بالانىڭ بوس ۋاقىتىن ءتيىمدى ۇيىمداستىرۋعا قاتىستى ماماندار كەڭەسى

قازىرگى بالا بوس ۋاقىتىن قالاي وتكىزەدى: قىسقاشا ستاتيستيكا

قازىرگى ۋاقىتتا بالالار بوس ۋاقىتىن ءارتۇرلى تاسىلمەن وتكىزەدى. ولاردىڭ اراسىندا ەڭ كەڭ تاراعاندارى:

سمارتفون جانە گادجەتتەر پايدالانۋ - الەۋمەتتىك جەلىلەردە وتىرۋ، ويىن ويناۋ، ۆيدەو كورۋ.

كومپيۋتەرلىك ويىندار - ونلاين جانە وفلاين ويىنداردى ويناۋ.

سپورت جانە بەلسەندى دەمالىس - فۋتبول، باسكەتبول، ءجۇزۋ، ۆەلوسيپەد تەبۋ.

شىعارماشىلىق پەن ونەر - سۋرەت سالۋ، مۋزىكامەن اينالىسۋ، كىتاپ وقۋ.

ساباق پەن ءبىلىم الۋ - قوسىمشا كۋرستارعا قاتىسۋ، ءۇي تاپسىرماسىن ورىنداۋ.

دوستارىمەن جانە وتباسىمەن ۋاقىت وتكىزۋ - سەرۋەندەۋ، كينو كورۋ، اڭگىمەلەسۋ.

بۇل ماسەلە ماڭىزدى، ويتكەنى بوس ۋاقىتتى قالاي وتكىزۋى بالانىڭ دامۋىنا، دەنساۋلىعىنا جانە بولاشاقتاعى ادەتتەرىنە اسەر ەتەدى. ەگەر بالا ۋاقىتىن تەك گادجەتتەرگە ارناپ، فيزيكالىق بەلسەندىلىكتى ازايتسا، بۇل دەنساۋلىققا كەرى اسەرىن تيگىزۋى مۇمكىن. ال ەگەر ول سپورتپەن اينالىسىپ، كىتاپ وقىپ، شىعارماشىلىققا ۋاقىت بولسە، بۇل ونىڭ وي-ءورىسىن دامىتىپ، بولاشاقتا پايدالى داعدىلاردى مەڭگەرۋىنە كومەكتەسەدى. سوندىقتان اتا-انالار مەن مۇعالىمدەر بالالاردىڭ بوس ۋاقىتىن ءتيىمدى ۇيىمداستىرۋىنا كومەكتەسۋى ماڭىزدى.

قازىرگى بالانىڭ قىزىعۋشىلىقتارى قانداي؟

11 جاستاعى مۇحتاردىڭ مۇلدەم بوس ۋاقىتى جوق. ۇيقىسىنان تۇرا سالا ۇكىلى دومبىراسىن ارقالاپ، ۇيىرمەگە كەتەدى. ودان باسقا قوسىمشا ساباقتارى تاعى بار. ال، كەشكىسىن ۇزەڭگىلەستەرىمەن دوپ قۋالاپ، فۋتبول وينايدى.

- مەنى دومبىرا ۇيىرمەسىنە اكەم اكەلدى. ءبىزدىڭ وتباسىمىزدىڭ بارلىق مۇشەلەرى مۋزىكاعا اۋەس. ءبىراق مەن دومبىرا ۇيىرمەسىنەن بولەك ماتەماتيكا، اعىلشىن ءتىلى، ورىس ءتىلى جانە فۋتبول ۇيىرمەلەرىنە دە بارامىن. كۇنى بويى ساباقتان باس الماي وقۋ مۇمكىن ەمەس. سوندىقتان، فۋتبول ويناۋ ارقىلى ويىمدى سەرگىتەمىن، - دەيدى ول.

راسىندا، اكەسى مەن اناسى دا ونەرگە جاقىن. ءبىرى - مۇعالىم، ەكىنشىسى - تاربيەشى. ەكەۋى دە «بالانىڭ بوس ۋاقىتىن ءتيىمدى ۇيىمداستىرۋ - ونىڭ تۇلعا بولىپ قالىپتاسۋىنا سەپتىگىن تيگىزەدى» دەگەن ءتامسىلدى ۇستانادى. سوندىقتان، قازىردەن باستاپ ۇقىپتىلىققا ۇيرەنسىن دەپ بىرنەشە ۇيىرمەگە قاتىستىرادى.

