استانادا العاشقى مۋزىكا فاكۋلتەتىنىڭ باستاۋىندا كىم تۇرعانىن بىلەسىز بە؟
استانا. قازاقپارات - ازىرگى تاڭدا جاستاردىڭ ءبىر لەگى كوركەم ادەبيەت جانرىندا، ونەر سالاسىندا ونەرتانۋشىلار مەن مۋزىكاتانۋشىلار ءبىر تىلسىم قۇبىلىستى، نە بولماسا ءبىر قاھارمان كەيىپكەردى ىزدەيتىنى بار.
جوعارىداعى فوتو اۆتوردان. وندا ەكىنشى قاتاردا سول جاقتان ج. ەركىنبەكوۆ، س. بورانبايەۆ، ك. كۇمىسبەكوۆ. ءبىرىنشى قاتاردا ورتادا ك س ر و حالىق ءارتىسى كۇلاش بايسەيىتوۆا، وسى قاتاردا وڭ جاقتا ەڭ شەتىندە تۇرعان ا. مىرزابەكوۆ.
ياعني، تۇلعاتانۋ سالاسى كەڭىنەن ناسيحاتتالىپ، تۇلعا جايلى دەرەكتى فيلمدەر، مەرەيتويلار اتالىپ ءوتىپ جاتادى. بۇل دا ءبىر ونەر- عىلىمنىڭ تارماعى بولار. ءبىز دە سول تۇلعاتانۋ سالاسىندا استانا ءوڭىرىنىڭ ونەر قايراتكەرلەرىن ناسيحاتتاۋ بارىسىندا، ەسىمى ەلەنبەي جۇرگەن ءىرى تۇلعا جايلى ءسوز قوزعاماقپىز.
اقمولا ءوڭىرى (قازىرگى استانا، قورعالجىن ولكەسى) قازاقتىڭ ونەر تاريحىندا ەسىمدەرى «التىن ارىپپەن» جازىلعان ءانشى- كۇيشىلەرگە (قۇلتۋما، ماريام جاگور قىزى، داۋلەت مىقتىبايەۆ، قوسىمجان باباقوۆ) باي ولكە. اتا-بابالارىنىڭ رۋحىن ءوز بويىڭا سىڭىرگەن، قورعالجىن جەرىنىڭ بالاسى، تۇلا بويى ۇستازدىق قىزمەتكە جارالعان تۇلعا سايلاۋ بورانباي ۇلى ەدى.
سايلاۋ بورانبايەۆ - 1930 -جىلى اقمولا ءوڭىرىنىڭ قورعالجىن ەلدى مەكەنىندە «22- دەكابر» اتىنداعى ۇجىمشارىندا (كەيىن «درۋجبا» كەڭشارى (سوۆحوزى) بولعان) قاراپايىم قازاق وتباسىندا دۇنيەگە كەلگەن. اناسىنان ەرتە ايىرىلعان سايلاۋ بورانباي ۇلى اكەسىنىڭ نەمەرە ءىنىسى تولەۋ نۇرماعامبەتوۆتىڭ قولىندا بولادى. تولەۋ اعاسى سايلاۋعا جاقسى ءبىلىم الۋىنا قول ۇشىن بەرىپ، بولاشاعىنا جول سالىپ بەرگەن بىردەن ءبىر كىسى ەدى. سايلاۋ بورانباي ۇلىنىڭ تۋعان اكەسى بورانباي بەكەتاي ۇلى قوڭىر داۋىستى، دومبىرا تارتاتىن، اناسى ايتجان باتىل، قايراتتى، قايسار مىنەزدى ايەل بولعان. سايلاۋ بورانباي ۇلىنىڭ قايراتكەرلىگى مەن قاجىماس قايسارلىعى وسى اناسىنان دارىعان دەسەدى.
1940 -جىلدارى قورعالجىن اۋداندىق قازاق ورتا مەكتەبىنىڭ 1-كلاسىنا ءتۇسىپ، 1950 -جىلى ۇلى وتان سوعىسى جىلدارىنان كەيىنگى العاشقى ونجىلدىق مەكتەپتى ءبىتىرىپ شىققان العاشقى تۇلەكتەردىڭ ءبىرى سايلاۋ بورانباي ۇلى بولاتىن. مەكتەپ جاسىنان العىر، زەرەك، ونەرلى بالا، مەكتەپ بىتىرگەن سوڭ 1950 -جىلى قۇرمانعازى اتىنداعى الماتى مەملەكەتتىك كونسەرۆاتورياسىنا اكادەميك، احمەت قۋان ۇلى جۇبانوۆتىڭ تىڭدالۋىمەن قازكسر- ءنىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن ونەر قايراتكەرى، كومپوزيتور، دومبىراشى- پەداگوگ حابيدوللا تاستانوۆتىڭ «دومبىرا» سىنىبىنا وقۋعا تۇسەدى.
