلاردان تولىق جەتپەگەنىمەن قىتاي قازاقتارى سانامالى ءتۇرىن ايتىپ ءجۇر.
اردابي ماۋلەت، ونەرتانۋشى:
- ۇمىت بولعان. ول جاڭاعى ءبىزدىڭ وسكەن شەكارانىڭ ارعى جاعىنداعى ىلەنىڭ بويىنداعى التاي- تارباعاتاي بويىندا وسكەن قازاقتاردا بۇل ءداستۇر ءالى بار. سوسىن «ارىز ولەڭ» دەگەن بار. قىزدى ۇزاتىپ كەتىپ بارا جاتقان كەزدە «جار-جار» ايتادى، «اۋجار» ايتادى، بار عوي ولار. «اۋشاديار» دەگەن بولعان مىناۋ «اۋجار» سياقتى. ءبىر كىشى جانر. تۇرمىس سالت جانرى دەيمىز عوي، ۇيلەنۋ سالتىنا بايلانىستى ايتىلادى. سونداي تاريحي دۇنيەلەر بار، بىزدە ول ۇمىت بولىپ كەتكەن.
«اۋشاديار» ولەڭىن ساناماق دەپ وتىرعانىمىز ول بىردەن باستاپ، جيىرما بەسكە دەيىن ايتىلا بەرەدى. دارىپتەلمەگەن ءداستۇردىڭ تاعى ءبىرى - «كۇلاپ جىرى». وسى جىر ارقىلى بۇرىنعىلار اۋىرعان ادامدى ەمدەگەن. بۇل دا بۇگىنگى كۇنى ۇمىت بولعان ءداستۇردىڭ ءبىر ءتۇرى.
www.24.kz