- ەندى ءوز باسىم بالامىزدى ەكى-ءۇش ءتۇرلى ۇيىرمەگە بەرىپ قويدىم. بۇل بالانىڭ بولاشاقتا قانداي مامان يەسى بولاتىنىن انىقتاۋعا كومەكتەسەدى. تەلەفونعا تەلمىرىپ وتىرعاننان قاراعاندا، پايدالى ىسپەن اينالىسقانى ءجون. قازاقتا «بالاڭدى اياساڭ، اياما» دەگەن ءتامسىل بار. ەرتە باستان ءوزىنىڭ جالقاۋلىعىمەن كۇرەسۋگە ۇيرەتۋ كەرەك. بۇل - باعزىدان كەلە جاتقان ۇعىم، - دەيدى نۇربولات نۇراحمەت.

بالانى ءتۇرلى ۇيىرمەگە قاتىستىرۋ - الەۋمەتتەندىرۋ

بالانى ءتۇرلى ۇيىرمەلەرگە قاتىستىرۋ ونى الەۋمەتتەندىرەدى، ياعني كەز كەلگەن ورتادا ءوزىن ەركىن ءارى سەنىمدى ۇستاۋىنا ىقپال ەتەدى.

وتباسىلىق پسيحولوگ سەرىكگۇل ءساليدىڭ سوزىنشە بالا كۇنىنە كەم دەگەندە 3 ساعات ويناۋى كەرەك.

- سەبەبى، ويىن ونىڭ تاربيەسىنە تىكەلەي اسەر ەتەدى. ال، ويىننان باسقا ۋاقىتى ەڭبەك پەن ىزدەنىستەن تۇرۋى كەرەك. وسى رەتتە اتا- انالاردىڭ ءرولى ماڭىزدى. بالا كەمى 10 جاسقا تولعانعا دەيىن ونىڭ كۇندەلىكتى نەمەن اينالىساتىنىن اتا-اناسى جوسپارلاۋى كەرەك. مۇنداي تارتىپكە بالا اقىل كىرگەنگە دەيىن يكەمدەنىپ الادى، - دەيدى ول.

بالا ءوزى تاڭداۋ جاساي المايتىندىقتان، اتا-انا شەشىم قابىلداپ، ول كۇندەلىكتى تارتىپكە اينالاتىنىن ايتادى.

- تاڭەرتەڭ تۇراسىڭ سۋ تاسيسىڭ، كومىر شىعاراسىڭ دەگەن سياقتى. ەسىن ءبىلىپ، ەتەك-جەڭىن جيامىن دەگەنشە بالا وسىنداي رەجيمگە تۇسەدى. ەرتە باستان ەڭبەككە ارالاسىپ، رەجيممەن ءجۇرىپ ۇيرەنگەن بالادان بولاشاقتا بىلىكتى مامان شىعادى. مۇنداي بالالار العا قويعان ماقساتتارىنا جەتپەي قويمايدى. سوندىقتان، ۇيىرمەلەردى دە اتا- انا وزدەرى تاڭداۋ كەرەك. كەيىن وسە كەلە بالانىڭ قاي سالاعا يكەمدى ەكەندىگى بەلگىلى بولادى. ۇيدە ويناعاننان گورى ۇيىرمەگە بارعاننىڭ پايداسى كوپ. نەگە دەسەڭىز، ول جەرگە بىرەۋلەر كەلىپ جاتادى، بىرەۋلەر كەتىپ جاتادى. جارىستارعا بارادى جاڭا بىرەۋمەن تانىسادى، - دەيدى سەرىكگۇل سالي.

ءبىز كۇندەلىكتى ومىردە بالامىزعا تەلەفون ۇستاتپاۋ كەرەك دەپ دابىل قاعامىز. ءبىراق، پسيحولوگ ماماندار بۇل پىكىرمەن كەلىسپەيتىندىكتەرىن ايتادى. سەبەبى، بالا زامان اعىمىنا ساي تەلەفونداعى ويىنداردى دا ويناۋ كەرەك. بۇل ساۋساق موتوريكاسىنىڭ دامۋىنا جاعداي جاسايدى ءارى تەلەفونداعى ستراتەگيالىق ويىنداردى ويناۋ ارقىلى ومىردەگى كەدەرگىلەردى جەڭۋدى ۇيرەنەدى.