كونسەرۆاتوريا قابىرعاسىندا سايلاۋ بورانباي ۇلى ەلىمىزگە بەلگىلى ونەر قايراتكەرلەرى جەكسەنبەك ەركىنبەكوۆ، الدابەرگەن مىرزابەكوۆ، ەركەعالي راحماديەۆ، ەرمەك سەركەبايەۆ، شامعون قاجىعالييەۆتەرمەن قاتارلاس وقىپ، كونسەرۆاتوريا قابىرعاسىندا اعاسى كەنجەبەك كۇمىسبەكوۆتىڭ قول قاناتىندا بولادى.
وقۋ بارىسىندا ءوزىنىڭ تىك مىنەزدى، وراق اۋىزدى، كوشباسشىلىق قاسيەتتەرىمەن قاتار، جاناشىرلىق، باۋىرمالدىق، كىشىگە ىزەت، ۇلكەنگە قۇرمەت كورسەتە بىلگەن ازامات رەتىندە كورسەتە ءبىلدى.
1955 -جىلى كونسەرۆاتورياداعى وقۋىن ءساتتى اياقتاپ، تۋعان ولكەسىنىڭ مادەنيەتىن، قازاق ونەرىنىڭ شىراقشىسى بولۋعا تۋعان جەرى اقمولا وڭىرىنە كەلەدى. وسى وڭىردە قازاق ونەرىن قازاق بالالارىنا ناسيحاتتاۋ ماقساتىندا اۋىل-ايماقتاردى ارالاپ، ونەرلى، تالاپتى دەگەن وقۋشىلاردى ىزدەپ، قازاقتىڭ ۇلتتىق مۋزىكا ونەرىنە باۋلىدى. وقۋشىلاردىڭ كاسىبي ءبىلىم الۋىنا، بولاشاقتا كاسىبي ونەرپاز بولۋىن ماقسات تۇتىپ، ەڭ العاشقى مۋزىكا مەكتەپتەرىنىڭ قۇرىلۋىنا ات سالىسىپ، سول بالالار مۋزىكا مەكتەبىندە وقۋ-ءىسى جونىندەگى ديرەكتور ورىنباسارى، «دومبىرا» سىنىبىنىڭ مۇعالىمى بولىپ قىزمەت اتقارادى. سول جىلدارى تەمىرجولشىلار مادەنيەت سارايىندا، «قازاقسەلماش»، «ناسوس» زاۋىتتارىنىڭ مادەنيەت ۇيلەرىندە مۋزىكا مەكتەپتەرىنىڭ فيليالدارىن اشادى.
سونىمەن قاتار اگرارلىق اۋىلشارۋاشىلىق ينستيتۋتىندا، پەداگوگيكالىق ۋچيليشەسىندە ستۋدەنتتەر مەن مۇعالىمدەردەن قۇرالعان قازاق حالىق اسپاپتار وركەسترلەرىن قۇردى. سول كەزدە تسەلينوگراد قالاسىندا جالعىز قازاق ورتا مەكتەبىنىڭ مۋزىكا ءپانى مۇعالىمى بولىپ، وقۋشىلاردىڭ مۋزىكاعا دەگەن ىقىلاستارىن وياتا ءبىلدى.
تالماي ەڭبەكتەنۋدىڭ ناتيجەسىندە س. بورانباي ۇلى جەتەكشىلىك ەتەتىن حالىق اسپاپتارى وركەسترى (دومبىرا اسپاپتارىنان قۇرالعان) 1953 -جىلى حالىقارالىق جاستار فەستيۆالىندە، 1957 -جىلى «قازاقستان جاستارىنىڭ تۇڭعىش فەستيۆالىنە» قاتىسىپ، Ⅱ دارەجەلى لاۋرەات اتانادى.
1965 -جىلى س. سەيفۋللين اتىنداعى سەلينوگراد پەداگوگيكالىق ينستيتۋتىندا «مۋزىكا» فاكۋلتەتىنىڭ اشىلۋىنا جانى ايانباي تەر توگىپ، بولەك فاكۋلتەت بولىپ قالىپتاسۋىنا وراسان زور ەڭبەك ءسىڭىردى. سول ەڭبەگىنىڭ ارقاسىندا وسى فاكۋلتەتتىڭ دەكانى بولىپ ءومىرىنىڭ سوڭىنا دەيىن ادال قىزمەت اتقاردى.
1963 -جىلى «گۇلدەنگەن دالا»، 1968 -جىلى جارىققا شىققان «دالا ءانى» اقمولا، قورعالجىن ولكەسىنىڭ ءان-كۇي جيناعىنىڭ قۇراستىرۋشىسى، جيناقتاۋشى رەداكتورى بولدى.
1978 -جىلى 12-اقپان كۇنى ءومىر مەن ءولىم ارپالىسىندا سايلاۋ بورانباي ۇلى ەكى باۋىرىن قۇتقارىپ، ءوزى قايعىلى قازاعا ۇشىراپ، اجال قۇشادى.
2000 -جىلى ە. راحماديەۆ پەن ە. سەركەبايەۆتاردىڭ ىقپالىمەن سايلاۋ بورانباي ۇلىنىڭ 70 جىلدىق مەرەيتويىنا ارناپ ل. ن. گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىندە حالىقارالىق عىلىمي-پراكتيكالىق كونفەرەنتسياسى ۇيىمداستىرىلدى.
2007 -جىلى ۇزەڭگىلەس دوسى، ارىپتەسى ۆ. ا. شيەۆچەنكو سايلاۋ بورانبايەۆتىڭ قۇرمەتىنە فورتەپيانو اسپابىنا ارنالعان سيۋيتا ارنايدى.
سايلاۋ بورانباي ۇلىنىڭ شاكىرتتەرى سول ۋاقىتتا پ. ي. چايكوۆسكي اتىنداعى №1-بالالار مۋزىكا مەكتەبىنىڭ ديرەكتورى ز. گ. كانسەروۆ، №2-بالالار مۋزىكا مەكتەبىنىڭ ديرەكتورى ح. ۆ. كيپريتيدي، العاشقى «قازاق مۋزىكا مەكتەبىنىڭ» ديرەكتورى و. س. وسپانوۆ، س. سەيفۋللين اتىنداعى سەلينوگراد پەداگوگيكالىق ينستيتۋتىنىڭ «مۋزىكا» فاكۋلتەتىنىڭ «حالىق اسپاپتارى» ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى ج. ا. مۇقانوۆ، مۋزىكا ۋچيليشەسىنىڭ «حالىق اسپاپتارى» ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى م. تنالين، كومپوزيتور، جۋرناليست ە. يمانبايەۆ، ت. ب. شاكىرتتەرى ۇستازى جايلى جىلى لەبىزبەن، ىستىق ىقىلاسپەن ەسكە الىپ، ءارقاشان قۇرمەت تۇتىپ وتىرادى.
بۇگىندە س. بورانباي ۇلىنىڭ ەسىمى ناسيحاتتالىپ ءجۇر. وعان ۇلەسىن قوسىپ جۇرگەن ونەر يەسىنىڭ جارى ماقشۋرا اپاي مەن قىزى كۇنىمگۇل سايلاۋ قىزى ەكەنىن ايرىقشا اتاپ ءوتۋىمىز كەرەك. ءبىزدىڭ جازىلعان ماقالامىزعا دا دەرەكتى وسى ازاماتشالار بەردى.
سونىمەن قاتار 2011 -جىلدان باستاپ كۇلاش بايسەيىتوۆا اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ونەر ۋنيۆەرسيتەتى ونەر-ءبىلىم وشاعىندا پەداگوگيكا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى، ق ۇ ءو ۋ پروفەسسورى، ح پ ب ع ا اكادەميگى حۋساينوۆا گۇلزادا اناۋار قىزىنىڭ جەتەكشىلىگىمەن سايلاۋ بورانباي ۇلى اتىنداعى «بورانبايەۆ وقۋلارى» اتتى حالىقارالىق عىلىمي-پراكتيكالىق كونفەرەنتسياسى ۇيىمداستىرىلىپ كەلەدى. بۇل كونفەرەنتسيا ءداستۇرلى تۇردە وسى وقۋ ورنىندا بەلگىلى عالىمدار مەن ونەر قايراتكەرلەرى قاتىساتىن عىلىمي ورتاعا اينالدى.
سايلاۋ بورانبايەۆ ۇستازدىق، ادامگەرشىلىك، پاتريوتتىق قاسيەتتەردىڭ ۇلگىسى رەتىندە بولاشاق ۇرپاققا ۇلگى بولاتىن ءوز ەلى مەن جۇرتىنىڭ ادال ۇلى بولا ءبىلدى.
دارحان قوجابايەۆ، كۇلاش بايسەيىتوۆا اتىنداعى ق ۇ ءو ۋ كافەدرا مەڭگەرۋشىسى
«ايقىن»