- بالانى كومپيۋتەر، تەلەفون ويىندارىنان شەكتەۋگە بولمايدى. مىندەتتى تۇردە ول ويىنداردى دا بالا ويناۋى كەرەك. سەبەبى، وسى ويىنداردى ويناۋ ارقىلى ونىڭ ساۋساعى جاتتىعادى. سودان كەيىن مىناۋ ويىننىڭ ىشىندەگى ءاربىر وتەتىن ءبىر دەڭگەيلەرى، باعىندىراتىن نارسەلەرىنىڭ بارلىعى ەرتەڭگى ونىڭ ومىرىندەگى شىندىق بولىپ ەسەپتەلەدى، - دەپ پىكىر ءبىلدىردى پسيحولوگ.

قازاقستاندا قانشا ۇيىرمە بار؟

وقۋ-اعارتۋ مينيسترلىگىنىڭ مالىمەتىنە سۇيەنسەك، قازىرگى ۋاقىتتا قازاقستان بويىنشا 1870 قوسىمشا ءبىلىم بەرۋ ۇيىمى بار. ولاردىڭ باعىتتارى دا ءار ءتۇرلى. بالالاردىڭ قىزىعۋشىلىقتارىنا بايلانىستى جۇمىس ىستەيدى.

2024-جىلى قوسىمشا ءبىلىم بەرۋ قىزمەتتەرىمەن 3,3 ميلليون بالا قامتىلعان. بۇل - ەلدەگى جالپى وقۋشىلاردىڭ %86. ونىڭ ىشىندە 2,1 ميلليون وقۋشى تەگىن ۇيىرمەلەرگە بارادى.

بۇدان بولەك، وسىدان ءۇش جىل بۇرىن شىعارماشىلىق-سپورتتىق ءبىلىم بەرۋ ۇيىرمەلەرى قولعا الىنعان بولاتىن. وسى جوبا اياسىندا جەكەمەنشىك ورتالىقتاردا 546 مىڭ بالا تەگىن ۇيىرمەلەرمەن قامتاماسىز ەتىلدى. بۇل جۇمىستارعا بيۋجەتتەن 96,5 ميلليارد قارجى ءبولىندى.

زامان اعىمىنا بايلانىستى كەيبىر ۇيىرمەلەر ونلاين فورماتتا دا قىزمەت كورسەتەدى. ولاردىڭ بارلىعى دەرلىك جەكەمەنشىك ورتالىقتار.

ماسەلەن، استاناداعى ءال-فارابي اتىنداعى وقۋشىلار سارايىنىڭ وزىندە عانا 125 ءتۇرلى ۇيىرمە بار. مەكەمە سپورت پەن تۋريزم، ونەر مەن ءبىلىم، عىلىم مەن تەحنيكا باعىتتارىن قامتيدى ءارى بۇل جەردە 13 مىڭعا جۋىق بالا قوسىمشا ءبىلىم الادى.

- سپورت پەن ونەر باعىتى بويىنشا سۇرانىس كوپ. نەگىزى ءبىراق ءۇش باعىت تا جاقسى. ءبىراق كوپ اتا- انا تەحنيكانىڭ زامانىندا بالانى كىشكەنە تەلەفوننان الشاقتاۋ ۇستايىن دەپ سپورت پەن ونەر باعىتتارىنا كوپ بەرىپ جاتادى. بىزدەگى بارلىق ۇيىرمەلەر تەگىن جانە اقىلى نەگىزدە جۇمىس جاسايدى، - دەيدى ءال-فارابي اتىنداعى وقۋشىلار سارايى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى نۇرسۇلتان ەرىمبەتوۆ.

ايتا كەتەيىك، وقۋشىلار سارايىنداعى ۇيىرمەلەرگە بالالاردى mindal.kz پلاتفورماسى ارقىلى تىركەۋگە بولادى. ول ءۇشىن بالانىڭ جسن ءنومىرىن ەنگىزىپ، ەلەكتروندى ءوتىنىش قالدىرۋ قاجەت.

ەسكە سالساق، 2024-جىلى قازاقستاندىق وقۋشىلار 35 حالىقارالىق وليمپيادا مەن كونكۋرستارعا قاتىسىپ، 563 مەدال جەڭىپ الدى: 77 ءسى - التىن، 201 ءى - كۇمىس، 285 ءى - قولا مەدال، ياعني ءار ەكىنشى قاتىسۋشى جۇلدەگەر اتاندى.

ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى